Van verafgood zakenvrouw tot het gezicht van Iederwijs

Yolanda Eijgenstein was dé zakenvrouw van de jaren negentig. Jong, fris en vol zelfvertrouwen. Haar boek Happy Worker werd een bestseller....

Yolanda Eijgenstein is zo iemand die tegen een wildvreemde man zegt: 'Er zit scheerschuim bij je oor.' Ongevraagd veegt ze dan - nog geen hand geschud, geen beleefdheden uitgewisseld - het oor van de onbekende schoon. 'Dat is Yolanda ten voeten uit', vindt Wim van der Mark die op deze manier met Yolanda kennismaakte. 'Ze doet alles altijd net even anders dan je zou verwachten.'

Yolanda Eijgenstein (38) is de drijvende kracht achter Iederwijs, de omstreden keten alternatieve privé-scholen. Eerder was ze als onderneemster de ontdekking van de jaren de negentig. Ze verwierf bekendheid als Zakenvrouw van het Jaar 1997 en als auteur van de bestseller Happy Worker.

Wat bezielt deze gefortuneerde yup en directeur/eigenaar van het succesvolle organisatieadviesbureau Why Company om in haar vrije tijd het onderwijs te vernieuwen?

'De liefde voor de vrijheid van het kind', zegt haar vader Pim Eijgenstein zonder aarzeling. 'In haar ogen worden veel kinderen op school beknot. Ze wil kinderen de ruimte geven die ze zelf ook heeft gehad.'

Maar het zit ook in de familie: oma en opa Eijgenstein gaven les op en leiding aan Montessori-scholen. De twee zussen van Yolanda geven les op een basisschool: Marleen op een gewone basisschool en Eefke op een Iederwijsschool. Eefke is, samen met haar collega Bas Rozenbrand, het brein achter de Iederwijsscholen. Yolanda vond de plannen van haar zus zo passend in deze tijd dat ze aanbood het concept 'neer te zetten'.

De belangstelling daarvoor is groter dan Eijgenstein had verwacht. Blijkbaar is er veel behoefte aan ander soort onderwijs. Niet eerder wist een particulier onderwijsinitiatief tot deze omvang uit te groeien. Ook al roept de grondgedachte van Iederwijs - dat het kind zelf mag weten wat het leert, wanneer en hoe - veel weerstand op.

Yolanda Eijgenstein groeide op in een welgesteld, typisch jaren-zeventiggezin in Oegstgeest. Haar vader was psychiater, haar moeder fysiotherapeut. Het was de tijd waarin alles moest kunnen. Papa rookte wiet. En toen hij een vriendin kreeg, trok die bij het gezin in. Gezellig, vond de 9-jarige Yolanda destijds - al was het ongebruikelijk. Pas toen haar vader twee jaar later vertrok - met vriendin - werd Yolanda boos. 'Ze is tien jaar boos gebleven', herinnert vader Pim zich. 'Ik was de boeman. Ik had haar moeder in de steek gelaten.'

Uiteindelijk gingen vader en dochter onafhankelijk van elkaar in psychotherapie, waar hij zich bevrijdde van zijn schuldgevoel en zij zich van haar boosheid.

Opgevoed met weinig grenzen zag Eijgenstein zich genoodzaakt naar haar eigen grenzen op zoek te gaan. Ze kreeg het recordaantal absentiekruisjes in de geschiedenis van het Haagse Montessori Lyceum.

Ze vree met jongens vanaf haar 13de. En een enkele keer moest ze van het politiebureau worden gehaald omdat ze winkels onveilig maakte. Altijd proberen tot hoever ze kon gaan. In alles.

Naarmate de jaren verstreken, groeide de waardering van Eijgenstein voor haar vrije opvoeding. 'Het is heel dubbel. Opgroeien met weinig grenzen is soms moeilijk. Maar met te veel grenzen beknot je een kind.

'Er moet genoeg ruimte zijn om als kind je eigen grenzen te ontdekken. Pas dan kun je jezelf leren kennen. Misschien kan niet ieder kind dat aan, maar mij heeft het veel gebracht.'

Nadat ze met twee jaar vertraging het havo-diploma had gehaald, ging ze marketing, communicatie en PR studeren in Gent. Haar zakeninstinct openbaarde zich toen ze op 24-jarige leeftijd op een achteraf kamertje het bedrijfje Wie Mailt Wat? oprichtte. Adverteerders konden via dit bedrijf inzicht krijgen in de direct mail die hun concurrenten verstuurden. En daar bleek enorme behoefte aan te zijn. Het bedrijf groeide en sleepte tal van prijzen in de wacht.

Tinka van Rood kent Eijgenstein sinds haar jeugd en prijst haar prettig afwijkend gedrag. 'Als we naar een verjaarspartijtje in Hazerswoude gingen, waar de mannen in de voorkamer zaten te roken en de vrouwen in de achterkamer zaten te kwebbelen, ging Yolanda bij de mannen zitten. Maar wel op zo'n manier dat niemand er aanstoot aan gaf.'

Toen Eijgenstein net begonnen was met Wie mailt wat? wilde ze graag met een stand op een belangrijke beurs staan. Maar ze had geen cent te makken. Van Rood : 'Toen is ze met een gek hoedje op haar hoofd op die beurs visitekaartjes gaan uitdelen in de vorm van kleine hoedjes. Het trok enorm de aandacht. Iedereen wilde zo'n hoedje. Een klassieke stand zou ze haar nooit zo veel aandacht hebben opgeleverd.'

In 1996 maakte ze een hele grote sprong. Ze werd gevraagd als algemeen directeur van het Rotterdamse reclamebureau Ara/Bddp. Gretig accepteerde Eijgenstein het aanbod. Hoewel ze weinig van de reclamewereld wist, en nooit aan meer dan tien mensen tegelijk leiding had gegeven.

Maar Eijgenstein barstte van zelfvertrouwen, energie en levenslust. En ze was jong, fris en vrouw. Precies wat het kwakkelende Ara/Bddp nodig had, was de gedachte.

'Yolanda organiseerde geweldige toekomstconferenties', zegt docent marketing Wim van der Mark. 'De ideeën knalden de zaal in. Alle schotten moesten worden geslecht. Ook de secretaresses werden gehoord. Iedereen was wild enthousiast. Maar achter de managementtafel zaten vier heren met diepe rimpels in het voorhoofd.'

Een van die vier heren was Erik Triesscheijn. En Eijgenstein zag zich genoodzaakt hem te ontslaan. 'Van de een op de andere dag had ze me ingedeeld bij de categorie oud en versleten. En dus kon ik vertrekken.'

Triesscheijn besloot het ontslag te negeren en gewoon te blijven zitten. Dat werkte, want Triesscheijn is nu zelf algemeen directeur van Ara. En Eijgenstein moest het veld ruimen, nadat belangrijke klanten waren afgehaakt en gewaardeerde medewerkers waren weggelopen.

Wat ging er mis? Vriendin Astrid de Groot, eigenaresse van het reclamebureau L'eau, denkt dat Eijgenstein bij voorbaat kansloos was. 'De reclamewereld is vreselijk conservatief. Je bent alleen een goede directeur als je onder aan de ladder in het vak bent begonnen en meer van het vak weet dan al je werknemers samen.'

'De fout zit hem bij mensen die haar op die positie hebben gezet', vindt Triesscheijn. 'Ze had aanvankelijk een grote schare fans in het bedrijf. Maar Yolanda wist te weinig van het reclamevak. En ze had weinig respect voor mensen die wel verstand van zaken hadden.'

Zelf erkent Eijgenstein dat het geen gemakkelijke tijd was. Dat ze te veel tegelijk wilde. 'Ik ben nog steeds prestatiegericht', zei ze onlangs tegen het blad Onkruid. 'Maar niet meer ten koste van alles.' Inmiddels was Eijgenstein uitgroepen tot Zakenvrouw van het Jaar 1997. Ze werd bejubeld en verafgood. Ze stond op de cover van elk tijdschrift en kreeg bijnamen als 'het communicatiemirakel' en 'de tweede Sylvia Toth'. Eijgenstein genoot van al die aandacht. Ze zegde nooit een interview of een publiek optreden af. Ze moest en zou overal bij zijn. Ook een vorm van zelfoverschatting, vindt ze nu. 'Alsof ik nergens gemist zou kunnen worden.'

Als oprichter-directeur van het organisatieadviesbureau Why Company stortte Eijgenstein zich op haar echte talent, het vak 'mensen'. En treedt daarmee een beetje in de voetsporen van haar vader. 'Ze is heel deskundig in mensen', zegt de Utrechtse professor in de pedagogiek Luc Stevens die haar steunt bij de oprichting van Iederwijs. 'Ze is zelf heel open. Altijd nieuwsgierig naar wat ze van je kan leren. En daarmee verleidt ze anderen ook tot openheid. Daardoor kan ze zich gemakkelijk bewegen in diverse werelden.'

Onderwijs is het volgende bastion dat ze probeert te nemen . Dat doet ze in haar vrije tijd. Ze is bestuurslid van de stichting Iederwijs en het gezicht naar buiten. Ze helpt lokale initiatiefnemers met de oprichting van een school: iedereen die zich aangetrokken voelt tot het gedachtegoed kan een Iederwijs-school opzetten.

Eijgenstein is vooral een doener. Haar vader vindt dat wel eens jammer. 'Ik zou graag zien dat ze wat meer aan scholing deed. Ze is bereid telkens het wiel opnieuw uit te vinden. Dat vind ik een beetje verspilling van energie.'

Daarom is vader 'een knipseldienst' begonnen voor zijn dochter. Hij stuurt krantenknipsels op met feiten en meningen die zijn dochter volgens hem echt moet kennen. Dat ze zich dagelijks laat informeren door de website nu.nl vindt hij niet genoeg. Hij zet vooral de schaar in achtergrondartikelen over kunst en literatuur zodat zijn dochter goed geïnformeerd blijft.

Aan religie en god doet Eijgenstein niet. De website van haar bedrijf verraadt wel belangstelling voor Oosterse filosfie. Er staan spreuken op als: 'Alle poorten naar verandering zijn aan de binnenkant gesloten' en 'Als je oordeelt, stop je met kijken'. 'Ik ben wel een beetje aangeraakt door het boeddhisme', licht ze toe. De kern van het boeddhisme is voor haar: accepteren wat er is en wat komen gaat. 'Als je het echt zo kunt voelen, word je heel rustig.' In tijden dat dat niet lukt, kijkt ze naar de zelfgemaakte spreuk boven haar bed: 'Eijgenstein, je hoeft niet overal bij te zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.