Van verzetsstrijder tot onderwijsvernieuwer

In de oorlog wist Dora Polenaar een kamp te ontvluchten. Als verzetsstrijder was ze expert in het vervalsen van persoonsbewijzen en voedselbonnen.

Dora Polenaar Beeld
Dora PolenaarBeeld

'Haar leven was een filmscript van gedurfde ontsnappingen, valse identiteiten en vele avonturen', schreef een Nieuw-Zeelandse krant over Dora ('Doortje') Polenaar.

Op 31 maart overleed de geboren Nederlandse op 102-jarige leeftijd in een verzorgingshuis in Waikanae in Nieuw-Zeeland, 60 kilometer van de hoofdstad Wellington. Ze was in 1948 met haar tweede man Henk Suuring naar dit land geëmigreerd. Als joodse kwam ze tijdens de oorlog in een kamp terecht, maar wist te ontvluchten. Daarna trad ze toe tot het verzet. Dankzij haar studie organische chemie was ze expert in het vervalsen van persoonsbewijzen en voedselbonnen. Hierdoor wist ze veel andere joden voor deportatie te behoeden. 'Je moest iets doen. Ik deed waar ik goed in was.'

In die tijd was ze getrouwd met Sal Breemer, een leraar die tot de onderduik les gaf aan Anne Frank. Anne kwam bij hen thuis voor bijlessen, zodat ook Polenaar haar leerde kennen. 'Een zelfverzekerd, intelligent en mondig meisje', zo beschreef Polenaar haar.

Polenaar was de dochter van een aan het Frederiksplein gevestigde Amsterdamse advocaat. Zij koos voor een studie scheikunde met als specialiteit organische chemie. Daarna ging ze lesgeven aan het Montessori Lyceum. Toen de Duitsers na de inval besloten dat joden hier niet meer gewenst waren, werkte ze mee aan de oprichting van het Joods Lyceum, waarvan ze de rectrix werd.

Huize De Bieze

In 1938 was ze getrouwd met de classicus Sal Breemer. Na de Duitse inval wilde ze met hem en de rest van de familie proberen te vluchten naar Engeland, maar ze konden in IJmuiden geen schipper vinden die hen wilde meenemen nadat een vorige boot door de Engelsen was getorpedeerd.

Als geprivilegieerde joden werden ze niet opgeroepen voor de arbeidsinzet via Westerbork, maar moesten ze zich melden bij huize De Bieze in Barneveld. Hier wisten ze te ontsnappen door een gat in het hek. Kruipend door een moddersloot bereikten ze een boerderij, waarvan de eigenaar hen verder hielp.

Ze kwam in Deventer in het verzet terecht, waar ze onder een nieuwe identiteit een baan vond bij een bakmeelfabrikant. Hier kon ze aan chemicaliën komen om papieren te vervalsen. Dankzij haar blauwe ogen en blonde haar viel ze als jodin niet op. Bijna werd ze een keer gepakt bij een controle in de trein, maar ze slaagde erin zich schuil te houden op een toilet.

Haar eerste echtgenoot was er met een andere vrouw vandoor gaan. Dora kwam in contact met de verzetsstrijder Henk Suuring, met wie ze de Hongerwinter in Amsterdam doorbracht.

Na de oorlog trouwde ze met hem. In 1948 emigreerde ze met Suuring en hun eerste kind naar Nieuw-Zeeland. 'Ze wilde een nieuw leven. De oorlog en alle ellende vergeten', zegt haar zus Rachelle Calkoen, die daar ook woont.

'In Nieuw-Zeeland werd haar academische titel aanvankelijk niet erkend. Ze gaf noodgedwongen les aan privéscholen, totdat ze leraar schei- en natuurkunde kon worden aan een publieke school', vertelt haar dochter Kit Suuring. Ze ontpopte zich als een onderwijsvernieuwer.

Zij liet kinderen vragen beantwoorden als waarom de hemel blauw is en nam ze mee naar buiten om proeven te doen. Na haar pensionering gaf ze lezingen op het Wellington Holocaust Centre, het liefst in vraag- en antwoordvorm. Haar man Henk Suuring overleed in 2000.

Polenaar wordt overleefd door twee dochters - ook allebei actief in het onderwijs - twee kleinkinderen en vier achterkleinkinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden