Varende stad

Ze vieren carnaval in Rio, arriveren net op tijd in Cannes voor het filmfestival, en in de herfst wandelen ze door Sint Petersburg....

In de Amerikaanse film Waterworld dobberen rauwe types rond in een wereld na de zondvloed. Ze balanceren op stekelige vlotten vechtend om iedere druppel drinkwater. Maar mocht de zee ooit zo hoog stijgen, dan is een scenario vol lummelende rijken waarschijnlijker. Onder ons in drijvende dorpen met appartementen, winkels en een luchthaven op het dak. Eind dit jaar vaart het eerste woonschip uit in Noorwegen.

Dat tweehonderd meter lange gevaarte, The World of ResidenSea, is bedoeld als permanente woonplaats voor een kleine, maar groeiende groep welgestelden. Ze verruilen hun villa in Vlaanderen of etage in Monaco voor een van de 110 appartementen aan boord. Op het achterdek wappert de vlag van de Bahama's, waar het belastingklimaat mild is. Van de koopwoningen is 80 procent verkocht. Er bestaan plannen voor een varende stad met ruim honderdduizend inwoners.

De balkons van The World of ResidenSea bieden een fraai uitzicht op zeven continenten. World-bewoners vieren volgend jaar carnaval in Rio, blazen uit in Patagonië, arriveren net op tijd in Cannes voor het filmfestival en in Monte Carlo voor de Grand Prix. In de herfst wordt er gewandeld door Sint Petersburg en 's winters ratelen de ankerkettingen voor de kust van Hawaii. Het leven van de jetset, bezongen in het liedje Where do you go to my lovely, maar dan zonder van je bank op te staan.

Die luxe is er alleen voor de allerrijksten. Een plaatsje aan boord begint bij 4,8 miljoen gulden voor een maisonnette van honderd vierkante meter, tot 16 miljoen gulden voor driehonderd vierkante meter op het achtership. Voor dat geld krijgen bewoners veel pluche en marmer, satellietcommunicatie en een ingebouwde jacuzzi op het balkon. Daarnaast betalen World-bewoners 6 procent servicekosten, minimaal 288 duizend gulden per jaar.

Verder biedt het schip 88 gastenverblijven, vier restaurants, een winkelstraat, theater, casino, bibliotheek, drie zwembaden en tennis- en golfbanen. Gemiddeld, schat de Noorse reder, zal het schip 320 inwoners tellen, in de watten gelegd door 343 man personeel. Er kunnen maximaal 1042 bewoners en passagiers mee. Een groter zusterschip is besteld; de reder overweegt een derde en vierde woonschip.

In de Verenigde Staten bestaan plannen voor een drijvende stad: 1400 meter lang en 25 verdiepingen hoog. Daarmee vergeleken is de supertanker Jahre Viking, het grootste schip ter wereld, een reddingssloep. Het zogeheten Freedom Ship herbergt 17 duizend appartementen en vierduizend kantoren. Eveneens aan boord: een park met gras en bomen, eigen scholen, een hospitaal en een politiebureau. Op het dak kunnen kleine straalvliegtuigen opstijgen en landen.

'Raar dat niemand het idee eerder heeft bedacht', zegt marketingdirecteur Hans Cristian Magnus van ResindenSea. Volgens de Noor groeit de cruisemarkt onstuimig en stappen nu al passagiers aan boord met eigen schilderijen onder hun arm. 'Die blijven drie maanden en beschouwen hun hut als tweede huis.' Dankzij fax en e-mail houden zij contact met huis of bedrijf. 'The World is slechts een volgende stap.'

Het concept is bedacht door de Noor Knut Kloster jr., hotelier en telg uit een bekende redersfamilie. De afgelopen drie jaar zocht hij naar financiers. Hij hield verkoopsessies in hotellobby's over de wereld. Zijn slogan: Travel the world without leaving home. Volgens hem waren de duurste appartementen het eerste weg.

De kopers zijn veelal vijftigers, selfmade men die hun zaak hebben verkocht. Magnus: 'Zij willen een appartement in alle wereldsteden, zonder de zorgen van een tweede huis en de hassle van het reizen.' Een tweede belangrijk verkoopargument is veiligheid. De valreep wordt niet neergelaten zonder metaaldetectorpoortje en pascontrole. In piraatrijke wateren geeft de kapitein vol gas en turen bewakers over de reling.

In het Oostenrijkse dorpje Thomasberg zijn modelwoningen gebouwd en kunnen kopers hun speciale wensen kenbaar maken. Opvallend veel oliehandelaren verbouwen een slaapkamer tot kantoor. Een van hen krijgt een steviger vloerconstructie, omdat hij zijn levensechte olifant- en flamingobeelden wil meenemen. Een Amerikaanse erfgename offerde een badkamer voor driehonderd paar schoenen.

Het duurste appartement was binnen vijftien minuten verkocht aan een Saoedische zakenman. Een Brit die fortuin maakte door de privatisering van de energiesector, breekt twee appartementen door. Hij is nu adviseur en houdt kantoor aan boord. Dat geldt ook voor een Amerikaans stel. De man is creatief directeur van een reclamebureau met vestigingen in 69 landen, zijn vrouw schrijft reisverhalen. De jongste bewoner is een internet-ondernemer die tijdig heeft gecasht.

In Nederland hebben zich 'enkele partijen' gemeld bij de Wassenaarse makelaardij Schouwenhaghe, die ResidenSea vertegenwoordigt. 'Ik verwacht nog wel een of twee appartementen te verkopen', zegt makelaar Alexander Kamberg. 'Het is een zeer kleine doelgroep, maar daarbinnen is belangstelling.' Vooral Nederlanders die in het buitenland wonen, melden zich.

Toch valt het belastingvoordeel tegen. 'De fiscus kijkt niet alleen naar het adres', waarschuwt fiscalist Jan Schipper van KPMG-Meijburg. Uitschrijven uit Nederland is volgens hem niet genoeg. 'Nederlandse onderdanen die hier hun meeste betrekkingen onderhouden, blijven belastingplichtig.' Wie verhuist naar The World, moet dus ook op zoek naar een andere tandarts.

Daarnaast verliest ieder schip zijn waarde. Een appartement dat nu nog tien miljoen gulden kost, heet over twintig, dertig jaar schroot. Wie zijn kinderen een plezier wil doen, zegt Schipper, kan beter een huis laten bouwen op de Bahama's. Volgens marketingbaas Magnus moet een appartment niet als investering worden beschouwd. 'Hooguit een investering in life-style.'

De vraag is wat voor mini-samenlevingen zo ontstaan. Zet een paar honderd rijkaards bij elkaar die gewend zijn hun zin te krijgen, en het scenario voor een nieuwe reality-soap lijkt geschreven. Wat te doen als de bewoners van dek 11 graag naar Rio willen, terwijl de rest liever een maandje in de Méditerranée blijft dobberen? The World is een grote vereniging van eigenaren die het eens moet worden over de koers.

Daarom staat de eerste twee jaar de route vast. Daarna onderhandelt een delegatie van vijf gekozen bewoners met de reder over klimaatzones en brandstofverbruik. Varen we volgende maand rond Afrika, of pakken we het Suez-kanaal? Tussen beide partijen zit de Noorse kapitein Ola Harsheim, die op de website wordt aangeprezen om zijn legendary ability to keep a happy ship.

Het Freedom Ship ontwikkelt zich als autarkische stadstaat met eigen trekjes. De bedenker van het gevaarte, de ingenieur Norman L. Nixon uit Arkansas, heeft blijkens een interview met de Financial Times een drijvend Utopia voor ogen. Ver weg van alle rotzooi in de wereld. 'A clean family community', mijmert hij, 'waar we productieve mensen creëren, geen types die leven op de zak van een ander.'

Dus lopen de schoolkinderen aan boord in uniform, en krijgen ze van leraren die gezag uitstralen weer les in natuurkunde en techniek in plaats van softe vakken als maatschappijleer. 'Alleen wie onze waarden en normen deelt', zegt Nixon, 'mag mee.'

Eenmaal op zee worden de gedragsregels met zero-tolerance gehandhaafd. Om die reden patrouilleert een klein leger van tweeduizend ex-militairen door de gangen, deelt eventueel boetes uit en beschermt de bewoners tegen vreemdelingen. Drieduizend families en bedrijven hebben volgens Nixon al getekend voor een plaatsje op het Freedom Ship. Dat gevaarte gaat in 2004 te water. Mocht dat niet doorgaan, dan kunnen de bouwtekeningen altijd nog gebruikt worden voor een filmscenario.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden