Vannacht de State of the Union: wat is de visie van Obama?

Te midden van al het Republikeinse verkiezingsgeweld zal president Obama vannacht in de State of the Union een tegengeluid laten horen. Het wordt een schot voor de boeg in het grote gevecht dat hij dit najaar zal moeten leveren om zijn herverkiezing.

Obama vandaag. Beeld getty

Bekijk de State of the Union hier vannacht live.

In de jaarlijkse toespraak tot het Congres geeft de president traditiegetrouw zijn visie op de toestand van het land en ontvouwt hij zijn plannen. Omdat het een verkiezingsjaar is zal de State of the Union dit keer ook sterk het stempel dragen van de kandidaat Obama.

In een video voor zijn aanhangers heeft hij aangekondigd zich sterk te zullen maken voor een rol van de overheid bij het ondersteunen van de particuliere sector en individuen. Die steun is nodig om te komen tot 'een Amerika waarin iedereen een eerlijke kans krijgt, iedereen eerlijk doet wat het land van hem vraagt en iedereen het spel volgens dezelfde regels speelt'.

Met deze boodschap wil Obama zich onderscheiden van de Republikeinen, met hun nadruk op een vrije-markteconomie, waarin het volgens hem 'ieder voor zich' is. Hij zei te willen werken aan een economie 'die goed is voor iedereen, en niet slechts voor een paar rijken'.

Contouren geschetst

Hiermee zijn de contouren geschetst van de komende strijd met zijn - nog onbekende - Republikeinse uitdager. Als het aan Obama ligt, hebben de kiezers straks de keus uit twee verschillende visies op Amerika. Hij wil daarmee voorkomen dat de verkiezingen zich verengen tot een referendum over hemzelf en zijn beleid van de afgelopen vier jaar.

Want hij weet dat de cijfers niet in zijn voordeel spreken. Er zijn miljoenen banen verloren gegaan, de nationale schuld is gestegen naar recordhoogte en meer dan 46 miljoen Amerikanen zijn afhankelijk van voedselbonnen, bijna tweemaal zoveel als in 2006. Veel daarvan is een gevolg van de crisis van 2008, waaraan Obama niets kon doen, maar hij heeft er ook niets tégen gedaan.

Hij is dus kwetsbaar en heeft er alle belang bij om de verkiezingen naar een principieel plan te tillen. Het moet gaan over de inkomensongelijkheid en de concentratie van alle rijkdom en macht bij een kleine groep welgestelden, die relatief te weinig belasting betaalt. Om dat te corrigeren, wil hij een rijkenbelasting invoeren.

Doelbewust sluit Obama hiermee aan bij de door de links-populistische Occupy-beweging begonnen discussie over de 1 procent versus de 99 procent. Het trekt hem naar links, daar waar de Republikeinen naar rechts worden getrokken door de Tea-Partypopulisten, met hun geloof in individuele verantwoordelijkheid en vrijheid, en een kleine overheid.

Twee visies

De verkiezingen gaan daarom straks niet alleen over twee presidentskandidaten, maar ook over twee visies, precies zoals Obama wil. Maar hij zal niet kunnen voorkomen dat hij tegelijkertijd zal worden aangevallen op zijn concrete staat van dienst. De Republikein Newt Gingrich noemt hem al de 'voedselbon-president', die mensen als een socialist afhankelijk maakt van de staat. Gingrich belooft de kiezers dat hij een 'loonstrook-president' wordt, die mensen door werk voor zichzelf laat zorgen.

Obama moet hierop een antwoord vinden. Hij zei dat het schrijven van de State of the Union nachtwerk zou worden. Het luistert nauw, want hem wacht een onzeker verkiezingsjaar, in een land met veel teleurgestelde en boze kiezers, dat wordt gepolariseerd door een links een rechtse grassroots-beweging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden