Vaticaan legt alle schuld bij Wielgus

Kardinaal Giovanni Battista Re, hoofd van de Congregatie voor de Bisschoppen, heeft maandag gezegd dat het Vaticaan ‘niets afwist van de samenwerking van Stanislaw Wielgus met de Poolse geheime dienst’ op het moment dat die benoemd werd tot aartsbisschop....

Intussen is duidelijk dat de kerkleiding enorm baalt van de gang van zaken rond de benoeming en het pardoes daarop volgende aftreden van Wielgus. De vraag is of en in welke mate paus Benedictus XVI en zijn naaste adviseurs geweten hebben van Wielgus’ bereidwilligheid tijdens de jaren van de communistische dictatuur voor de Poolse geheime dienst inlichtingen te verzamelen. Nadat Wielgus op 6 december was aangewezen als nieuwe aartsbisschop van Polen verschenen op 20 december de eerste compromitterende stukken over hem in een Pools weekblad. Het Vaticaan gaf een verklaring uit die stelde dat de Heilige Stoel bij de benoeming ‘alle omstandigheden uit de levensgeschiedenis van Wielgus overwogen had’. Die woorden zijn in tegenspraak met de uitspraken van Re nu.

Als het Vaticaan zich verkeken heeft op de belastende feiten uit Wielgus’ curriculum vitae, dan is de vraag hoe dat komt. Men gaat er doorgaans niet lichtvaardig te werk, zeker niet bij benoemingen op hoge posities. Ingewijden veronderstellen dat het feit dat Wielgus en de huidige paus elkaar al dertig jaar persoonlijk kennen een factor van betekenis geweest moet zijn in de ernstige taxatiefout. Wielgus studeerde begin jaren zeventig in München, een privilege dat hij van de toenmalige Poolse regering kreeg op voorwaarde dat hij ging spioneren bij onder meer de Poolse afdeling van Radio Free Europe. Na zijn studie keerde Wielgus nog geregeld naar München terug en zo leerde hij daar de toenmalige aartsbisschop Joseph Ratzinger kennen. In hun intellectueel-theologische belangstelling zouden die twee elkaar hebben gevonden.

Wielgus beweert dat hij Ratzinger, nu hij paus is, tijdig op de hoogte heeft gebracht van zijn vroegere betrokkenheid bij de Poolse geheime dienst. Het Vaticaan geeft daar geen ander commentaar op dan het vlak voor Kerst deed. In hoeverre de leiding van de Poolse kerk op de hoogte was van Wielgus’ activiteiten is onbekend.

De oud-woordvoerder van paus Johannes Paulus II, ‘de Poolse paus’ mengde zich gisteren eveneens in het debat. Joaquin Navarro-Valls wijst erop hoe wijdverbreid de praktijk in de voormalige communistische landen was voor privileges een wederprestatie te leveren. Terwijl hij probeert het gedrag van Wielgus in historisch perspectief te plaatsen, wijst hij erop dat er vermoedelijk maar één is die zichzelf niet compromitteerde: Karol Wojtyla, de latere paus. Hij benadrukt echter diens milde uitspraken over minder principiële priesters.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden