Nieuws

Van wie is Nikola Tesla? Balkanruzie over beeltenis op euromunt

Dat Nikola Tesla, de geniale natuurkundige aan wie de wereld onder meer de wisselstroom te danken heeft, een nationale held is, daarover zijn ze het op de Balkan wel eens. De grote vraag is alleen: van welke natie precies?

Nikola Tesla tijdens een van zijn beroemde experimenten. Beeld Getty
Nikola Tesla tijdens een van zijn beroemde experimenten.Beeld Getty

Die vraag is relevant sinds Kroatië, dat in 2023 officieel hoopt toe te treden tot de eurozone en vanaf dan ook eigen euro’s zal moeten uitvaardigen, vorige week besloot de ‘nationale kant’ van hun toekomstige 50, 20 en 10 eurocent munten te versieren met de beeltenis van Nikola Tesla. Logisch, vinden de Kroaten, omdat het dorp waarin de roemruchte wetenschapper in 1856 werd geboren, Smiljan, nu eenmaal binnen de landsgrenzen van Kroatië valt.

Maar omdat Tesla’s beide ouders etnische Serven waren, en omdat de Gulden Middenweg nu eenmaal niet door de Balkan loopt, beschouwen veel Serven Tesla's nagedachtenis juist als hun exclusieve bezit. Niet voor niets is het vliegveld in hoofdstad Belgrado naar Tesla vernoemd, worden Servische wetenschappers die uitzonderlijke prestaties hebben geleverd gedecoreerd met de Orde van Tesla, werd Tesla’s as na zijn dood in Belgrado begraven en staat zijn portret bovendien afgebeeld op het briefje van 100 Servische dinar.

‘Ongepastheid’

Vlak nadat de Kroatische nationale bank bekend maakte de beeltenis van Tesla te willen gebruiken, kwam de Servische nationale bank dan ook met een verklaring naar buiten waarin werd gesproken over een onterechte toe-eigening van ‘het culturele en wetenschappelijke erfgoed van Serven’. Indien Kroatië niet snel een alternatieve beeltenis uitkoos, dreigden ze in Brussel formeel ‘op de ongepastheid van een dergelijk voorstel te wijzen’.

Vooralsnog maken die dreigementen niet bijster veel indruk op de Kroaten, die in tegenstelling tot de Serven al sinds 2013 EU-lid zijn. President Zoran Milanovic zei dat Servië weinig recht van spreken heeft, omdat Tesla gedurende zijn leven nauwelijks een voet in Servië heeft gezet. En premier Andrej Plenkovic gaf aan dat, zelfs in het theoretische geval dat Tesla inderdaad Servisch was, de Serven juist blij zouden moeten zijn omdat er dan een Serviër op de Kroatische euromunt komt.

Wereldburger

Technisch gezien zijn er wel meer landen die aanspraak kunnen maken op de faam van Nikola Tesla. Zo behoorde het dorp Smiljan bij zijn geboorte officieel tot het Oostenrijk-Hongaarse keizerrijk, verhuisde hij al op jonge leeftijd naar eerst Graz en later Parijs om te studeren en emigreerde hij vervolgens naar de Verenigde Staten, waar hij op 35-jarige leeftijd staatsburger werd en uiteindelijk zou sterven.

Nikola Tesla is overigens niet de enige held op de Balkan wiens geboorteplaats wordt betwist omdat landsgrenzen een minder definitief karakter bleken te hebben dan hun eigen overlijden. De verreweg bekendste vete draait om de nationaliteit van Alexander de Grote – een antieke generaal waarover de ruzie tussen Macedoniërs en de Grieken zo hoog opliep dat het tot voor kort de reden was dat EU- en NAVO-lid Griekenland iedere poging van Noord-Macedonië om lid te worden van beide internationale allianties structureel blokkeerde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden