Vanderlande wil meer zijn dan een bagageband

Alles wilden ze weten over Hongkong, maar Vanderlande Industries is méér dan een bagageband. Het high-tech-bedrijf zou naar de beurs gaan, maar bedacht zich, en werd juist daardoor ineens bekend....

ESTHER HANSEN-LOVE

Van onze verslaggeefster

Esther Hansen-Löve

VEGHEL

Wie ooit op een vliegveld zijn bagege kwijt is geraakt, moet eens gaan kijken in Veghel. Daar draaien een paar duizend verloren koffers proef in een achtbaan van bagagebanden van Vanderlande Industries. De koffers komen van een Europese luchthaven, maar de installaties worden vanaf november verscheept naar Hongkong. Daar gaan ze deel uitmaken van een twintig kilometer lang bagage-afhandelingssysteem dat Vanderlande voor het nieuwe vliegveld heeft ontworpen.

Het bedrijf, dat vorige maand opzien baarde met de mededeling dat het de beursgang uitstelt, doet echter meer dan alleen de interne logistiek voor vliegvelden. Het ontwikkelt ook ingenieuze automatiseringssystemen en interne transportsystemen voor distributiecentra. 'De media waren geil op alles wat te maken had met Hongkong. Dat is door iedereen opgepikt, alsof er iets bijzonders gebeurt', zegt directeur M. van der Lande.

Toch vindt de directeur het ook wel bijzonder. De opdracht om samen met het Duitse Siemens en met Swire in Hongkong de interne distributie op poten te zetten op het vliegveld dat gebouwd wordt op opgespoten land voor de kust van Hongkong, levert Vanderlande ruim 80 miljoen gulden omzet op. En dat is niet niks voor een bedrijf met een jaaromzet van rond de 275 miljoen gulden.

De directeur wil echter niet voorbij gaan aan het belang van de andere activiteiten van zijn bedrijf. In een bedrijfshal produceert Vanderlande de onderdelen voor zijn material handling systemen die in distributiecentra worden geïnstalleerd. Daar staan ook de eigen materialen gesorteerd in grote rekken waar robots door middel van streepjescodes blind de weg vinden. Vanderlande ontwerpt alle systemen zelf, schrijft zelf de software en maakt voor een groot deel de apparatuur.

In een aanpalend gebouw verbeteren technici en automatiseerders, geholpen door computer aided design, een techniek waarbij op een scherm in drie dimensies de werkelijkheid kan worden nagebootst, het sorteersysteem voor bijvoorbeeld snoepfabrikant Van Melle. Bij Vanderlande, dat in 1949 begon als reparateur van weefgetouwen en uitgroeide tot machinefabriek, is nu geen tekentafel meer te vinden. Vrijwel iedereen zit achter een computerscherm.

Een hoog gehalte aan automatisering dus. Toch heeft het bedrijf onlangs bekendgemaakt voorlopig niet naar de beurs te gaan, terwijl beleggers zich tegenwoordig gretig storten op alles wat naar infomatietechnologie riekt.

Directeur Van der Lande is er niet rouwig om. 'Ik weet niet of ik zo gelukkig moet zijn met heel snel stijgende koersen. Voor beleggers is het veel aangenamer als de koersen stap voor stap stijgen.' De directeur verwijst naar bouwer Heijmans. Die ging twee jaar geleden naar de beurs en heeft stilletjes zijn koers meer dan verdubbeld.

De aandelenkoersen van recent genoteerde bedrijven hebben nogal heftige bewegingen gemaakt kort na de introductie. Smit Transformatoren kelderde omdat het bedrijf al snel na de beursgang in de verliezen kwam, wat ABN Amro ertoe bracht beleggers hun verliezen te vergoeden. En in de high-tech-hype spoten de aandelen van softwarehuis Baan en matrijzenfabrikant Axxicon de lucht in.

Het bericht dat Vanderlande voorlopig van beursgang afziet was opvallend, want een goed geleide introductie had een succes kunnen worden. Toch is het uitstel begrijpelijk. Zo brachten sommigen het bericht dat Vanderlande de beursgang uitstelde in verband met de gebeurtenissen bij Smit Transformatoren, die er niet toe bijdroegen dat het klimaat voor nieuwe beursnoteringen verbeterde.

Bovendien is Vanderlande net in een moeilijke fase terecht gekomen. Het bedrijf moet de laatste tijd steeds meer opboksen tegen dalende verkoopprijzen. Mede daardoor is de winst in het afgelopen boekjaar, dat tot eind mei loopt, gehalveerd tot 5,5 miljoen gulden. Het probleem komt van twee kanten. Enerzijds is de concurrentie steeds groter en troeven de bedrijven elkaar af met steeds lagere verkoopprijzen. Anderzijds heeft Vanderlande last van de harde gulden. Een groot deel van de produktie wordt in landen verkocht waar de valuta gedaald zijn ten opzichte van de gulden. Slechts 10 procent van de omzet komt uit Nederland.

Voor Vanderlande is dat niet de reden voor het uitstel, benadrukt de directeur. De druk op de verkoopprijzen dwingt het bedrijf ertoe met nieuwe technieken steeds goedkoper te produceren. 'We moeten investeren in hoogwaardige technologie. Dat is de enige manier om het te redden in dit deel van de wereld', aldus de directeur. Dit jaar wordt voor innovatie een bedrag van 16 miljoen uitgetrokken. Een jaar eerder was dat nog 14 miljoen en in de afgelopen vijf jaar is er in totaal 40 miljoen gulden geïnvesteerd.

Een andere manier om de kosten te verlagen is schaalvergroting en dus groei, al is groei niet een doel op zich. Vooralsnog wordt die groei intern gerealiseerd. Toch is Van der Lande niet beducht voor een overname als die zich aan zou dienen. Al heeft de onderneming nog niet eerder een ander bedrijf overgenomen, momenteel 'wordt er gekeken' naar kandidaten in en buiten Europa, zegt Van der Lande, die over dit onderwerp verder niks kwijt wil.

De financiering lijkt de directeur geen probleem. Als zich een goede kans aandient, en die is niet al te duur, dan zouden de huidige aandeelhouders of de banken misschien wel willen bijspringen. Een beursgang om de deur naar nieuw risicokapitaal voor een dergelijke uitbreiding te openen, zoals andere bedrijven hun notering aan het Damrak beargumenteren, is voor Van der Lande geen reden om notering aan te vragen.

Het bedrijf lijkt niet zulke goede herinneringen aan vreemde aandeelhouders te hebben. Het is nog maar zeven jaar geleden dat Vanderlande door het management en een aantal financiers is uitgekocht uit een Amerikaans conglomeraat waarin het Nederlandse bedrijf niet goed wilde gedijen.

De onderneming, die door Van der Lande's vader is opgericht, ging in 1963 samen met het Amerikaanse Rapistan. Die samenwerking was prima, maar zestien jaar later nam een ander Amerikaans bedrijf Rapistan over. 'Vanaf dat moment vonden we het minder leuk worden', aldus Van der Lande. Dat Amerikaanse bedrijf, Lear Siegler, was een conglomeraat van ondernemingen die alles maakten van pistolen tot en met landbouwmachines. In 1986 werd Lear Siegler door een Amerikaanse raider overgenomen. Toen vond Van der Lande dat de maat vol was. 'We wilden niet langer onderdeel uitmaken van een groter geheel', zegt hij.

Na een serie juridische procedures hadden de Amerikanen het in 1988 wel gezien met het opstandige bedrijf uit Nederland. De Amerikaanse eigenaar verkocht de onderneming aan het management, waaronder Van der Lande, en een aantal institutionele beleggers. De NPM houdt nu 30 procent van de aandelen en Albif, een onderdeel van ABN Amro, 26,75 procent. De ruim 550 werknemers hebben via spaarloonregelingen een belang van 5 procent opgebouwd.

Het management, onder wie directeur Van der Lande en andere familieleden, heeft een belang van 38,25 procent. Ondanks dat aandeel vindt de directeur niet dat zijn bedrijf moet worden beschouwd als familiebedrijf. Ook de straatnaam, die in 1988 door 'flexibiliteit van het gemeentebestuur' is veranderd van Rapistanlaan in Vanderlandelaan, duidt daar niet op. 'Dat de sfeer hier regelmatig familiair is, maakt er nog geen familiebedrijf van', zegt hij.

Ten tijde van de buy-out is afgesproken dat er op termijn beursnotering zou worden aangevraagd. Dat was onder andere bedoeld om de werknemers, die volgens de wettelijke spaarloonregeling na zeven jaar van hun participatie afscheid mochten nemen, de kans te geven hun geld te incasseren. In december verstrijkt de termijn van zeven jaar, en dat was 'één van de overwegingen om vorig jaar eens serieus te kijken naar beursnotering', aldus Van der Lande. Van de zijde van de institutionele aandeelhouders was er helemaal geen druk om naar de beurs te gaan. Integendeel, die wilden eigenlijk niet eens van hun belang af, zegt de directeur.

Een belangrijke overweging vóór beursgang was de daarmee gepaard gaande naamsbekendheid geweest. Maar voor publiciteit bleek ook het uitstel van de beursgang voldoende. 'We hebben nog nooit zoveel pers gehad als naar aanleiding van het bericht dat we de beursgang uitstellen', zegt Van der Lande. Voorlopig zal het weer stiller worden aan de VanderLandelaan. De bagagebanden worden verscheept naar Hongkong en de aandeelhouders blijven nog even zitten.

Wat er nodig is voordat beleggers kunnen inschrijven op de aandelen van de industriële automatiseerder?

'Geduld', aldus Van der Lande.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden