Vandaag dag van nationale rouw; wat betekent dat?

Voor het eerst sinds het overlijden van koningin Wilhelmina in 1962 kent Nederland een dag van nationale rouw. Vandaag gaan vlaggen halfstok en worden klokken geluid. Ook wordt een minuut stilte gehouden bij de terugkeer van de stoffelijke overschotten van slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne.

Een Boeing C-17 van de Australische luchtmacht vliegt vandaag van de luchthaven in Eindhoven naar Charkov. Een eerste Nederlands militair vliegtuig vertrok gisteravond al. Beeld anp

De vliegtuigen, met daarin de eerste vijftig lijkenkisten, komen om 16.00 aan op vliegbasis Eindhoven. Daar zijn nabestaanden, koning Willem-Alexander, koningin Máxima, premier Rutte en vicepremier Asscher bij aanwezig. Na de landing wordt er één minuut stilte in acht genomen. 'Iedereen kan zich hierbij aansluiten', meldde het ministerie van Veiligheid en Justitie vandaag.

Na de landing van de twee militaire vliegtuigen klinkt op Eindhoven een trompetsignaal. Daarna volgt de minuut stilte. Op alle gebouwen van de rijksoverheid hangt de Nederlandse vlag halfstok. Datzelfde gebeurt bij gemeenten, provincies en Nederlandse diplomatieke vertegenwoordigingen in het buitenland. Verder kunnen op verschillende momenten van de dag klokken worden geluid. Dit geldt met name gedurende 5 minuten voor aankomst van de vliegtuigen, die vermoedelijk rond 16.00 uur in Eindhoven arriveren.

Grote steden
Op gemeentelijke gebouwen in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag hangen de vlaggen vandaag halfstok. Dat hebben de gemeenten laten weten. Rotterdam laat de klokken van het stadhuis luiden en vraagt kerken om dat ook te doen.

Naast de Sint-Janskathedraal in Den Bosch is een gezamenlijke ceremonie. Die begint rond 15.30 uur, een half uur voor aankomst van de vliegtuigen. 5 minuten voor de landing klinken de zogeheten doodsklokken van de kathedraal 'waarna om 16.00 uur met elkaar één minuut stilte in acht wordt genomen', aldus de Brabantse hoofdstad. Ook in Breda is een herdenking, om 15.45 op de Grote Markt. Het is niet bekend of andere gemeenten vergelijkbare herdenkingen organiseren. Van 15.55 tot 16.00 klinken alle klokken in Tilburg. In Delft wordt voorafgaand aan de minuut stilte de grootste klok van Nederland - de Bourdon van de Oude Kerk - geluid. 'De laatste keer was bij de bijzetting van prins Bernhard in 2004', aldus het bestuur van de kerk.

Ook inwoners mogen de vlag bij hun huis halfstok hangen. Winkels mogen in principe open blijven en evenementen mogen doorgaan. 'Het is aan de winkeleigenaars en de organisatoren om te bepalen hoe er met de rouw wordt omgegaan', meldt Amsterdam.

De vlag hangt halfstok bij Schiphol Beeld anp
Sint-Janskathedraal in Den Bosch. Beeld anp

Snelwegen
De snelwegen A2 en A27 worden vanmiddag gedeeltelijk afgesloten wanneer de lichamen van de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne worden overgebracht van Eindhoven naar Hilversum. 'Om een vlotte en waardige doorgang te garanderen, worden de snelwegen A2 en A27 tijdens het passeren van de colonne afgesloten voor het overige verkeer. Enkele kilometers voor en na de colonne maakt de politie de weg vrij', liet Rijkswaterstaat weten.

Aan het einde van de middag verlaat de colonne het vliegveld. De voertuigen rijden over de A2 via Den Bosch naar Utrecht. Bij knooppunt Everdingen gaan ze de A27 op naar Hilversum. Het is niet bekend hoe laat de stoet aankomt bij de Korporaal van Oudheusdenkazerne daar. Rijkswaterstaat roept mensen op om niet stil te staan langs de route.

Schiphol, gisteren. Beeld getty

Schiphol en OV
Tijdens de minuut stilte die wordt gehouden ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de vliegramp zullen er op Schiphol geen vliegtuigen starten of landen.

Ook in het openbaar vervoer wordt er rekening gehouden met de minuut stilte op de dag van nationale rouw. Spoornetbeheerder ProRail heeft laten weten dat ook het treinverkeer in Nederland om 4 uur een minuut stilstaat. Het gaat om alle treinen van NS, Arriva, Syntus, DB Schenker, Connexxion en andere spoorgebruikers. Aanvankelijk zouden de treinen om veiligheidsredenen niet stilstaan op de dag van nationale rouw. In alle treinen en op de stations zal om 4 uur geen reisinformatie worden omgeroepen.

Omroepen
De Nederlandse televisie- en radiozenders hebben vandaag een andere programmering en zijn grotendeels reclamevrij. RTL zendt vanaf vanmiddag geen reclames meer uit op de tv-zenders. Aanvankelijk zouden RTL 4 tot en met RTL 8 enkele uren reclamevrije zijn, maar begin van de middag nam de zender de beslissing om helemaal geen commerciële uitingen meer te plaatsen. Ook op alle online platformen van RTL zijn geen advertenties te zien.

RTL Nieuws doet op RTL 4 en RTL 7 rechtstreeks verslag van de aankomst in Eindhoven van de transportvliegtuigen met de slachtoffers vanuit Charkov. Als de minuut stilte in acht wordt genomen schakelen ook RTL 5 en 8 rechtstreeks over naar Eindhoven.

Ook komen amusementsprogramma's als Lingo, de Slimste Mens en De vloer op te vervallen. Op Nederland 3 worden alle programma's vervangen door films en op het kinderblok Zapp zijn alleen natuurprogramma's en sprookjes te zien. Het verslag van de Tour de France verhuist naar Nederland 2.

Schiphol, gisteren. Beeld getty

Kerken
De kerken in Nederland houden vanavond gezamenlijk een gebedsdienst in de Sint-Joriskerk in Amersfoort om te rouwen om de slachtoffers van vliegtuigcrash. Thema van de bijeenkomst is 'verbonden in verdriet.' De samenkomst duurt een uur en wordt rechtstreeks op televisie uitgezonden.

In de Sint-Joriskerk passen ruim 900 mensen. De Raad van Kerken, die de bijeenkomst heeft georganiseerd, verwacht echter meer belangstellenden. Daarom worden woensdag op het plein rond de kerk grote schermen geplaatst, zodat mensen buiten ook deel kunnen nemen.

De gebedssamenkomst is tevens bedoeld om de nabestaanden van de bijna 200 Nederlandse slachtoffers een hart onder de riem te steken. 'We willen onze verbondenheid kenbaar maken', aldus de algemeen secretaris van de Raad van Kerken, Klaas van der Kamp. De bijeenkomst begint om 19.00 uur.

Voor het huis van een gezin dat bij de vliegramp met de MH17 is omgekomen, groeit de hoeveelheid bloemen, kaarsjes en kaarten. Beeld anp

Politie
Ook de politie staat stil bij de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne. Bij de crash kwam een politieman uit Rotterdam om het leven en er zaten dierbaren van politiemensen in het toestel. Bij elk politiebureau hangen de vlaggen halfstok. Daarnaast draagt de politie woensdag als blijk van respect 'eenheid van tenue'. Dat houdt in: een overhemd met lange mouwen, een stropdas en een pet. De politiebureaus zijn open. Er kan gewoon aangifte worden gedaan.

Kermis en supermarkten
De Nederlandse Kermisbond (NKB) heeft alle gemeenten waar momenteel een kermis is, geadviseerd vandaag samen met de omringende horeca vanaf circa 15.45 het werk een klein halfuur stil te leggen en daarna in een rustig tempo weer op te starten. Ook supermarktfilialen van Albert Heijn, Aldi, Jumbo en Lidl staan stil bij de vliegtuigramp. Rond 16.00 uur wordt in supermarkten omgeroepen om een minuut stilte in acht te nemen. Daarna sluiten de kassa's tijdelijk om werknemers en klanten de mogelijkheid te bieden de slachtoffers te herdenken.

Ook attractieparken, dierentuinen en musea vragen hun bezoekers een minuut stilte te houden. Ook op evenementen zoals de Rolstoelvierdaagse, de Fiets4Daagse, het Friese kampioenschap skûtsjesilen en de Strand6Daagse zullen deelnemers pauzeren.

Beeld anp
Albert Heijn Beeld anp

Zeldzaam
Gisteren pleitten VVD, ChristenUnie, SGP en 50Plus/Baay al in de Tweede Kamer voor een dag van nationale rouw. Ook op sociale media en in buitenlandse media uitten veel mensen hun verbazing over het uitblijven van gezamenlijke en nationale rouw. Een officiële dag van nationale rouw is in Nederland echter zeldzaam.

In Nederland is na de Tweede Wereldoorlog maar één keer een nationale dag van rouw afgekondigd: bij de dood van Wilhelmina in 1962. Verder kennen we in Nederland alleen officieuze herdenkingsmomenten. Bijvoorbeeld voor de slachtoffers van de vliegtuigen die op 11 september de Twin Towers invlogen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.