Vanaf nu: twee handen aan het stuur!

Wie de komende weken zit te rommelen met de TomTom of met zijn smartphone achter het stuur is gewaarschuwd. De politie let extra op afgeleide automobilisten, die een gevaar vormen in het verkeer.

Woordvoerder Miranda Brandsen van de stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) ziet ook zelf wat bestuurders allemaal in hun auto doen als ze rijden. ‘Bellen, aan de knoppen van de radio draaien. Bestuurders verwisselen even een cd’tje, dat dan ook nog valt. Of ze pakken iets wat ze doorgeven aan iemand op de achterbank. Mensen draaien soms een sigaretje en omklemmen het stuur met hun knieën. Vrouwen stiften hun lippen voor het stoplicht, mannen scheren zich in de auto.’

Tweede huiskamer

Al die activiteiten in de auto, die mensen steeds meer als hun tweede huiskamer lijken te beschouwen, leiden tot afleiding. En uit onderzoek van de SWOV blijkt dat bij 80 procent van de ongelukken afleiding een rol speelt. De SWOV staat dan ook helemaal achter de campagne ‘Afleiding in het Verkeer’ van de politie die deze week is begonnen. Die wil automobilisten bewust maken van de risico’s van het bedienen van elektronische apparatuur tijdens het rijden. De ANWB, Veilig Verkeer Nederland en het ministerie van Verkeer en Waterstaat zijn bij de campagne betrokken.

Volgens de politie laten steeds meer bestuurders zich afleiden in de auto. ‘De ontwikkelingen zijn razendsnel gegaan. Een paar jaar geleden had niemand de mogelijkheid een dvd’tje te kijken in de auto, noch had hij navigatiesystemen en vier mobieltjes aan boord. Nu zijn mensen soms aan het twitteren achter het stuur’, vertelt woordvoerder Ron Looije van de raad van korpschefs.

In het hele land zal de politie de komende vier weken speuren naar weggebruikers die drukker zijn met hun apparatuur dan met de weg. Alle agenten letten tijdens hun surveillance extra op afgeleide bestuurders.

Tientallen doden

Volgens de SWOV vallen elk jaar ongeveer zeshonderd gewonden en tientallen doden doordat automobilisten worden afgeleid. In 2009 deelde de politie 130 duizend bekeuringen uit aan mensen die belden met de telefoon in de hand, in 2003 waren dit er nog maar 55 duizend.

Dat is wellicht het lastige van de campagne: alleen bellen met de telefoon in de hand is bij wet verboden. Handsfree bellen en rommelen met navigatieapparatuur tijdens het rijden is toch toegestaan, evenals je opmaken of een andere radiozender opzoeken achter het stuur? Politiewoordvoerder Looije: ‘Maar gevaarlijk gedrag in het verkeer en je aandacht niet bij de weg hebben is wel strafbaar. We zullen mensen beboeten die bijvoorbeeld slingeren op de weg als ze hun aandacht niet bij de weg hebben.’

Bedraagt een boete voor een mobieltje in de hand tijdens het rijden 160 euro, de boete voor verkeersgevaarlijk gedrag kan oplopen tot enkele duizenden euro’s. ‘Het gaat ons er niet om veel boetes uit te delen’, benadrukt Looije. ‘Vaak zal het bij een waarschuwing blijven. De bedoeling is dat de campagne mensen bewust maakt van hun gedrag. Dat ze hun auto niet gebruiken als mobiel kantoor.’

Weinig onderzoek

Naar de invloed van het gebruik van al die apparatuur op het rijgedrag is nog weinig onderzoek gedaan. Vooral over de invloed van bellen tijdens het rijden heeft het SWOV gegevens. Ongeveer de helft van de bestuurders belt minimaal een keer per week in de auto.

Opvallende uitkomst is dat het voor de afleiding niet uitmaakt of iemand de telefoon in de hand heeft, of handsfree belt, wat dus is toegestaan. Een beller heeft vier keer zo veel kans op een ongeluk. Hij kijkt naar het scherm in plaats van naar de weg, bedient zijn telefoon die steeds meer functies heeft en is met zijn hoofd bij het gesprek in plaats van bij de weg.

De reactietijd neemt tijdens het bellen met een kwart seconde toe, en als de bestuurder bezig is met het intikken van nummers zelfs met ruim eenderde seconde. De beller begint later met remmen, heeft minder controle over het voertuig en past zich minder snel aan als er bijvoorbeeld gladheid optreedt.

Het gaat volgens de verkeersorganisatie niet op te beweren: maar een gesprek via de telefoon is toch hetzelfde als een praatje met de bijrijder? Want degene naast de bestuurder, ziet wanneer het lastig wordt in het verkeer, en houdt dan vaak even zijn mond.

De SWOV onderzoekt wat mensen allemaal doen in de auto en wat dat voor een effect heeft op hun rijgedrag. Hiervoor zijn camera’s bevestigd in een aantal auto’s. Maar uit onderzoek van de SWOV blijkt ook dat je geen apparatuur nodig hebt om afgeleid te zijn. Ook dagdromen achter het stuur leidt tot concentratieverlies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden