ReportageVerkiezingen in Nicaragua

Vast in Ortega’s gevangenis in Nicaragua, net als zes andere presidentskandidaten

Over een maand gaat Nicaragua naar de stembus. Veel te kiezen is er niet: president Daniel Ortega heeft vrijwel de voltallige oppositie vastgezet in de beruchte gevangenis El Chipote. Een van de zeven gearresteerde oppositiekandidaten is Juan Sebastián Chamorro, telg uit een familie van beroemde Nicaraguaanse politici. Zijn vrouw Victoria Cárdenas heeft hem al 130 dagen niet gezien of gesproken. ‘Mijn man is in de cel 13 kilo afgevallen.’

Aanhangers van de president van Nicaragua, Daniel Ortega, volgen een speech van hem in de hoofdstad Managua.  Beeld AFP
Aanhangers van de president van Nicaragua, Daniel Ortega, volgen een speech van hem in de hoofdstad Managua.Beeld AFP

De zon was al onder toen op 8 juni gewapende agenten over de muur klommen rond het huis van politicus Juan Sebastián Chamorro (50) en zijn vrouw Victoria Cárdenas (47) in de Nicaraguaanse hoofdstad Managua. Chamorro, een van de oppositiekandidaten voor het presidentschap, zakte op zijn knieën. ‘Gebruik geen geweld’, zei hij, voordat de ordetroepen van president Daniel Ortega hem meenamen. ‘Ik heb hem sindsdien niet meer gezien of gesproken’, zegt zijn vrouw Cárdenas vanuit ballingschap in de VS.

Het Midden-Amerikaanse Nicaragua, land van 6,5 miljoen inwoners, kiest op 7 november een nieuwe president. De uitkomst staat al vast: de zittende president blijft zitten. De 75-jarige Ortega, ooit held van de sandinistisch-socialistische guerrillastrijd tegen dictator Anastasio Somoza Debayle, heeft zichzelf sinds 2007 diep ingegraven in de macht en doet er alles aan om daar te blijven. Chamorro was de vierde oppositiekandidaat die werd opgepakt. Na hem volgden nog drie anderen. Op basis van een omstreden wet beticht de regering haar politieke tegenstanders van landverraad.

Verdacht van ondermijning

‘We proberen vol te houden’, zegt Chamorro’s vrouw Cárdenas via de telefoon. Tot begin september, 84 dagen lang, hoorde ze taal noch teken van haar man. Ze wist enkel dat de staat hem in ‘voorarrest’ hield, maar had geen idee waar of onder welke omstandigheden. Zijzelf dook enkele weken onder en vertrok eind juni met hun 19-jarige dochter naar de Verenigde Staten. Cárdenas kan voorlopig niet terug, het regime verdenkt ook haar van ‘ondermijning van de nationale integriteit’.

Juan Sebastián Chamorro is telg van een van Nicaragua’s beroemdste families. De Chamorro’s zijn journalisten, wetenschappers en politici. Hij is economist, activist en voormalig minister. Zijn tante Violeta Barrios de Chamorro versloeg Ortega tijdens presidentsverkiezingen in 1990 (nadat Ortega sinds de val van Somoza in 1979 het land had geleid) en werd de eerste vrouwelijke president in Latijns-Amerika. Kort voordat Juan Sebastián werd opgepakt, plaatste de regering zijn nicht Cristiana Chamorro (dochter van Barrios) onder huisarrest. De journalist had zich eveneens kandidaat gesteld en gold als grootste kanshebber voor het presidentschap.

De regering stond pas in september toe dat familieleden de gevangenen kort konden bezoeken in de beruchte gevangenis El Chipote. Het was de eerste keer dat de buitenwereld iets te weten kwam over de ruim dertig activisten en politici die al sinds juni vastzitten, onder hen ook voormalige marxistische strijdmakkers van Ortega. Cárdenas moest van haar zwager horen hoe het met haar man ging. ‘Hij zag er bleek en dun uit. Hij is in die periode ruim 13 kilo afgevallen’, zegt ze. ‘Dagelijks wordt hij onderworpen aan urenlang verhoor en in zijn cel is 24 uur per dag het licht aan.’

De situatie van haar man komt overeen met hoe andere families hun echtgenoten of kinderen aantroffen. De moeder van de begin juli gearresteerde Lesther Alemán (23, een van de leiders van het studentenverzet) zei tegen CNN dat zij vreest voor zijn leven. ‘Ik ken hem als een sterke jongen, maar hij kan amper nog lopen.’ Anderen berichtten dat hun verzwakte familieleden medicijnen krijgen voorgeschoteld zonder precies te weten wat ze slikken.

Vlak voordat de 90 dagen van zijn voorarrest verstreken, maakte de Nicaraguaanse justitie bekend dat Juan Sebastián Chamorro daadwerkelijk wordt vervolgd. Tijdens een korte zitting in de gevangenis – de eerste keer dat hij zijn advocaat kon spreken – werd hem het nieuws meegedeeld. Zijn vrouw telt de dagen op, aftellen naar een einddatum gaat niet.

Ook andere oppositieleden die in El Chipote verblijven of onder huisarrest staan, kregen onlangs te horen dat de staat een proces tegen hen begint. De regering beschuldigt kandidaat Cristiana Chamorro ervan dat zij in de afgelopen twintig jaar met haar Violeta Barrios-stichting geld heeft witgewassen. Eén ding is zeker: wanneer de Nicaraguanen over ruim een maand naar de stembus gaan, zit elk serieus alternatief voor president Ortega achter slot en grendel.

‘Het machtsmisbruik, de manier waarop macht zich concentreert, alles herhaalt zich’, zei Nicaragua’s veelgeprezen schrijver Sergio Ramírez (79) vorige maand in The Guardian. Ortega kon als socialistische vrijheidsstrijder in de jaren zeventig op Ramírez’ steun rekenen, maar is gaan lijken op de dictator die hij hielp verdrijven. In 2018 liet de president al zien tot hoe ver hij bereid was te gaan. Hij onderdrukte een massaal volksprotest, honderden Nicaraguanen kwamen om. Ramírez publiceerde er onlangs een roman over en kreeg tijdens zijn promotietour in het buitenland te horen dat in Nicaragua een arrestatiebevel op hem wacht.

Ortega-dynastie

In ruim vier decennia tijd was Ortega slechts 17 jaar niet het staatshoofd. Sinds hij in 2007 opnieuw de verkiezingen won, regeert hij met zijn vijf jaar jongere vrouw en vicepresident Rosario Murillo. Velen in Nicaragua vermoeden dat zij de Ortega-dynastie na hem zal voortzetten. De Europese Unie plaatste haar begin augustus, samen met een van hun kinderen en meerdere hoge ambtenaren, op een sanctielijst. Ook andere regeringen en mensenrechtenorganisaties uiten al maanden felle kritiek, maar de Ortega’s volharden vooralsnog in hun repressie.

Victoria Cárdenas blijft vanuit de VS de dagen tellen en ‘de internationale gemeenschap’ oproepen om zich uit te spreken, ‘om druk uit te oefenen’, om iets te doen dat misschien tot verandering kan leiden. Toen haar man haar in het voorjaar vroeg of zij zijn politieke missie steunde, zei ze ja. Ze hield rekening met veel risico’s, maar de werkelijkheid bleek nog zwarter dan gedacht. ‘Dit lijden had ik me nooit voorgesteld. We staan machteloos. Zij schrijven de wetten voor.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden