Bellen metRechtbankverslaggevers Wil Thijssen en Elsbeth Stoker

‘Vandaag wordt de toon van het MH17-proces gezet’

Rechtbankverslaggevers Wil Thijssen en Elsbeth Stoker zitten in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol. Vier verdachten, drie Russen en een Oekraïner, staan maandag terecht voor het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014. Het proces kan jaren gaan duren. Wil Thijssen zit in de zaal en Elsbeth Stoker houdt een liveblog bij vanuit het perscentrum.

Media staan maandagochtend klaar bij de rechtbank bij Schiphol, waar het internationale MH17-proces plaatsvindt.Beeld ANP

Wat kunnen we verwachten van de eerste dag?

Stoker: ‘Vandaag is de inleidende zitting. Het Openbaar Ministerie zal de tenlastelegging toelichten, de rechters leggen uit hoe het proces organisatorisch in elkaar steekt. Er hebben zich twee advocaten gemeld, die zeer waarschijnlijk de verdediging zullen voeren van Oleg Poelatov, een voormalig luitenant-kolonel van het Russische leger. Veel details zijn nog onduidelijk. De rechtbank heeft de komende maand elf zittingsdagen gepland voor het begin van de rechtszaak. Of al die dagen worden gebruikt, is nog niet zeker. Het kan ook zo zijn dat de partijen zich eerder terugtrekken om zich over de processtukken of onderzoekswensen te buigen.’

Thijssen: ‘Ook worden vandaag de toon en de sfeer van het proces gezet. Dit is het begin van een historisch proces, dat ook bij de nabestaanden veel los zal maken.’ 

Stoker: ‘Er zijn honderden mensen aanwezig: vooral veel internationale pers, maar ook leden van het onderzoeksteam. Vandaag leren we hoe de rest van het proces wordt vormgegeven en krijgen we een indruk hoe het er de komende jaren uit gaat zien. Het is het begin van een traject dat nog jaren zal duren.’

Nederland heeft geprobeerd de zaak voor de rechtbank van de Verenigde Naties te krijgen, maar dat is gevetood door Rusland. Nu voert het Openbaar Ministerie de zaak in eigen land. Er staat veel op het spel.

Thijssen: ‘Ja, je bent als staat verplicht tot gerechtigheid. Op het moment dat de MH17 werd neergeschoten, is de 298 inzittenden onrecht aangedaan, evenals de nabestaanden. Staten zijn verplicht dit onrecht te bestrijden, bewijs te vinden en de verdachten te berechten. Dat is wat er nu gebeurt.’

Is het niet vreemd dat de verdachten niet aanwezig zijn, sterker nog, gewoon rondlopen in Rusland?

Stoker: ‘Ja, dat is heel raar. Het komt vaker voor dat verdachten niet aanwezig zijn bij een rechtszaak, maar het is evengoed een vreemde situatie. Het Openbaar Ministerie zal de zaak presenteren, de bewijsvoering uiteenzetten – en dan praat je gewoon tegen lege stoelen. Dat is onbevredigend voor meerdere partijen.’

Wat zullen de advocaten van de verdachte op de eerste dag ondernemen?

Stoker: ‘Vandaag zullen we erachter komen of de advocaten zich daadwerkelijk aan het proces wagen, maar het is zeer waarschijnlijk. Ze hebben dit gezegd in een interview in het Advocatenblad, maar wilden nog niet bevestigen dat het om verdachte Poelatov gaat. De advocaten hebben zich vrij laat gemeld en zullen zich moeten inlezen. De kans is dus groot dat ze om extra tijd vragen. Ze zullen zich over de bewijsvoering van het OM moeten buigen en pogen de onschuld van hun cliënt of cliënten aan te tonen.’

Kom je dan niet snel uit bij alternatieve scenario’s die uit Rusland afkomstig zijn?

‘Die kans is aanwezig, maar dan is het nu aan de rechter om daarover te oordelen.’

Stel, na een jarenlang proces worden de verdachten schuldig bevonden. Wat gebeurt er dan?

‘Dat is moeilijk te zeggen. Rusland en Oekraïne leveren geen burgers uit aan andere landen. Het kan zijn dat de Oekraïense verdachte de straf in eigen land moet uitzitten, maar dat is ook nog maar de vraag. Het is vooral belangrijk dat de rechtszaak opheldering biedt over het neerschieten van de MH17, met name voor de nabestaanden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden