Vanuit Indonesisch perspectief

Vaderlandse geschiedenis staat centraal in de 70ste Boekenweek. Met vandaag als thema Nederlands-Indië. Wat is volgens Hella Haasse het mooiste boek over dit onderwerp?...

Joost Ramaer

'Ik heb hier thuis de nodige boeken staan over Nederlands-Indië en Indonesië. Romans, naslagwerken, atlassen, geschiedenisboeken, academische studies: het is van alles wat. Uit die veelheid zou ik niet meteen één boek kunnen aanwijzen als het beste dat op dit gebied is geschreven.

'Het blijft appels met peren vergelijken. Het werk van Maria Dermoût (Nog pas gisteren, De tienduizend dingen) is ongetwijfeld het beste dat de Nederlandse literatuur op dit terrein te bieden heeft. Maar ik ben ook zeer gesteld op Bep Vuyk, P.A. Daum en Willem Walraven. En op A. Alberts, wiens De eilanden en Namen noemen zijn gebaseerd op zijn ervaringen als ambtenaar in Indië. Tjalie Robinson, bijgenaamd ''de stem van Indisch Nederland'', had weer een heel ander, eigen geluid. Zeer kenmerkend, onmisbaar voor een goed begrip. Ze zijn me allemaal even dierbaar. Je kunt je niet beperken tot een handvol boeken.

'Mijn favoriet uit mijn eigen werk? Ik weet het niet, ik vind dat zo verschrikkelijk moeilijk. Heren van de thee is een studie over een plantersfamilie, mede gebaseerd op documenten. In Sleuteloog, mijn laatste boek, zit veel uit mijn kinderjaren. Met veel toewijding en genegenheid heb ik daarvoor herinneringen opgehaald. Maar die zijn voor iedere schrijver heel belangrijk, ongeacht waar hij is opgegroeid. Mijn jeugd speelde zich bijna geheel in Indië af.

'Als ik dan toch moet kiezen kom ik uit bij een historisch werk, mede omdat ik aanneem dat de meeste mensen tegenwoordig weinig meer aan geschiedenis doen. Het land onder de regenboog: de geschiedenis van Indonesië van de Indonesische schrijver en journalist Mochtar Lubis is een bijzonder aardig boek voor niet-ingewijden, niet populistisch maar ook niet zwaar-wetenschappelijk.

'Lubis' grootste verdienste is dat hij de historie van zijn land vanaf de oertijd tot heden beschrijft vanuit Indonesisch perspectief. Hij legt niet de nadruk op de Nederlandse periode, die daarvan ook maar een beperkt deel uitmaakt. Zijn boek is geen afrekening.

'Dat had gemakkelijk gekund, want veel van de Indonesische geschiedenis is mede door die koloniale tijd onderbelicht gebleven. Het onderwijs in Nederlands-Indië gebeurde vanuit een heel chauvinistisch standpunt. Als meisje moest ik op school alle Indonesische vulkanen met hun namen en ligging uit mijn hoofd leren. Ik weet niet of dat ook gold voor Indonesische kinderen. Maar die kregen in ieder geval wel de topografie van Nederland voorgeschoteld, compleet met Roodeschool en Hoogezand-Sappemeer. Achteraf gezien is dat een beetje lachwekkend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden