Van 't Hek verpakt een gevoelige tik in subtiel spel

Jan Timman zou toch raar opkijken als Kasparov met damstenen of misschien zelfs met een hockeystick zijn koning zou willen afpakken....

Die vraag zweeft al bijna 20 jaar boven het hoofd van Youp van 't Hek. In 1982 brak Van 't Hek door met het programma Man Vermist, waarin hij een bankemployé opvoert die zijn baan en gezin heeft achtergelaten en uit 'het systeem' is gestapt. In een eerder programma hadden we al een gestresste vertegenwoordiger in teddyberen gehad en Van 't Hek zou in de volgende jaren nog met vele voorbeelden komen van slachtoffers van de opgefokte samenleving. Voor de overlevingsstrategie die door de meesten wordt gevolgd (berust in een slecht huwelijk, en steek de barbecue maar weer eens aan) heeft Van 't Hek geen enkele waardering. Zijn medicijnis inmiddels bij iedereen bekend: leef alsof het vandaag je laatste dag is.

In De wereld draait door zet opnieuw iemand een punt achter zijn loopbaan en probeert liftend een nieuwe draai aan zijn leven te geven. En opnieuw zingt Van 't Hek een vers couplet bij een reeds bestaand lied: 'Leef niet laf, maar mooi en groot.'

Maar is Van 't Hek daardoor zelf ook een beklagenswaardig slachtoffer van de monotonie van het bestaan geworden? Is het verschil tussen de lopende band in de fabriek en het theater nu helemaal weggevallen? Absoluut niet. Net als bij Kasparov en Simenon zit het grootmeesterschap in het zoeken naar en vinden van de varianten. En daarin is Youp van 't Hek nog steeds onovertroffen.

Heel plezierig is de grotere nadruk op muziek. Het is begrijpelijk dat Van 't Hek even met de première heeft gewacht totdat Rens van der Zalm hersteld was na zijn verkeersongeluk. Maar de echte varianten zijn dit keer in presentatie en invalshoek gezocht.

In tegenstelling tot eerdere ronden staat Van 't Hek niet te razen. Nu het schuim om de mond is verdwenen, en Van 't Hek niet meer streeft naar een lachsalvo na elke zin, komt het verhaal nog duidelijker over. En dan vergeten we even de makkelijke grappen over GSM en de Nederlandse Spoorwegen. Die moeten er gewoon snel uit. Blijft over de tik die hij het publiek uitdeelt. Niet verpakt in een scheldkannonade, maar in een subtiel spel.

Vlak voordat hij overlijdt geeft een man aan zijn vriend de cabaretier de opdracht om zijn publiek nou eens echt te ontmaskeren. De schijnheiligheid en dubbele moraal moeten boven tafel komen. De manier waarop Youp die laatste wens in vervulling laat gaan, behoort zonder twijfel tot zijn beste vondsten.

Het is de vraag of het doorsnee Youp-publiek, dat gewend is gezellig vermaakt te worden en lekker bot te worden aangepakt, gevoelig zal zijn voor de nieuwe methode. Maar er zullen genoeg mensen de zaal met buikpijn hebben verlaten, en dit keer niet van het lachen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden