Van werkloos ingenieur tot ijskoude moordenaar

De ontvoerder en moordenaar van Ahold-topman Gerrit-Jan Heijn is maandag op 66-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van een ongeval met een graafmachine.

‘Afgrijselijk en abject’ noemde Ferdi E. in 2003 zijn daad van zestien jaar tevoren. Op 9 september 1987 schoot hij in de bossen van Renkum Ahold-topman Gerrit-Jan Heijn (broer van Albert) door het hoofd.

Terwijl hij de die ochtend door hem ontvoerde zakenman juist ‘reuze aardig’ vond. Kort voor de moord hadden ze ‘heel geanimeerd’ over hun wederzijdse passie voor muziek gesproken.

Zeven maanden

In een uitzending van Zembla in 2003 keek Ferdi E. terug op een van de meest spraakmakende ontvoerings- en moordzaken uit de Nederlandse geschiedenis. Bijna zeven maanden lang, van 9 september 1987 tot 7 april 1988, had Nederland geen idee of Gerrit-Jan Heijn nog leefde of niet. E. bleek zijn slachtoffer al op de eerste dag te hebben vermoord en begraven. In Zembla zei hij: ‘Als je van plan bent iemand te doden, moet je afstand nemen. Je moet iemand niet aardig gaan vinden.’

Ferdi E. (66) overleed gisteren in een ziekenhuis in Zutphen. Even tevoren was hij als fietser betrokken bij een verkeersongeval in Vorden. Bij het oversteken van de Onsteinseweg werd hij aangereden door een graafmachine. Sinds zijn vrijlating in 2001 woonde hij als Paul E. in het nabijgelegen Ruurlo.

Voorrang

Volgens de Gelderse politie is het duidelijk wat er gistermorgen in Vorden is gebeurd. E. verleende geen voorrang en kwam met fiets en al terecht onder de graafmachine. De rechercheurs die indertijd de ontvoering van en moord op Gerrit-Jan Heijn onderzochten, hadden het heel wat lastiger. Zelfs na de aanhouding van E. en diens bekentenis bleef veel onduidelijk. Tot E. in 2003 na zijn gevangenisstraf en tbs-behandeling in het openbaar zijn verhaal vertelde.

Dat was een meer dan bizar verhaal. De werkloze ingenieur Ferdi E. (afgestudeerd in vliegtuigbouw aan de TU Delft) zat in de zomer van 1987 vol wrok. Een arbeidsgeschil bij de door hem opgerichte stichting Nieuwe Banen, gevestigd in Nijmegen, had hem werkloos gemaakt. Hij verkeerde naar eigen zeggen in staat van oorlog met de Nederlandse samenleving.

Van die woede werd Gerrit-Jan Heijn het toevallige slachtoffer. Het had iedere andere gefortuneerde Nederlander kunnen zijn want E. had geld nodig om zijn merkwaardige en uitgewerkte wraakplannen op oud-collegae uit te voeren. Die zouden bijvoorbeeld met op afstand bestuurbare modelvliegtuigjes iets worden aangedaan.

Onbesproken gedrag

Maar de enige die in fysieke zin werkelijk iets door hem werd aangedaan was Gerrit-Jan Heijn. Iemand van onbesproken gedrag, net als E. die bij de politie onbekend was. Op de dag van de ontvoering had E. in de bossen van Renkum lange gesprekken met zijn slachtoffer. Hij vond hem ‘aimabel’.

De verdwijning van Heijn plaatste de politie voor raadsels. Het onderzoek richtte zich op beroepscriminelen, maar alle sporen liepen dood. E. kwelde de familie Heijn door maanden na de moord het topje van de pink van zijn slachtoffer op te sturen. In een begeleidend briefje schreef hij dat het nog wel even zou duren voordat Gerrit-Jan Heijn weer piano kon spelen.

Krantenadvertenties

Via krantenadvertenties ontstond contact tussen de politie en de ontvoerder en moordenaar. E. eiste miljoenen guldens losgeld en diamanten. Op wonderbaarlijke wijze wist hij met die buit te ontsnappen. Pas in april 1988 werd hij in zijn woning in Landsmeer (even boven Amsterdam) aangehouden. Die doorbraak kwam nadat hij in Amsterdam-Noord voor één fles alcoholische drank met een gemerkt biljet van 250 gulden had betaald.

Later tijdens de rechtszaak werd duidelijk dat de volgens psychiaters ‘hoogbegaafde’ E. graag gepakt wilde worden. In de eerste maanden van zijn detentie vond hij nog dat hij de doodstraf had moeten krijgen. Hij werd vervroegd vrijgelaten wegens goed gedrag. De weduwe van Gerrit-Jan Heijn heeft meermalen met E. gesproken en hem vergeven. Ze schreef daar een boek over.

Ferdi E. (ANP) Beeld null
Ferdi E. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden