Amerikaanse woningmarkt

Vastgoedlobby verliest: huurbescherming in New York wordt na decennia strijd uitgebreid

Na decennia strijd is in New York een nieuwe huurbeschermingswet aangenomen, die de macht van huisbazen en vastgoedbezitters moet inperken. Het is typerend voor het grootstedelijke activisme, dat na jaren ploeteren met spandoeken nu een doorslaggevende stem heeft in het parlement van de staat, en daarmee de stad New York.

Een uitzicht op Central Park kunnen niet veel mensen zich veroorloven. Beeld AFP

Vrijdag tekende gouverneur Andrew Cuomo de wet, die was opgesteld door de nieuwe progressieve volksvertegenwoordigers in Albany, de hoofdstad van de staat New York. Het is maar lokale politiek, maar toont aan dat er in de Verenigde Staten verschillende politieke stromingen door elkaar lopen die gelijktijdig overwinningen kunnen boeken: de conservatieven met hun abortusverbod in het zuiden, de progressieven met een huurbeschermingswet in het noorden.

Die tegenstelling loopt niet helemaal via partijlijnen. In New York waren het juist jarenlang een stel machtige Democraten, stevig gefinancierd door projectontwikkelaars, die hervormingen tegenhielden. Pas doordat zij vorig jaar werden gewipt, kon de macht van het kapitaal worden gebroken.

‘We hebben hier meer dan 20 jaar voor gevochten’, zegt Cea Weaver, actie-organisator bij de huurdersclub Tenants & Neighbors. ‘We zijn er nog niet helemaal, maar dit is een enorm succes.’

‘Dit is een ramp voor de toekomst van de stad’, stelde John Banks, voorzitter van vastgoedclub Real Estate Board of New York, in een verklaring. ‘Hierdoor worden honderdduizenden huurders veroordeeld tot gebouwen die binnenkort in verval zullen raken.’

Net als andere grote steden in de wereld kampt New York met gentrificatie, de overname van de stad door mensen met hogere inkomens. Dat is al drie decennia gaande, maar is versneld door de internationalisering van de huizenmarkt en door sociale media die de verhipping van bepaalde buurten aanwakkeren. De huurders in New York zagen hun huren sterk stijgen, omdat huizeneigenaren misbruik maakten van gaten in de wet die de huren in toom zouden moeten houden. Inmiddels zijn die gaten gedicht in de nieuwe regeling.

In de oude situatie was het voor huisbazen mogelijk om de huur met 20 procent op te schroeven, als de woning van huurder wisselde. Ook reparaties maakten een huurverhoging mogelijk. En zodra de maandelijkse huur de 2.733 dollar had bereikt, was er een grote bonus: dan werd de huur volledig losgelaten, en mocht de huisbaas voortaan vragen wat de gek ervoor gaf. Die dynamiek leidde tot dure nepreparaties en tot het wegpesten van huurders, om zo snel mogelijk de magische grens van 2.733 dollar te bereiken. Naar schatting 170 duizend huizen zijn de afgelopen jaren op deze manier ‘gedereguleerd’. 

Bij de huurdersrechtbank in Brooklyn is het daardoor al elke dag spitsuur, met huurders die uit hun huis worden gezet. De ex-bewoners vertrekken naar de goedkopere randen van de stad, of naar goedkopere steden in het zuiden, of raken dakloos.

Militante arbeidersklasse

Huurders hebben zich de laatste jaren verenigd en begonnen gezamenlijk te protesteren tegen individuele uitzettingen. ‘Interessant aan New York is dat de stad niet alleen een traditie heeft van vastgoedkapitalisme, maar ook van een grote militante arbeidersklasse’, zei Joel Feingold van de Crown Heights Tenant Union vorig jaar tegen de Volkskrant. ‘In 1907 was er een eerste grote huurstaking in de huurkazernes van de Lower East Side op Manhattan. Dat was de aanleiding voor latere huurbeschermingswetten. Wij denken dat verzet de enige manier is om de macht van de huisbazen te breken.’

Daarvoor moest het verzet in politiek worden omgezet. De Democraten hadden al sinds 2012 de meerderheid in het parlement, maar doordat acht Democratische senatoren het op een akkoord hadden gegooid met de Republikeinse minderheid, behielden die de controle. Zo konden zij voorkomen dat huurbeschermingswetten überhaupt ter stemming werden gebracht. De leider van deze ‘overlopers’, Jeff Klein, kreeg sinds zijn eerste campagne in 2004 zo’n 320 duizend dollar van New Yorkse projectontwikkelaars. Dankzij een opstand van jongere activistische Democraten, die gelijkenissen vertoont met de strijd van Alexandria Ocasio-Cortez om een zetel in het Congres, werden zes van deze zittende conservatieve Democraten vorig jaar verslagen.

Hoewel de nieuwkomers expliciet campagne voerden met de huurcrisis als speerpunt, lijkt de vastgoedlobby toch verrast door de nieuwe wet. ‘Wij hadden gedacht dat de gouverneur sommige van die belachelijke voorstellen zou helpen matigen’, zei Jay Martin van de (met een verwarrende naam getooide) branchevereniging Community Housing Improvement Program tegen The New York Times. ‘Dat is niet gebeurd. Het lijkt erop dat de democratisch-socialistische vleugel van de Democratische Partij nu de volledige macht heeft in de regering van de staat. Dat is bij dezen officieel.’ 

Brooklyn

Ook in Brooklyn is meter voor meter strijd geleverd om huurhuizen voor de niet-zo-rijken te behouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden