Vastleggen wat je (ook) kunt en wilt

Een elektronische vorm van het cv is bezig aan een opmars: het eportfolio. Wat is het? En hoe zijn de ervaringen in de praktijk?

AMSTERDAM - 'Wat doe je zoal als wethouder? En hoe maak je een nieuwe werkgever duidelijk wat je in de pap te brokken hebt? Dat had ik niet paraat toen ik na negen jaar wethouderschap in Den Bosch op zoek moest naar een andere baan.' Het werd hard werken voor Jetty Eugster (59), nu drie jaar burgemeester van Schijndel. Met hulp van een strenge e-coach stelde ze haar ervaringsdossier samen. 'Het gaf duidelijkheid: wat heb ik in huis? Waar ben ik minder goed in?' Werkend aan haar eportfolio ontdekte Eugster wat ze het liefst wilde: burgemeester worden. Ze werd gekozen uit 39 kandidaten.


Het eportfolio, de moderne en uitgebreidere variant van het cv, is bezig aan een opmars. Gemeenten helpen er werklozen mee aan een baan, enkele voorlopers zetten de eportfolio in de eigen organisatie in. Ook het bedrijfsleven heeft het ontdekt, vooral bij reorganisaties, als boventallig personeel elders aan de slag moet.


Het vergroot de transparantie op de arbeidsmarkt, zegt Theo Mensen van Steps, een platform dat de kennis rond het eportfolio toegankelijk probeert te maken. 'Het is knap lastig om onderwijs en beroepspraktijk op elkaar te laten aansluiten op basis van diploma's. Met het eportfolio kunnen organisaties optimaal profiteren van de talenten die rondlopen. Het zou een recht moeten zijn. En iedereen heeft veel beter in kaart wat hij kan en wil.'


De Koninklijke Landmacht doet een proef om militair personeel op meer manieren te helpen bij de overstap naar de burgermaatschappij. Jaarlijks maken 1.600 landmachtmilitairen plaats voor jongeren. Wat een vrachtwagenrijbewijs inhoudt, is bekend, zegt luitenant-kolonel Kelvin de Richemont. 'Maar we hebben ook vakspecialisten waarvan de buitenwereld veelal niet beseft wat ze kunnen. Hun kwalificaties moeten civiel herkenbaar worden gemaakt.'


In Schijndel, dat het eportfolio al voor Eugsters komst had ontdekt, geeft een bode iPad-instructie aan raadsleden. 'Met het eportfolio kunnen we verborgen talenten benutten. Niemand die wist dat de bode in zijn vrije tijd met computers bezig was. Op deze manier hebben we de ambtenaren in beweging gekregen', zegt Paul van Dijk, beleidsmedewerker personeelszaken.


Het eportfolio leert je anders kijken naar mensen, zegt Yvonne van Mierlo, wethouder economische zaken, werk en inkomen in Helmond. Duizend inwoners met afstand tot de arbeidsmarkt hebben een eportfolio aangemaakt. 'Ze hebben in kaart gebracht wat hun talenten zijn. Dat is heel anders dan vaststellen of iemand 50-plus is of de Nederlandse taal niet spreekt.'


Helmond probeert werkgevers en werkzoekenden 'te matchen'. Hierbij gaat het ook om competenties als op tijd kunnen komen, en aan het werk blijven als de leidinggevende even niet kijkt, zegt Wim Winter, oprichter van werkervaringswinkel Inctrl.nl (spreek uit: in control). 'Productiemedewerkers zeggen dat ze alleen maar hard kunnen werken. Als ze naar een andere lijn moeten, worden ze ingewerkt en gaan ze verder met hard werken. Maar het betekent dat mensen flexibel zijn, innovatiekracht hebben, bereid zijn te leren. Met die competenties kunnen ze ook ander werk doen.'


Er zijn nog hobbels te nemen, constateert Ronald Lievens, onderzoeker aan de Universiteit van Tilburg. De nationale standaard behoeft verbetering, vindt hij. 'Er wordt nog lang niet overal gedacht in competenties.' En in Nederland wordt de werkgever verantwoordelijk gehouden voor wat een werknemer kan, vindt Winter van Inctrl. 'In Angelsaksische landen zijn werknemers meer verantwoordelijk voor hun eigen loopbaan en ontwikkeling en zijn ze ook verder met eportfolio.'


In papierfabriek Sappi in Maastricht zijn procesoperators nodig, die het vak van papiermaker vanaf het begin hebben geleerd. 'We verwachten krapte op de arbeidsmarkt en willen voldoende vakbekwaam personeel opleiden', zegt personeelsfunctionaris John Donners. 'Via een eportfolio kunnen medewerkers zien wat ze nog aan opleiding nodig hebben. We verwachten zo het ambitieniveau aan te wakkeren. Maar medewerkers denken vooral dat ze aan een carrière buiten de fabriek moeten denken. Het komt daarom wat schoorvoetend van de grond.'


Het wachten is ook op de overheid, stelt Mensen. 'De ontwikkeling wordt geremd doordat veel mensen hun eportfolio niet kunnen meenemen als ze van werkgever veranderen.'


Bekenden van Eugster zeggen haar dat ze zonder eportfolio ook wel burgemeester was geworden. 'Ik weet natuurlijk niet wat waar is, maar met mijn eportfolio durfde ik het aan om te solliciteren. En het is uiterst actueel. Na de gemeenteraadsverkiezingen zijn veel wethouders gestopt. Zie dan maar iets anders te vinden.'

Eportfolio: elektronische schoenendoos

Worden op een cv vooral diploma's vermeld, het eportfolio gaat uit van competenties en ervaring, zoals zelfstandig werken, goed kunnen omgaan met mensen en leidinggeven. Ook vaardigheden als een voetbalteam coachen en notuleren komen in de elektronische schoenendoos. Filmpjes en projectverslagen kunnen aan het dossier worden toegevoegd. Via hun cao krijgen tweehonderdduizend gemeenteambtenaren recht op een eportfolio. Naar schatting hebben honderdduizenden Nederlanders er een, vooral scholieren en studenten.


Voordelen: werkgevers en werkzoekenden kunnen elkaar vinden op competenties. Talenten worden beter benut. Werkenden worden verantwoordelijk voor hun loopbaan en opleidingen.


Nadelen: niet altijd wordt het zelfde begrip gebruikt voor een competentie en lang niet alle systemen sluiten op elkaar aan. Niet iedereen krijgt zijn eportfolio mee als hij van baan verandert. Scholieren en studenten zien het als verplicht nummer.

Anja Koolen (49)

25 jaar in dienst bij de gemeente Schijndel


Was: administratief medewerkster personeelszaken


Nu: personeelsfunctionaris op hbo-niveau


'Ik handelde sollicitatiebrieven af en hield het ziekteverzuim bij. Nu ben ik preventiemedewerker, koop opleidingen in en stel vacatures op. Toen ik mijn competenties in kaart had gebracht, bleek dat ik goed kan organiseren en plannen, maar ook inlevend ben en moeilijke dingen makkelijk kan overbrengen. Er wordt toegewerkt naar een gemeentelijke herindeling van Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel. We worden gestimuleerd een specialisatie te kiezen, bijvoorbeeld arbo, ziekteverzuim of werving en selectie. Zo blijf ik me ontwikkelen. Van een functie op mbo-niveau ben ik opgeklommen naar hbo. Met twee loonschalen erbij.'

Carlie van Heeswijk (44)

24 jaar in dienst bij de gemeente Schijndel


Was: tuinman bij de plantsoenendienst


Nu: groencoach voor de inwoners


'Ik heb altijd buiten gewerkt en zag daarom meteen het nut in van eportfolio. Binnen hebben ze geen idee wat we buiten doen en naar mijn idee wordt er daar op ons werk neergekeken. In mijn eportfolio heb ik mijn toekomstvisie en wensen opgenomen. En natuurlijk de cursussen die ik heb gevolgd. Van ongediertebestrijding tot publieksgericht schrijven. Toen de groenvoorziening werd uitbesteed, kon ik groencoach worden, mede doordat ik goed met mensen kan omgaan, een van mijn competenties. Ik ben de schakel tussen gemeente en burgers die een stukje groen willen adopteren. Ik maak afspraken, laat zien hoe ze moeten snoeien, regel dat het groenafval wordt opgehaald. In mijn eportfolio heb ik laten zien dat ik meer in mijn mars heb. Ik ben een schaal opgeklommen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden