Nieuws Vanille

Vanille is nu duurder dan zilver: 500 euro per kilo

Met 500 euro voor een kilo is vanille nu op saffraan na de duurste specerij. Twee achtereenvolgende slechte oogstjaren in Magdascar, veruit de grootste leverancier, hebben de prijs tot grote hoogte opgedreven. 

Arbeiders in Madagaskar leggen de vanille te drogen in de zon. Foto Getty

Wie zich tegoed doet aan een bolletje vanille-ijs op deze warme dagen kan er maar het beste flink van genieten: vanille is duurder dan zilver. Een kilogram kost 500 euro. Dat was in 2010 nog 20 euro. Vanille is daarmee op saffraan na de duurste specerij ter wereld en wordt inmiddels, naast koffie, steenkool en olie, het zwarte goud genoemd.

Wie de gevolgen van de vanilleschaarste wil zien,  kan de Allerhande van Albert Heijn openslaan. Deze week zijn de kruiden, specerijen en mixen in de bonus. De uitzondering? Vanillestokjes. ‘Het komt regelmatig voor dat vanille niet leverbaar is. Als je het dan in de bonus doet, doe je de klant een belofte die je misschien niet na kunt komen. Dat willen wij niet,’ laat een persvoorlichter weten.

Doordat meer dan driekwart van de vanille in Madagaskar wordt geteeld, was het product altijd al gevoelig voor veranderingen in aanbod en dus prijsschommelingen, zegt Gerard Jansen, directeur van delicatessengroothandel Vanilla Venture. Eén mindere oogst en het wereldwijde aanbod keldert. Dus toen een slechte oogst in 2016 gevolgd werd door een rampzalige cycloon in 2017, is de prijs in een paar jaar tijd meer dan vertienvoudigd.

Verwacht werd dat de prijs onderhand weer zou dalen, maar door de onzekerheid over de oogst van dit jaar en de aanhoudend grote vraag steeg die alleen maar verder. Nu is de hoop van de vanillemarkt gericht op juni, wanneer de grootte van de oogst van dit jaar duidelijk wordt en de prijs naar verwachting wel wat zakt.

‘Het is absurd’, klaagt Allessandro Garrone, mede-eigenaar van Garrone IJsalon in Haarlem. ‘Laatst stond ik bij de groothandel voor twee potjes vanille. ‘Weet je het zeker?’, vroegen ze daar. ‘Dat is wel twee keer 125 euro.’ Maar ja, ik heb het toch nodig.’

De prijs van het vanille-ijs houdt hij gelijk. ‘Soms heb je geluk, dan zijn de bananen goedkoper, nu hebben we een mooi voorjaar en verkopen we goed. Je bent toch altijd van duizend dingen afhankelijk. Maar de bolletjes vanille-ijs kosten ons absoluut veel meer dan drie jaar geleden.’

Grote zuivelbedrijven merken minder van de extreme prijzen. ‘Relatief gebruiken we zo weinig vanille dat het voor ons geen issue is,’ zegt Jan-Willem ter Avest, persvoorlichter van Campina. Naast echte vanille bevatten hun vanilleproducten natuurlijke vanille-aroma’s. Het bedrijf verkoopt bovendien volledige assortimenten aan supermarkten, waardoor een prijsverandering van één ingrediënt wegvalt in het geheel.

Foto Getty

In kassen

De hoge vanilleprijs biedt kansen voor tuinders buiten Madagaskar. Zo ook in Nederland. Filip van Noort, gewasonderzoeker aan de Wageningen Universiteit, werkt samen met enkele telers al vier jaar aan het optimaliseren van vanilleteelt in kassen. In een kas haal je een hogere en stabielere productie per vierkante meter dan in de buitenlucht, legt hij uit. Door het leefklimaat steeds beter af te stellen, wordt de oogst van zijn testgewassen nog altijd groter en de kwaliteit beter. Kennis waarmee elders in de wereld oogsten kunnen verbeteren. Bijvoorbeeld in Madagaskar.

Grootschalige kasteelt is tot nu toe nog niet van de grond gekomen. ‘Ik had gehoopt, en eigenlijk ook verwacht, dat een teler het inmiddels echt had willen oppakken. Door een schimmelziekte die kortgeleden opdook, zijn ze toch teruggeschrokken. Zeker omdat het drie jaar duurt voordat je vanille-orchideeën daadwerkelijk kunt oogsten, wat de productie onzekerder maakt,’ zegt Van Noort. Hij heeft desondanks goede hoop dat over een paar jaar Nederlandse vanille verkrijgbaar zal zijn. Zeker als de prijs zo hoog blijft.

Vanillebonen hangen nog aan de plant. Foto Getty