Van Zweden?

Eerste violist van het Concertgebouworkest Jaap van Zweden vertrekt na 16 jaar om zijn carrière als dirigent voort te zetten bij onder meer het Orkest van het Oosten....

Theo Olof, oud-concertmeester van het Koninklijk Concertgebouworkest: 'Het verbaast me niets dat Jaap van Zweden weg gaat en ik heb er alle begrip voor. Hij was op vele fronten actief. Ik wens hem het allerbeste toe. Ik wil nog wel zeggen dat hij een van de beste concertmeesters was die het Concertgebouworkest heeft gehad. Hij was zeer betrouwbaar en zijn soli waren altijd prima. Het zal niet meevallen om na het vertrek van de andere concertmeester Liberman ook voor Van Zweden een vervanger te vinden, maar naar ik heb begrepen blijven zowel Liberman als Van Zweden nog een jaar. Dan heeft de Concertgebouwdirectie nog even de tijd.'

Sytze Smit, hoofdredacteur van het muziekblad Entr'acte, ooit violist: 'Het is jammer voor het Concertgebouworkest dat Jaap van Zweden weggaat. Hij is een groot talent met een vanzelfsprekende manier van musiceren. Zijn vertrek komt op een wat ongelukkig moment, maar ik denk dat het een niets met het ander te maken heeft, al kan ik niet in zijn hart kijken. Van Zwedens benadering van muziek ligt dichter bij Chailly dan bij de vertrokken Zekveld. Hij kon fungeren als intermediair. Ik denk niet dat Van Zweden te vroeg aan een dirigeercarrière begint. Veel van zijn illustere collega's zijn nog vroeger begonnen. Jaap is een muziekdier, hij neemt zijn vak heel serieus, laat niets aan het toeval over. Hij heeft een basaal soort intuïtie voor als iets moet gebeuren. Zijn timing klopt.'

Sjoerd van den Berg, adjunct-directeur van het Koninklijk Concertgebouworkest: 'U heeft als het goed is een persbericht ontvangen. Daarin staat het standpunt van de directie van het Concertgebouworkest. Ik heb daar verder niets aan toe te voegen.'

Persbericht van het orkest: 'Chefdirigent Riccardo Chailly, bestuur en directie betreuren het vertrek van Jaap van Zweden ten zeerste. Hij heeft in de afgelopen zestien jaar op een bijzondere wijze inhoud gegeven aan het concertmeesterschap. Hiervoor is het Concertgebouworkest hem zeer erkentelijk.(..) Gelet op het succes van zijn dirigentencarrière tot nu toe komt zijn besluit niet onverwacht, en is het een logische stap in zijn succesvolle loopbaan.'

Gerard Hettema, concertmeester van het Rotterdams Philharmonisch Orkest: 'Ik vind het prachtig voor Jaap, maar jammer voor het Concertgebouworkest. Ze zullen moeite hebben een goede nieuwe concertmeester te vinden. Die zijn niet zo dik gezaaid in Nederland. Jaap moet doen waar hij het gelukkigst bij is, en hij gaat zijn viool, geloof ik, niet aan de wilgen hangen. Van Zweden heeft bij het Concertgebouworkest genoeg goede dirigenten voor zich gehad om de kunst bij af te kijken. Ik geloof niet dat het er veel toe doet dat hij geen dirigentenopleiding heeft gehad. Het is belangrijk dat je iets kunt overbrengen op een orkest, veel meer dan dat je de maat goed slaat. En dan is het nooit te vroeg. Simon Rattle was 21 toen hij voor het eerst voor ons stond.'

Jaring Walta, concertmeester van het Residentieorkest: 'Als concertmeester van een belangrijk orkest weet ik dat je erg betrokken moet zijn. Als je maar voor vijfentwintig procent inzetbaar kan zijn, is het goed dat je een rigoureuze beslissing neemt, zoals Jaap van Zweden heeft gedaan. Een concertmeester moet aanwezig zijn bij vergaderingen, moet meepraten over belangrijke beslissingen. Ik denk dat het Concertgebouworkest moeite zal hebben een goede opvolger te vinden. Er zijn wel goede violisten, maar of ze geschikt zijn voor en trek hebben in zo'n zware baan is de vraag. Ik heb Jaap van Zweden en Viktor Liberman altijd buitengewoon briljante violisten gevonden. Ze waren het boegbeeld voor het Concertgebouworkest. Het is jammer dat ze weggaan, maar van Van Zweden een logische beslissing.

Pieter Prick, directeur van het Orkest van het Oosten, waar Van Zweden in september 1997 chef-dirigent wordt: 'Iemand moet de dingen doen die voor zijn carrière belangrijk zijn. Jaap neemt de sprong in het diepe dat gezien zijn prestaties van de laatste tijd niet zo diep meer is. Voor het Concertgebouworkest is het een groot verlies, een pil die ze moeten slikken. Voor het Orkest van het Oosten is de komst van Van Zweden een zegen. Waar ik ontzettend blij mee ben, is het enthousiasme dat Jaap kan overbrengen op het orkest. Als hij bij ons is, gebeurt er iets. Hij heeft altijd als eerste drijfveer gehad het werken aan de klank. Hij wil het verhaal achter de noten vertellen.

'Met zijn communicatieve vaardigheden, ik noem dat een Amsterdams gemak, kan hij dat overbrengen. Dat is het belangrijkst voor een dirigent, en daar heb je geen opleiding voor nodig. Ik heb zelf een dirigentenopleiding genoten, en het communiceren heb ik er niet geleerd. Je kunt dirigenten niet opleiden.'

Robert van Gijssel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden