Varkenshoudersfamilie dreigt failliet te gaan aan gevolgen nieuwe wet 'Weer een miljoen? De bank ziet ons aankomen'

Begin dit jaar kwam de landbouwvoorlichter de nieuwe varkensstallen van de familie Schrieks in Nederweert bekijken. Het zijn volgens de laatste voorschriften gebouwde milieu- en diervriendelijke onderkomens voor 250 zeugen, die de totale capaciteit van het bedrijf op 550 varkens brachten....

Van onze verslaggever

Frank Poorthuis

NEDERWEERT

'Nou zit je goed', zei de voorlichter, 'hier kun je een aantal jaren mee vooruit.' Twee weken geleden lekte via de Volkskrant uit wat minister Van Aartsen van Landbouw van plan is met zijn nieuwe Wet Herstructurering Varkenshouderij, en sindsdien zit de familie met de handen in het haar. 'De spijker moet op de deur', zegt zoon T. Schrieks. Dat is goed boers voor: 'We gaan failliet'.

Als het wetsontwerp aanvaard wordt, moeten de nieuwe stallen weer dicht, houden de Schrieks 225 zeugen over en kan de bank naar zijn maandelijkse aflossingen fluiten.

De familie Schrieks is kwaad en verbijsterd. Moeder J. Schrieks: 'We hebben helemaal niets verkeerd gedaan. We hebben precies gedaan wat volgens de wet op dat moment moest, en zelfs meer dan dat. Ons bedrijf loopt voor op het gebied van milieu, welzijn, hygiëne en ziektebestrijding. En dan dit! Dat kun je toch niet geloven. Het is diefstal. Zoiets kon toch vroeger alleen op het platteland in Rusland gebeuren?'

Er zijn niet veel varkensboeren die met hun boekhouding op tafel willen. Maar om aan te tonen wat de plannen van Van Aartsen voor sommige boeren betekenen, doen de Schrieks dat wel. Zij gaan bij aanvaarding van de wet tot de zeer schrijnende gevallen behoren, waarvoor de minister desondanks geen uitzondering wil maken, heeft hij al in de Memorie van Toelichting aangekondigd. Uitzonderingen doen wellicht 'het rechtvaardigheidsgevoel' meer recht, zegt de minister, maar zullen de werkbaarheid en effectiviteit van de nieuwe regeling ondermijnen.

De Schrieks, vader, moeder en (getrouwde) zoon, vormen een maatschap. Ze besloten enkele jaren geleden hun bedrijf van 300 zeugen uit te breiden met 250 zeugen. Dat kan niet zomaar in de varkenshouderij. Daarvoor moet je een hinderwetvergunning aanvragen en onder meer ammoniak- en fosfaatrechten aankopen van andere boeren. De Schrieks verwierven die rechten in 1995 en 1996 voor ongeveer 300 duizend gulden. Geld dat ze moesten lenen bij de bank, net als de 1,3 miljoen gulden voor de stallen die ze vervolgens bouwden. Eind 1996 waren de onderkomens klaar. Begin van dit jaar konden ze worden volgezet.

En toen brak de varkenspest uit met als uiteindelijk gevolg Van Aartsens keiharde wetsontwerp voor de herstructurering van de sector. Elke varkensboer moet 25 procent van zijn veestapel inleveren, aldus het wetsontwerp. Als referentiejaar mag de boer kiezen uit de jaren 1995 en 1996. De Schrieks hadden in die jaren slechts 300 zeugen staan. Ze hadden eind 1996 wel de rechten voor 550 zeugen, maar de varkens stonden nog niet daadwerkelijk op stal. 'Latente plaatsen' heet dat in jargon. En in Van Aartsens wetsontwerp staat daarover weer heel duidelijk dat die niet meetellen. 'Dat kun je toch niet geloven', zegt vader D. Schrieks.

De rekensom die de Nederweertse varkenshouders moeten maken, is simpel. 'Van de week was hier de man van de bank', vertelt moeder Schrieks. 'Ik zeg: ''Hou je rekenmachine maar in de tas, ik kan je zo wel vertellen wat er gebeurt''.' Van Aartsen erkent hun 250 nieuwe zeugenplaatsen niet. Die moeten ze weer inleveren. Vervolgens worden ze zelfs nog de volle 25 procent gekort op de 'oude' 300 zeugenplaatsen. Als de minister zijn zin krijgt, houden ze dus slechts 225 zeugen over. 'Daar moeten wij twee gezinnen en een medewerker van onderhouden', zegt vader Schrieks hoofdschuddend. 'Het is onmogelijk van die inkomsten onze financiële lasten op te brengen.'

Zelfs als Van Aartsen hun huidige varkenstapel zou erkennen en ze daarop 25 procent gekort werden, zouden ze nog in grote problemen komen, zeggen de Nederweertse varkensboeren. Het inleveren van 140 zeugenplaatsen betekent jaarlijks een verlies aan inkomen van 140 duizend gulden. Pa Schrieks: 'Dan vliegt eerst de medewerker eruit. En vervolgens krijgen wij het zo druk, dat we de varkens niet meer die zorg en aandacht kunnen geven die ze verdienen.' Het kopen van nieuwe varkensrechten (zoals voorgesteld in de nieuwe wet), hernieuwde bedrijfsontwikkeling en wederom noodzakelijke milieu-investeringen zijn onmogelijk, denkt de familie. 'Er is door het Landbouw Economisch Instituut (LEI) berekend dat het recht op een zeug mogelijk tot vierduizend gulden gaat kosten. Om de stallen weer vol te maken, zouden wij dus een miljoen moeten neerleggen? Dat hebben we niet. En de bank ziet ons aankomen'

Wat nu? De Schrieks weten het niet. Ze kijken met angst naar de besluitvorming in de Tweede Kamer. 'We kunnen alleen maar hopen dat ze daar hun verstand terugkrijgen', zegt ma Schrieks. De rest van de familie knikt mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden