Analyse

Vanaf 2040 alle vrachtwagens en bussen elektrisch, is dat haalbaar?

Elektrische bussen in Leiden.
 Beeld Arie Kievit / de Volkskrant
Elektrische bussen in Leiden.Beeld Arie Kievit / de Volkskrant

Alle vrachtwagens en bussen die vanaf 2040 worden verkocht, moeten op schone energie rijden. Dat hebben elf landen op initiatief van Nederland met elkaar afgesproken tijdens de klimaattop in Glasgow. Hoe haalbaar zijn die plannen?

Hessel von Piekartz

Het zijn grote ambities: niet alleen moet er een verkoopverbod op vervuilende vrachtwagens en bussen komen vanaf 2040, al in 2030 mag 30 procent van de verkochte bussen en vrachtwagens geen CO2 meer uitstoten. Vanaf 2050 moeten alle vervuilende vervoerders van de weg zijn. Naast Nederland sloten het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Noorwegen, Oostenrijk, Turkije, Nieuw-Zeeland, Finland, Canada, en Uruguay zich aan bij het initiatief. Ook enkele grote bedrijven, waaronder Unilever en Amazon, hebben hun steun uitgesproken.

Volgens demissionair staatssecretaris Steven van Weyenberg, die deze dagen de klimaattop bijwoont, is de overeenkomst een mooi begin om de ‘uitstoot van vrachtwagens en bussen wereldwijd naar nul te krijgen’. Hij hoopt dat nog meer landen en partijen aanhaken. Vooralsnog hebben grote industrielanden zoals China, de Verenigde Staten en Rusland zich niet aangesloten bij deze nieuwe coalitie.

Haalbaarheid

Zijn de plannen wel haalbaar? Er dienen zich in ieder geval al direct grote uitdagingen aan. Zo hebben de meeste elektrische vrachtwagens momenteel een actieradius van hooguit 250 kilometer: veel te weinig om door het hele land te rijden, laat staan internationaal lange afstanden af te leggen. Bovendien is de infrastructuur van laadpalen en oplaadstations in Nederland niet geschikt voor trucks. Die hebben laders met een veel groter vermogen en hogere laadsnelheid nodig.

Desondanks is dit een ‘geweldig initiatief’, vindt Auke Hoekstra, onderzoeker elektrisch rijden aan de TU Eindhoven. ‘Enkele jaren geleden werd ik nog voor gek verklaard als ik zei dat dit mogelijk was, maar met dit signaal geeft Nederland aan dat het echt haalbaar is.’

Hoekstra denkt dat de belemmeringen die er liggen binnen de afgesproken termijn zijn op te lossen. ‘Voldoende laadplekken aanleggen is een hele opgave. Maar als je dit vergelijkt met andere uitdagingen die voor ons liggen op dit gebied, zoals de aanleg van windparken of het installeren van warmtepompen, dan valt dit met een goede planning te doen. De techniek is er en nu dus ook de wens.’

Politieke keuzes

Die wens kan mogelijk ook iets betekenen bij het oplossen van een andere hobbel: er is nauwelijks ruimte om het elektriciteitsnetwerk in Nederland uit te breiden. ‘De energietransitie vraagt een totale ombouw van het energiesysteem,’ aldus een woordvoerder van Netbeheer Nederland. ‘Zo moeten er nieuwe transformatorstations komen die de toekomstige capaciteit aankunnen. Dat kost geld en vooral veel tijd voor alle benodigde vergunningsaanvragen: dat duurt jaren. Zonder zulke aanpassingen is ook uitbreiding van het laadnetwerk niet mogelijk.’

Toch moet het volgens Netbeheer Nederland mogelijk zijn de infrastructuur op tijd in orde te krijgen. ‘Maar dan zijn er wel politieke keuzes nodig,’ aldus de woordvoerder. ‘We moeten maximaal inzetten op tijd, geld en mensen om dit mogelijk te maken. Maar als we als samenleving echt deze keuze maken, moet het goed komen.’

De beschikbaarheid van duurzame energie is in elk geval geen probleem. ‘Er wordt al veel duurzame energie geproduceerd, en er komt alleen maar meer bij de komende jaren. Het knelpunt zit in het transport van die energie. Dat moeten we goed op elkaar afstemmen.’

Winstgevend

Een van de bottlenecks bij het fabriceren van trucks die echt lange afstanden kunnen afleggen is de productie van (grote) accu's: die gaat niet snel genoeg door geringe productiecapaciteit en kost bovendien veel geld. De enorme vraag naar de benodigde grondstof lithium drijft de prijs ook eens flink op.

Maar nu landen zich hebben vastgelegd op concrete doelstellingen voor schoon vervoer, zal die markt verder in beweging komen, denkt onderzoeker Hoekstra. ‘Als elf landen dit afspreken, zien producenten dat er concrete vraag is naar schone wagens. Dan komt zoiets in een stroomversnelling.’

Dat biedt niet alleen kansen voor aanbieders van elektrische voertuigen, ook producenten van vrachtwagens en bussen die op waterstof rijden, zullen zich erdoor gesteund voelen, denkt Hoekstra. ‘Al is de ontwikkeling van elektrisch al verder, daarvan weet ik zeker dat productie en gebruik rendabel zijn.’ Ook zijn er nog mogelijkheden voor zogenoemde schone biobrandstoffen. Tijdens de klimaattop in Glasgow benadrukte Christian Levin, baas van truckfabrikant Scania-Traton, dat de industrie die ontwikkeling 'niet uit het zicht moet verliezen’.

Dat enkele grote industriereuzen, zoals China en de Verenigde Staten nog niet zijn aangesloten, is niet per se een probleem, denkt Hoekstra. ‘Het gaat erom dat de ontwikkeling in gang is gezet. Als deze manier van werken winstgevend blijkt te zijn zullen ook andere landen uiteindelijk volgen, mét of zonder afspraak.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden