Vast agendapunt: wie heeft werkstress?

Werknemers zijn bang dat het hun baan kost als ze klagen over werkdruk. Toch moet het onderwerp uit de taboesfeer, vindt de overheid. Vandaar de campagne 'Check je werkstress'.

De hele dag hoofdpijn. Overdag oververmoeid en 's nachts niet kunnen slapen. Niet iedereen denkt bij deze klachten onmiddellijk aan werkstress. Toch is de kans groot dat ze daardoor veroorzaakt worden. Bijna eenderde van het werkgerelateerde ziekteverzuim is het gevolg van stress op het werk, blijkt uit onderzoek van TNO. Bovendien heeft 40 procent van alle werknemers behoefte aan maatregelen om werkstress te voorkomen.


Reden genoeg voor minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) om daar wat aan te doen. Onlangs lanceerde hij de campagne 'Check je werkstress', bedoeld om werkenden te wijzen op de risico's van werkstress. Met behulp van een Facebookpagina en bekende boegbeelden als Hugo Borst en Leontien van Moorsel - zij hebben er ook last van! - wil de minister het onderwerp bespreekbaar maken. Ook de inspectie gaat beter letten op psychosociale arbeidsbelasting in bedrijven.


Maar waarom is werkstress eigenlijk zo moeilijk op te lossen? Hoewel de stress de laatste jaren toeneemt, is het geen nieuw fenomeen. Wetenschappers doen al zeker dertig jaar onderzoek naar stress op de werkvloer. 'Het gekke is: we weten heel veel over de oorzaken van werkstress en wat je zou kunnen doen om de druk te verlagen', zegt TNO-onderzoeker Noortje Wiezer. 'Toch is die kennis nog niet op de werkvloer aangekomen.'


Vier obstakels die de aanpak van werkstress bemoeilijken.

1. Het taboe

We praten niet graag over de stress die ons werk kost. Werknemers schamen zich of zijn bang dat het ze hun baan kost. Die angst is deels terecht. Uit onderzoek van TNO blijkt dat wanneer werkgevers moeten reorganiseren ze eerder geneigd zijn een gezonde werknemer te ontzien dan een werknemer met psychische klachten. Ook werkgevers praten liever niet over werkstress uit angst slapende honden wakker te maken. 'Ze willen het woord vaak niet eens gebruiken', zegt Carolien Hamming, directeur van CSR Centrum voor Stressmanagement, dat bedrijven helpt bij de aanpak van stress. 'Werkgevers zeggen geregeld tegen ons dat ze werkstress een te negatief woord vinden. Ze hebben het liever over bevlogenheid en vitaliteit.' Ook belangrijk, vindt Hamming, maar daarmee wordt het probleem van werkstress niet opgelost.

Oplossing

Hamming: 'Zet leidinggevenden en medewerkers bij elkaar en laat iedereen benoemen waar hij stress van krijgt. Zo haal je het uit de taboesfeer en zie je dat iedereen er last van heeft.'

2. Individueel probleem

'Mijn stressniveau is hoog', schrijft een werkneemster op de Facebookpagina 'Check je werkstress', waar ze een stresstest heeft gedaan. Ze heeft haar baas erover verteld. Zijn reactie: ' Jij ervaart stress nu eenmaal anders dan de rest.' Het is een bekend misverstand: heb je veel stress, dan ligt dat aan jou. Wie te veel stress heeft, kan zijn werk simpelweg niet aan. Dat is te kort door de bocht. Hoewel iedereen anders reageert op stress - en sommige mensen er inderdaad gevoeliger voor zijn - liggen de factoren die werkstress veroorzaken vaak buiten het individu. Een hoge werkdruk, baanonzekerheid, weinig autonomie bij het indelen van werktijden, agressie en discriminatie op de werkvloer veroorzaken allemaal werkstress.

Oplossing

Ook hier geldt: bespreek werkstress in groepsverband. Maak van stress bijvoorbeeld een vast agendapunt van het werkoverleg. Daarbij is goede informatievoorziening over de oorzaken van werkstress van belang.

3. Symptoombestrijding

De aanpak van werkstress richt zich niet altijd op de oorzaak van het probleem. Denk aan een overbelaste kantoorsloof die een cursus omgaan met werkdruk krijgt, zonder dat er iets aan de werkdruk zelf verandert. 'Of iemand die een cursus timemanagement mag doen, maar nog steeds elke dag een grote stapel documenten op haar bureau krijgt', zegt Noortje Wiezer van TNO. 'Dan heb je niets aan time management.'

Oplossing

Ga op zoek naar de oorzaak van het probleem. Waar komt werkstress vandaan en wat valt daaraan te doen? Soms is een betere verdeling van de taken tussen collega's onderling de oplossing. Heldere afspraken over de verwachtingen van een werknemer kunnen ook helpen.

4. Gebrek aan tijd en geld

Veel bedrijven zijn bang dat de aanpak van stress ze veel tijd en geld kost. Prijzige onderzoeken naar het stressgehalte van hun medewerkers en tijdrovende bijeenkomsten waarop een aanpak wordt besproken, weerhouden ze ervan de problemen aan te pakken. Of bedrijven hebben grootse plannen, maar voeren die maar ten dele uit omdat de kosten tegenvallen. Hamming van CSR: 'Wij zien geregeld dat bedrijven wel laten onderzoeken hoe gestrest hun medewerkers zijn, maar geen tijd en geld meer willen steken in de aanpak daarvan. Zonde.'

Oplossing

Stel haalbare doelen. Hamming: 'Soms komen bedrijven met vijftien problemen die ze allemaal tegelijk willen oplossen. Wij zeggen: stel een top drie op van de grootste problemen en pak die eerst aan.'


Bovendien: niet alle anti-stressmaatregelen hoeven geld te kosten. Werknemers meer autonomie geven over hun werkzaamheden en werktijden kan stressklachten al verminderen. Ook helpt het als leidinggevenden hun waardering voor hun medewerkers van tijd tot tijd uitspreken. Een schouderklopje kost niets, maar levert veel op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden