'Varsseveld staat weer compleet voor joker'

Zo heb je als dorp een historische veldslag te herdenken, en zo heb je niets. Of nou ja, niets: een 25 meter hoog gedenkteken, maar dat staat er dan ineens wel wat lullig bij....

Duitse geschiedkundigen wisten het al: Germanen brachten de Romeinse veldheer Varus een vernietigende slag toe in 9 na Christus, bij Osnabrück, en niet bij Varsseveld. Maar ze lieten de enthousiastelingen uit de Achterhoek hun gang gaan. In 1984 bijvoorbeeld, toen in Varsseveld werd gevierd dat er een rijksweg was aangelegd. Belangrijk moment voor bedrijvig Varsseveld, dus de Industriële Vereniging schonk de gemeente een reusachtig gedenkteken met Romeinse helm.

De geschiedkundige Varsseveldenaar Herman Hofs werd er kriegel van. 'Varsseveld staat weer compleet voor joker', schreef hij destijds in het contactorgaan van de Oudheidkundige Werkgemeenschap. Hofs wist beter: de theorie dat Varus bij het dorp een kamp had gehad, was 'kletskoek'. Waarom was er bijvoorbeeld nooit een kruimel Romeins aardewerk in de grond aangetroffen, terwijl volgens de theorie toch 50 duizend soldaten, vrouwen en kinderen in Varsseveld geleefd moeten hebben?

De Varsseveldse Varustheorie was bedacht door de gepensioneerde marine-officier A. Muller, die zich in 1936 ergerde aan de Duitsers die de zege op Varus opeisten en er een nationaal-socialistisch slaatje uit sloegen. Muller kwam na eigen 'onderzoek' tot de conclusie dat Varus was verslagen bij Varsseveld en daarmee uit. De naam Varsseveld kwam van Varusveld, vandaar. 'Een totaal idiote naamsverklaring', zegt Hofs. 'Varsseveld komt mogelijk van varsse, moeras, maar zeker niet van veldheer Varus.'

Idioot of niet, Varsseveld was blij: er ontstond een Varusrage en er werd ook maar gelijk een Varusmuseum ingericht. 'De Varusverhalen bleven de kop opsteken, het dorp vond het gewoon te mooi', zegt Hofs. Wat hem betreft is het vanaf dit weekend definitief afgelopen. Zondag opent EU-commissaris Prodi in Osnabrück een archeologisch themapark over de Varusslag. In het park worden een slordige vijfduizend opgegraven bewijsstukken tentoongesteld. Hofs: 'Misschien kunnen wij er nu onze mond over houden?'

Zwijgen over het Romeinse verleden lijkt inderdaad raadzaam, maar wat te doen met dat gedenkteken met helm. Hofs: 'Ik zou zeggen, haal die helm eraf en zet er een typisch Varssevelds symbool voor op de plaats: een snaod. Dat is de kromme steel van een zicht, een korenzeis. Die werden in Varsseveld vervaardigd. Maar een snaod zal wel niet zo aanspreken.'

Wim Maatman van de gemeente Wisch, waar Varsseveld onder valt, wil van geen snaod weten. 'Mooi laten staan dat gedenkteken. Laten we zeggen: het is dichterlijke vrijheid.' Treurig wordt Maatman niet van het Duitse themapark. 'Wij bevinden ons nu niet in een identiteitscrisis. Wij hebben altijd nog de Heren van Wisch, een groep roofridders uit de twaalfde eeuw. Zijn we toch veel trotser op dan op een kneus van een veldheer die door de Germanen in de pan is gehakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden