Van spruitjesplukker tot vakbondscoryfee

Vakbondsman Jaap van der Linden was een slim onderhandelaar, maar vooral een briljant actievoerder.

Jaap van der Linden.Beeld RV

Toen hij in 1961 bij de Bouwbond van het NVV aan de Vondellaan in Amsterdam begon, was er voor de jonge Jaap van der Linden geen kantoorruimte beschikbaar in het te kleine gebouw.

Op zolder kon uiteindelijk een bureau worden neergezet. Daar schoof ook een ander beginnend vakbondsbestuurder aan: Wim Kok. Op het kantoor werden ze 'de twee jongens van de zolder' genoemd. Niemand kon toen vermoeden dat ze dertig jaar later recht tegenover elkaar zouden staan.

Jaap van der Linden verdedigde als bestuurder van de Bouw en Houtbond van de FNV, waarin de Bouwbond na de fusie met het NKV was opgegaan, met hand en tand het sociale zekerheidsstelsel in Nederland. Wim Kok zette daar als minister van Financiën in het laatste kabinet Lubbers en premier van het eerste paarse kabinet het mes in.

Jaap van der Linden overleed op 13 mei in Ede. Hij was al 23 jaar met pensioen maar bleef tot het einde van zijn leven maatschappelijk actief en fanatiek lid van de PvdA en vakbond. Hij was een slim onderhandelaar, maar vooral een briljant actievoerder. Boven de overlijdensadvertentie stond de relativerende zin: 'Ik heb de wereld niet verbeterd, maar ik heb het ook niet tegengewerkt.' In april verscheen nog zijn biografie Geen stuiver van de lommerd van de journalist Peter van der Aa. 'Ik heb een jaar lang met hem over zijn leven kunnen praten. Hij zat vol, zoals hij het zelf noemde, anekdotes over wat hij had meegemaakt', vertelt Van der Aa.

Van der Linden kwam uit een rood nest. Zijn vader was wethouder voor de PvdA in 's Gravendeel in de Hoeksche Waard. Jaap mocht na de oorlog naar de hbs, maar gaf er al gauw de brui aan. Tot grote ergernis van zijn vader besloot hij spruitjes te gaan plukken bij een van de telers in de buurt. 'Oké', zei zijn vader, 'Je mag gaan werken. Maar op één voorwaarde: je moet lid worden van de vakbond.' Jaap deed het. En al op de eerste ledenvergadering van de bond die hij bezocht werd hij verkozen tot secretaris van de Landarbeidersbond.

In 1957 kwam hij in vaste dienst bij Jonge Strijd, de jongerenorganisatie van het NVV. Bij de Bouwbond kreeg hij eerst de portefeuille scholing en vorming, later werd hij districtsbestuurder in Utrecht. Nationale bekendheid verwierf hij in de jaren tachtig als baggerbestuurder in Sliedrecht. Eind 1981 werd hier een internationaal actiecentrum ingericht omdat de baggeraars het personeel in den vreemde niet onder Nederlandse arbeidsvoorwaarden wilden laten werken. Avro's Televizier wijdde er een live-uitzending aan.

Uiteindelijk zou hij in het hoofdbestuur van de Bouw en Houtbond komen met als portefeuille sociale zekerheid. Als voorzitter van de Federatie van Bedrijfsverenigingen vormde hij met zijn FNV-collega's Henk Muller (lid van de Sociale Verzekeringsraad), Donald Opmeer (voorzitter van het GAK) en Marijke Clerx (voorzitter van de Gemeenschappelijke Medische Dienst) de Bende van Vier die de enorme invloed van de bond in de uitvoeringsinstanties aanwendde om de onttakeling van de sociale zekerheid te voorkomen.

Hij zou later ook worden gehoord door de enquêtecommissie onder leiding van de PvdA'er Flip Buurmeijer die de uitvoering van de sociale zekerheid onderzocht. Toen er vraagtekens werden gezet bij zijn onafhankelijkheid zegt hij: 'Er was ooit een heel grote geest die zei: Onafhankelijken willen niet weten van wie ze afhankelijk zijn. Wim Kan.'

Jaap van der Linden kreeg samen met zijn vrouw Rie twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden