Vanaf nu wordt het lastiger voor Trump: hij heeft het Congres nodig

In zijn eerste toespraak tot de volksvertegenwoordigers moet president Trump dinsdagavond duidelijk maken hoe hij verder wil, bijvoorbeeld met Obamacare. Daarover is veel onduidelijkheid.

President Trump staat maandag in het Witte Huis te wachten tot hij een toespraak kan geven voor gouveneurs. Beeld afp

Donald Trump heeft gedaan wat hij kon. Resultaten zijn in de door hem opgeworpen stofwolken lastig te zien, maar met zijn decreten, benoemingen, topontmoetingen, toespraken, dreigementen, rally's, tweets en stand-uppersconferenties heeft de Amerikaanse president, al dan niet met hulp of medeweten van zijn staf, alles uit de eerste veertig dagen gehaald wat hij, als de man die hij is, eruit kon halen.

Nu wordt het lastiger.

Want hij kan het niet meer alleen. Veel van de grote beloften die hij aan Amerika heeft gedaan vergen instemming van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Dinsdagavond spreekt Trump de verzamelde volksvertegenwoordigers voor het eerst toe. Dan moet duidelijker worden hoe hij verder wil gaan - waarbij de toon minstens zo belangrijk zal zijn als de inhoud.

Het zal waarschijnlijk gaan over Obamacare en de belastingen, twee hete hangijzers die hij tijdens de verkiezingen verbaal eenvoudig wist te vervangen dan wel te vervormen, maar die in de presidentiële praktijk taai en onhandelbaar blijken.

Het leek zo makkelijk. In beide kamers van het Congres hebben de Republikeinen de meerderheid. Als de president en zijn partij een duidelijk plan hadden gehad en het daarover eens waren geweest, hadden ze dat relatief eenvoudig door kunnen drukken. Maar de Republikeinen weten niet wat ze willen.

Trump heeft zich lange tijd op de vlakte gehouden over Obamacare en de belastingverlaging, en de volksvertegenwoordigers zijn de laatste weken geschrokken van de weerstand die hun voornemens oproepen bij het volk dat zij vertegenwoordigen. Zeker na afgelopen week, waarin zij op reces waren en tijdens bijeenkomsten in en rond hun thuisbases veel kritiek te verduren kregen, is de twijfel toegeslagen bij veel Republikeinen. Hoe hard moeten zij ingrijpen?

Generaals doen middels brief oproep aan Trump

121 Amerikaanse generaals hebben in een brief aan het Congres gevraagd om niet te bezuinigen op diplomatie en ontwikkelingssamenwerking. Dit doen ze kort voordat de regering-Trump de begroting voor 2018 indient bij het parlement. Trump wil het defensiebudget met 50 miljard euro verhogen. Experts denken dat hij dit bedrag wil opbrengen door te korten op Buitenlandse Zaken. Volgens de generaals zijn ontwikklingssamenwerking en diplomatie cruciaal bij het vermijden of oplossen van conflicten.

Obamacare is het duidelijkste geval van onduidelijkheid. 'We gaan dat verwerpen en vervangen', zei Trump een jaar lang tijdens zijn campagne, tot groot enthousiasme van zijn aanhangers. Het is ook een stokpaardje van de Republikeinen in Washington, die al sinds de invoering, zeven jaar geleden, hebben gezegd dat ze de voor velen verplichte zorgverzekering zullen torpederen zodra ze de kans krijgen. Makkelijk zat, torpederen - maar hoe zit het met de vervanging?

Daarover groeit nu de verdeeldheid binnen de Republikeinse partij. Een deel van Obamacare bestaat uit een uitbreiding van Medicaid, een overheidsprogramma dat miljoenen Amerikanen zorg biedt. Ook veel Trump-stemmers, van mijnwerkers in de Appalachen tot pijnstillerverslaafden in de Rust Belt, profiteren daarvan. Gouverneur John Kasich van Ohio noemde de volledige verwerping zondag 'niet acceptabel', omdat miljoenen verzekerden ineens buiten de boot zouden vallen.

'Er groeit een consensus dat we voorzichtig moeten zijn met wat we gaan doen', zei Republikeins senator Chuck Grassley uit Iowa tegen The New York Times. Hardliner Mo Brooks daarentegen, een Congreslid uit Alabama, beschuldigde zijn partijleden van een gebrek aan ruggengraat. 'Er zijn veel partijleden die zich nu laten leiden door die protesten.'

Trump zelf zei maandag dat de kwestie 'ongelooflijk ingewikkeld' was. 'Niemand wist dat gezondheidszorg zo gecompliceerd kon zijn', zei hij tijdens een toespraak voor gouverneurs in het Witte Huis. De Republikeinen zien nu dat iets afbreken makkelijker is dan iets opbouwen.

Zonder een idee over de vervanging van Obamacare kan het Congres ook het belastingstelsel niet hervormen: daarvoor moet eerst bekend zijn wat de nieuwe zorgverzekering gaat kosten. Zo wordt dat op de lange baan geschoven, wat de Republikein David Joyce drie weken geleden al deed verzuchten dat 'we geen klap klaar spelen'.

Trump zal die wetgevende stilstand dinsdag retorisch wegwuiven door te wijzen op zijn daadkracht de afgelopen weken: op de behouden fabrieken, op het geschrapte handelsverdrag TPP, op de doorstart van gestopte pijplijnen, op het uitzetten van illegalen, en op de stijgende beurskoersen en andere economische cijfers die grotendeels aan zijn voorganger te danken zijn.

Ook zal hij het hebben over de begroting, waarin hij grote verschuivingen heeft aangekondigd. Maandag bood hij al een inkijkje: hij wil 10 procent (ruim 50 miljard dollar) meer naar defensie, en grote kortingen op buitenlandse hulp, het milieu en de bijstand, de traditionele kwetsbare posten. Het is de openingszet in een lang proces van onderhandelingen, waarbij de vraag is of de extra uitgaven wel gedekt kunnen worden met extra bezuinigingen.

Trump kan dat beeld van daadkracht verder versterken door miljardeninvesteringen in de infrastructuur aan te kondigen, een belangrijke campagnebelofte. Niet investeren is geen optie, gaf Trump maandag al een voorzet, waarmee hij de Republikeinen voor het blok zet die eigenlijk andere prioriteiten hebben. Tegelijkertijd kan hij op deze manier de hand reiken naar Democraten die eerder hebben laten weten best samen met Trump wegen en bruggen te willen bouwen.

Eenheid: het zou kunnen zijn dat Trump daarop de grootste nadruk legt. Nadat hij in zijn inaugurele rede een inktzwarte stand van een verdeeld land had geschetst en de verantwoordelijkheid daarvoor deels bij politici legde, zou tekstschrijver Stephen Miller zijn baas Trump dit keer volgens radiozender NPR een optimistischer en constructiever boodschap in de mond willen leggen. Scheldpartijen en doemdenkerij doen het goed bij Trumps harde kern, maar als hij boven de 40 procent waardering wil uitstijgen moet hij iets anders proberen. Nu afwachten of hij dat kan.

Lees verder

Paranoia Witte Huis over lekken media slaat toe: woordvoerder checkt telefoons medewerkers
Witte Huis-woordvoerder Sean Spicer heeft zijn medewerkers van de communicatieafdeling vorige week tijdens een onverwachts ingelaste bijeenkomst gevraagd hun telefoons op tafel te leggen.

Is Amerika antisemitischer sinds Trumps overwinning?

Op een Joodse begraafplaats in de Amerikaanse stad Philadelphia zijn in het weekend bijna honderd graven vernield. Neemt het antisemitisme in de Verenigde Staten toe sinds de verkiezing van Donald Trump?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden