Vandaag begint de rechtszaak tegen Michael P. Hoe is het nu in Den Dolder?

Langzaam ebt de diepste angst in Den Dolder weg

De idyllische woonomgeving rond de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder verloor aan glans met de moord op Anne Faber. Veel bewoners en buren waren bang. Langzaam maar zeker keert de rust terug.

Een van de gebouwen van de Willem Arntsz in Den Dolder. Foto Raymond Rutting

De strengen witte lampjes zijn niet zomaar opgehangen tussen de bomen rond de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder. De gemeente Zeist en de ggz-organisatie Altrecht hopen dat door deze 'sfeerverlichting' bewoners en passanten zich weer veilig en behaaglijk gaan voelen op het uitgestrekte instellingenterrein in het bos.

Dat gevoel van veiligheid was ernstig aangetast nadat op 9 oktober een cliënt van de forensische kliniek op het terrein werd opgepakt. Deze Michael P. wordt verdacht van de moord op de 25-jarige Anne Faber. Hoewel hij eerder voor een ernstig zeden- en geweldsmisdrijf was veroordeeld, kon hij zich in relatieve vrijheid in de omgeving bewegen. Vandaag begint de rechtszaak tegen hem met een voorbereidende zitting.

Fysieke angst

'Die lampjes zijn opgehangen om de bewoners te paaien', zegt bewoonster Dolores Thijs. De 72-jarige schrijfster woont bijna twintig jaar op het instellingenterrein in de Vijverhof; een complex bestaande uit een paar rijen schilderachtige jaren-dertigappartementen met inmiddels een monumentenstatus waarin voorheen patiënten met hun verpleger woonden. Nu telt het tegen de honderd huurders. 'Er werd hier onder bewoners al gegniffeld: of je met een paar lampjes de problemen kunt oplossen.'

De moord op Anne Faber door een veroordeelde zedendelinquent schokte het hele land, maar vooral de bewoners van het complex van Thijs. Die zijn dan ook welhaast buren van de kliniek van organisatie Aventurijn waar P. verbleef. Fysieke angst heeft Thijs gevoeld de eerste weken na die aanhouding. Ze durfde nauwelijks nog het bos van het terrein in te lopen, en betrapte zichzelf erop dat ze voortdurend over haar schouders keek.

Den Dollywood

Opeens bleek hun idyllische woonomgeving met bos, grazende schapen en hei het grootst denkbare kwaad in zich te dragen. 'Ik zei altijd: ik woon hier veiliger dan in Amsterdam', zegt Thijs. 'Dat kon ik nu niet meer zeggen.'

Altrecht, Aventurijn en de gemeente doen hun best het terrein aantrekkelijker en veiliger te maken. Een commissie met ook bewoners bedenkt hiervoor plannen. Sinds 23 december worden films vertoond in een tijdelijke bioscoop met veertig stoelen in het centrale witte gebouw, onder de noemer Den Dollywood. Een team van patiënten van Altrecht gaat de omgeving schoonmaken. Ook houden extra beveiligers een oogje in het zeil. 'Zolang het nodig is, blijven we ons extra inzetten voor de veiligheid op dit terrein en in Den Dolder en omgeving', zegt een gemeentewoordvoerder. Een woordvoerder van Altrecht: 'Wij willen dat het weer de prettige plek wordt die het altijd is geweest.'

De toegangsweg tot de kliniek Altrecht is versierd met lampjes. Foto Raymond Rutting

Vrijheid

Niet dat simpele maatregelen zoden aan de dijk zetten zolang gevaarlijke types met zo veel vrijheden hun straf kunnen uitzitten, klinkt het. Maar daar heeft de gemeente geen invloed op, dat regelt het Rijk. De burgemeester van Zeist, Koos Janssen, heeft aan de Onderzoeksraad voor Veiligheid gevraagd onderzoek te doen naar de veiligheid voor de samenleving bij de reïntegratie van tbs'ers en gedetineerden.

Er wordt gemopperd dat de beveiligers nog te weinig zichtbaar zijn. Maar dat er energie wordt gestoken in het gebied oogst vooral bijval. Sinds begin vorige eeuw wonen er mensen met psychische problemen in deze bosrijke omgeving. Altrecht (psychische gezondheidszorg), Aventurijn (forensisch) en Reinaerde (verstandelijk gehandicapten) bieden er zorg. Nu Altrecht op termijn Den Dolder wil verlaten en het terrein wil verkopen zijn gebouwen er leeg komen te staan, wat een onbehaaglijk gevoel geeft.

Personeelsgebrek

In een paar gebouwen hebben kunstenaars een atelier gekregen, andere hebben houten planken voor de ramen. Nog wel in gebruik is het met bruinoranje platen beklede gebouw waarin de forensische kliniek Roosenburg van Aventurijn zetelt. Daar werd Michael P. voorbereid op zijn terugkeer in de maatschappij.

Uit het eerste onderzoek in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid bleek dat in de kliniek mede door personeelsgebrek de veiligheid niet was gegarandeerd. Roosenburg neemt voorlopig geen cliënten van de zwaarste categorie meer op, is besloten. Een tweede onderzoek naar de feiten en gebeurtenissen in de kliniek rond Michael P. is nog in volle gang.

Kassen

Tegenover de kliniek zijn deze middag een paar cliënten bezig in de kassen met de tropische planten en orchideeën. Een van hen vertelt dat hij met Michael P. in de groenvoorziening werkte. 'Hij leek me zachtaardig. Hij zei wat er bij hem opkwam.' De beheerder van de kas, die verderop in Den Dolder woont, kijkt vermoeid. 'Ik ben dit verhaal nu spuugzat. Op elke verjaardag waar ik kom, krijg ik vragen over Anne Faber. Laat de rust nu wederkeren.'

Dat blijkt voor meer aanwezigen op het terrein te gelden. 'Ik ben niet bang hoor', zegt een montere vrouw die er in haar uppie haar labrador uitlaat. Een vrijwilliger die er wandelt met een verstandelijk beperkte cliënt haalt zijn schouders op. 'Dat is toch alweer een tijdje geleden?'

Inspiratie

Schilder Hans Doortmont heeft vanuit zijn atelier in het voormalige ketelhuis op het terrein Michael P. langs zien lopen, bezig met het snoeien van het groen. Na diens arrestatie herkende Doortmont hem van de in de media gepubliceerde foto's. Toch wil hij deze omgeving niet associëren met dreiging en geweld. 'Dat heb ik nooit zo gevoeld. Deze schitterende plek in het bos geeft me juist inspiratie.' Dat geldt voor bijna alle kunstenaars in zijn gebouw, op één vrouw na van wie het atelier is verscholen achter struiken. Die voelt zich er niet meer op haar gemak.

Ook bij bewoonster Dolores Thijs is de diepste angst inmiddels weggeëbd. Behalve tot nieuwe initiatieven heeft het drama ook tot meer samenhorigheid geleid, merkt ze op. 'Door de schok van het gebeurde zijn de bewoners van mijn complex die elkaar voorheen nauwelijks kenden koffie met elkaar gaan drinken.'


Moordverdachte is niet aanwezig

Michael P. (27) is woensdagochtend niet aanwezig bij de eerste pro-formazitting van zijn strafzaak in de Utrechtse rechtbank - omdat het slechts om een voorbereidende zitting gaat, zegt zijn advocaat Niels Dorrestein. P. wordt beschuldigd van de moord en verkrachting van Anne Faber. De 25-jarige vrouw uit Utrecht was sinds eind september vermist toen ze een fietstocht ging maken in de omgeving van haar woonplaats. Tijdens een zoektocht werd haar jas gevonden. Een dna-spoor op die jas bleek te matchen met dat van P. , die op dat moment in de forensische kliniek Roosenburg van de organisatie Aventurijn verblijft in Den Dolder. Hij bleek in 2012 in hoger beroep veroordeeld te zijn tot 11 jaar cel voor de verkrachting van twee minderjarige meisjes in 2010. Na de aanhouding van P. wordt op diens aanwijzingen op 12 oktober het lichaam van Anne Faber gevonden in Zeewolde. De moord brengt een schokgolf teweeg. Ook laait de maatschappelijke verontwaardiging op over de relatieve vrijheid waarin P. kon opereren. P. had bij zijn eerdere strafzaak onderzoeken naar zijn geestesgesteldheid geweigerd. Mede daardoor is aan P. geen tbs opgelegd.


Dit schreven we eerder over Den Dolder, Michael P., Anne Faber en het Nederlandse systeem

Is de dood van Anne Faber de schuld van het systeem?
De man die verdacht wordt van het doden van Anne Faber zei eerder trots te zijn op de verkrachting van minderjarige meisjes. Hoe het kan dat Michael P. geen tbs kreeg, is de vraag die door het land gonst sinds het lichaam van Faber werd gevonden.

'Het tbs-systeem heeft een heleboel Anne Fabers voorkomen'
De nasleep van de moord op Faber was een bevreemdende ervaring voor de sector, legt Harry Beintema, voorzitter van overlegorgaan TBS Nederland, uit in dit artikel. En waarom streven de Nederlandse tbs-klinieken, die hij vertegenwoordigt, juist naar kortere behandelingen? (+)

Veiligheid bij kliniek Den Dolder onder de maat
Eind november verscheen een inspectierapport waaruit bleek dat de veiligheid in De Avonturijn onder de maat is. Het personeel zegt daarin zich onveilig te voelen. Daarbij kunnen cliënten tamelijk makkelijk aan drugs komen.

Den Dolder heeft een lange geschiedenis met psychiatrie
Het dorp bij Utrecht is wel wat gewend. Maar de moord op Anne Faber heeft er diep ingehakt, bleek wel uit deze reportage.

Het terrein van de Altrecht kliniek in Den Dolder. Foto Raymond Rutting
Meer over