Vastbesloten vrouw met overtuigingskracht

Gretta Duisenberg praat tijdens party's en diners het liefst over één kwestie: de onrechtvaardigheid in de wereld. 'Ze is iemand die zich het lot aantrekt van mensen en groepen die in de verdrukking verkeren....

ZO'N PALESTIJNSE vlag aan het balkon, dat was Harry Mulisch dus nooit overkomen. 'Natuurlijk niet. Die had ik ogenblikkelijk weggehaald.' Hij is dan ook minder aardig dan zijn vriend Wim Duisenberg, die de door zijn vrouw Gretta opgehangen vlag zes weken liet hangen. 'Ik denk trouwens dat Wim het er ook moeilijk mee had.'

Mulisch was niet verbaasd toen hij las dat Gretta Duisenberg (59), dochter van een politie-inspecteur en een nachthoofd van een ziekenhuis, was overgegaan tot de omstreden vorm van publieke stellingname rond de Israëlisch-Palestijnse kwestie. Mulisch kende Gretta al toen ze nog Bedier de Prairie heette, de achternaam van haar eerste echtgenoot en vader van haar drie kinderen. Ze was toen, zo'n twintig jaar geleden, de vriendin van Hans van Mierlo, net als Mulisch en Duisenberg lid van de gerenommeerde Herenclub. Een 'vastbesloten en eigenzinnige vrouw die zich altijd al met politiek bemoeide', zegt Mulisch.

Ook Basker Vashee (55), oud-directeur van het Transnational Institute (TNI) in Amsterdam, kent haar al sinds 1978. Hij ontmoette haar via de inmiddels overleden mede-oprichter van TNI, Eqbal Ahmed. TNI houdt zich bezig met mondiale ongelijkheidsvraagstukken.

Vashee, die enkele jaren een relatie had met Gretta Bedier de Prairie-Nieuwenhuizen, roemt haar passie en overtuiging. 'Ze nam het grootste deel van de zorg voor haar kinderen op zich, en had ook nog tijd om naar discussies op TNI te komen.' In de jaren '70 en '80 frequenteerde Gretta het instituut vooral voor discussies over Zuidelijk Afrika, Nicaragua, en Chili.

Joshua Nkomo, leider van Zimbabwe People's Union (ZAPU), kwam bij Bedier thuis, en ze raakte bevriend met de Palestijnse literatuurwetenschapper Edward Saïd. In deze tijd ontmoette zij tijdens discussies bij TNI ook politici als Jan Pronk, Relus ter Beek, Eveline Herfkens, Klaas de Vries en Hans van Mierlo.

Met Van Mierlo had ze enkele jaren een relatie. Daarover ontstond in september 1982 ophef. Van Mierlo, op dat moment minister van Defensie, kwam in problemen toen De Telegraaf het nieuws naar buiten bracht dat de BVD onderzoek deed naar het TNI en daarbij ook Bedier op de korrel nam. De BVD ontkende.

Binnen TNI is het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een omstreden instelling. Ook bankiersvrouw Duisenberg is niet enthousiast. 'Ik hou niet erg van het IMF', zei ze vlak na haar huwelijk in 1987, 'maar als Wim naar Washington moet ga ik wél mee en gedraag ik me. Alleen als Reagan z'n openingsspeech geeft, kom ik niet. Ik háát die man.'

Gretta Bedier de Prairie was eind jaren zeventig bevriend met Philip Agee, de voormalige CIA-agent die in een geruchtmakend boek geheimen van de Amerikaanse geheime dienst naar buiten bracht. Volgens zijn bazen had hij contact met de Russische KGB en de Cubaanse geheime dienst. Bedier de Prairie was in 1978 getuige bij het huwelijk van Agee.

Negen jaar later trouwde Bedier zelf met Wim Duisenberg. Zij ontmoette de toenmalige president van de Nederlandsche Bank tijdens de première van een concert van Peter Schat, waar Bedier aanwezig was met Van Mierlo. Bediers invloed op Duisenberg was groot. Zij veranderde hem van een slûge - slome - Fries, die het liefst brugwachter te Heeg had willen worden, in een man van de wereld. Daartoe zette ze om te beginnen Duisenbergs bruin getinte meubilair en serviesgoed bij het grof vuil. Hij moest ook zijn zeilboot verkopen: Bedier hield niet van bootje varen.

De weekeinden werden voortaan besteed aan culturele uitstapjes, concerten en soirées aan huis in Amsterdam-Zuid, tijdens welke Gretta Duisenberg haar Bösendorfer-vleugel bespeelde. Ze volgt nog steeds masterclasses bij de Amsterdamse pianiste Tan Crone. Ondertussen werkte ze lange tijd als coördinator bij het AMC.

Small talk is niet haar ding. Gretta Duisenberg praat tijdens party's en diners over de onrechtvaardigheid in de wereld. En als het zo uitkomt, deinst ze er niet voor terug zich met de carrièreperikelen van haar man te bemoeien. 'Ik vind het spijtig dat er beslist is dat de opvolger van mijn man per definitie een Fransman moet zijn', zei ze in 1998 tegen de Volkskrant. 'Of dat nu Trichet is of iemand anders maakt me niks uit, maar het lijkt me ten opzichte van de andere landen niet fair.'

'Ze is heel zelfbewust', zegt Harry Mulisch. 'Niks op tegen natuurlijk. Ze is ook mooi en aardig. En ze heeft meningen.' Dat bleek maar weer toen ze op 13 april meeliep in de pro-Palestijnse demonstratie en daarna de vlag aan haar balkon bond. Milo Anstadt (80), journalist, schrijver en vooral bekend van de serie De Bezetting, is actief in Een Ander Joods Geluid. In die hoedanigheid heeft hij nauw contact met Gretta Duisenberg. 'Ze is iemand die zich het lot aantrekt van mensen en groepen die in de verdrukking verkeren. Dat emotioneert haar. Gretta heeft behoefte om van zich te doen spreken. Ze blijft niet braaf op de achtergrond. Daarvoor is ze niet ter wereld gekomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden