ANALYSEDE ZIN EN ONZIN OM CORONA TE VOORKOMEN

Van warm bad tot vitamine C-infuus: (on)waarheden over corona-wondermiddelen

Beeld Sophia Twigt

De tips om je te behoeden voor corona buitelen over elkaar. Er zit veel (soms gevaarlijke) onzin tussen.

Een virus dat oprukt en geen medicijn in zicht, het is het ideale scenario voor een stroom aan gezondheidsadviezen, die variëren van onschuldig tot levensgevaarlijk. Neem een heet bad, eet geen ijs, drink gootsteenontstopper, spray alcohol over je lichaam, gevoed door de machteloosheid krijgen zelfs de malste claims grond onder de voeten. 

Afstand houden en in de elleboog niezen, dat weten we, maar kunnen we zelf nog meer doen om de infectie te weren? Een aantal veel gedeelde adviezen onder de loep, met hulp van hoogleraar immunologie en celbiologie Huub Savelkoul (Wageningen Universiteit).

Water drinken

Het advies blijft hardnekkig rondgaan: elk kwartier water drinken, zodat virusdeeltjes in de mond naar de maag worden gespoeld en daar door het maagzuur worden vernietigd. De minister van Gezondheidszorg van Maleisië adviseerde vorige week in een televisieprogramma zelfs doodleuk dat we  het  coronavirus kunnen doden door allemaal warm water te drinken, want het virus houdt niet van hitte. 

Het is  een onzinnige aanbeveling. Een infectie met het coronavirus ontstaat nadat we een enorme hoeveelheid virusdeeltjes via mond en neus hebben ingeademd, waarna die zich in de longen nestelen. Savelkoul: ‘Je kunt er vast een paar in de mond laten verdrinken maar tegen die tijd zit er al een veelvoud in je neus en in je longen. En daar kan het water helemaal niet bij.’

Beeld Sophia Twigt

Knoflook eten

Met een teentje knoflook per dag zou je een infectie met het coronavirus kunnen voorkomen en dat zou zomaar waar kunnen zijn: je stinkt dan zo uit je mond dat anderen automatisch op anderhalve meter afstand blijven. Maar verder dan dat gaat het effect niet. Uit een analyse van al het bestaande onderzoek wordt duidelijk dat knoflook niet werkt bij een verkoudheid, en dat een extra teentje die ook niet kan voorkomen. Laat staan dat er iets bekend is over het effect op het coronavirus. Het advies is zo hardnekkig dat Wereldgezondheidsorganisatie WHO het heeft opgenomen in de lijst  van myth busters

Beeld Sophia Twigt

Een vitamine C-infuus

Vlogger Monica Geuze lag vorige week in een van haar filmpjes aan een infuus met vitamine C, ‘een extraatje’ voor haar immuunsysteem. Die infusen blijken populair, het idee erachter is vermoedelijk gebaseerd op de aanname dat vitamine C de celwanden versterkt, zegt Savelkoul, waardoor cellen minder snel kapot zouden gaan door het virus. In China wordt onderzoek gedaan naar het effect van een hoge dosis vitamine C op het herstel van coronapatiënten, maar daarvan zijn nog geen resultaten bekend. 

Bij niet-coronapatiënten met ademhalingsproblemen en bloedvergiftiging had het vitamine-infuus alvast geen effect, zo bleek vorig jaar uit een onderzoek in vakblad JAMA. Savelkoul kan zich indenken dat ernstig zieke mensen, die slecht eten, gebaat zijn bij vitamines. ‘Wat nog niet wil zeggen dat je er dan dus minder snel door dood gaat.’ 

Maar gezonde mensen moeten toch een beetje uitkijken met veel te veel vitamine C, denkt hij. ‘In je lijf draait alles om balans en wie te veel van een bepaalde vitamine slikt, verstoort de balans die er van nature is.’ Gewoon groente en fruit eten, dat voldoet om het immuunsysteem op orde te houden. Een overschot aan vitamine C plas je trouwens vaak uit, wat van zo’n infuus toch weggegooid geld maakt. 

Beeld Sophia Twigt

Extra vitamine D

Extra vitamine D is geen gek idee, zegt Savelkoul. Die vitamine halen we voor 90 procent uit zonlicht en nu, aan het einde van de winter, heeft bijna iedereen daar net iets te weinig van. Dan kan een extra pilletje, van 10 microgram per dag, ons weer op het juiste niveau brengen. Een beetje van de voorjaarszon genieten kan natuurlijk ook. 

Onze afweer bestaat uit twee systemen die naast elkaar draaien en voor de coördinatie is vitamine D nodig. Bij een gebrek aan vitamine D kan de afweer ongecontroleerd gaan reageren op een binnendringend virus en schade veroorzaken. 

Wie eenmaal ernstig ziek is, heeft weinig baat bij een vitamineshot, zo bleek vorig jaar toen al het onderzoek, onder bijna zevenhonderd patiënten, op een rij werd gezet. ‘We kunnen het immuunsysteem er niet zo mee oppeppen dat we er in het finale stadium sterfgevallen mee kunnen voorkomen.’

Feiten en fabels over jezelf beschermen tegen coronabesmettingBeeld Sophia Twigt

Bril op en door je neus ademen

Virusdeeltjes dringen ons lichaam binnen via ogen, neus en mond en twee van die routes kunnen we zelf zoveel mogelijk afsluiten. Zet een bril op en doe lenzen uit (dan hoef je ook niet me je vingers bij je ogen te komen). En adem zoveel mogelijk door je neus, met de mond dicht. ‘Voor virusdeeltjes is de mond de makkelijkste route naar de longen, in de neus moeten ze zich langs de trilhaartjes werken en worden ze mogelijk weer uitgeniest.’

Beeld Sophia Twigt

Placebo-effect

Doe alles waarvan je denkt dat het je afweer redelijkerwijs en schadevrij kan oppeppen (dus geen gootsteenontstopper drinken), want zelfs als het bewijs ervoor ontbreekt dan zou het toch nog kunnen werken. Ook het immuunsysteem is vatbaar voor het placebo-effect, zegt Savelkoul. Van warm water tot gember en homeopathische druppeltjes: als we geloven dat we er baat bij hebben dan komt er in onze hersenen dopamine vrij en dat stofje geeft het immuunsysteem een boost.

Pas wel op voor het omgekeerde effect, waarschuwt hij: niet bij elk kuchje in de stress schieten want dan maak je stresshormonen aan en die leggen juist je immuunsysteem plat.

Beeld Sophia Twigt

Elke dag publiceren het RIVM, de ziekenhuizen, wereldgezondheidsorganisatie WHO en allerlei landen cijfers over de uitbraak van het coronavirus. Maar welke cijfers zijn belangrijk? En hoe moeten we ernaar kijken? We zetten de belangrijkste grafieken en kaarten op een rij.

Heldere analyses, de laatste cijfers, vraag en antwoord, reportages en meer staan overzichtelijk bij elkaar in het dossier: volkskrant.nl/coronavirus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden