Van Rijn krijgt nog drie weken respijt in pgb-crisis

Voor de vijfde keer besprak de Tweede Kamer vandaag de chaos bij de uitbetaling van de pgb's. Het waren vooral inleidende beschietingen voor het zesde debat: woensdag 20 mei is het zover. Dat wordt een cruciaal debat, want de Kamer heeft een deadline gesteld: op vrijdag 15 mei moeten de uitbetalingen van de pgb's op orde zijn.

Staatssecretaris Martin van Rijn in de Tweede Kamer.Beeld anp

Minachting voor het parlement. Minachting voor de hulpbehoevenden die afhankelijk zijn van de persoonsgebonden budgetten waarmee zij zelf hun zorg kunnen regelen.

Zoals gebruikelijk windt Renske Leijten (SP) er geen doekjes om in het debat met staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) van Volksgezondheid. In zekere zin heeft Leijten makkelijk praten want zij heeft met de PVV, de Partij voor de Dieren en 50-Plus het vertrouwen in Van Rijn al opgezegd.

SVB gaat nu over uitbetaling pgb's
Op 1 januari is de uitbetaling van de pgb's veranderd. Die wordt nu door de Sociale Verzekeringsbank gedaan die ook relatief simpele volksverzekeringen als AOW, kinderbijslag en nabestaandenwet uitvoert. De SVB heeft deze taak gekregen om fraude met pgb's tegen te gaan. Tot dit jaar kregen hulpbehoevenden het budget, nu krijgen zorgverleners betaald door de SVB. De hulpbehoevenden meten nog wel zelf het pgb aanvragen en ter goedkeuring voorleggen aan gemeente of zorgkantoor. Al krijgt de SVB de schuld als de uitbetaling niet vlot, het gaat al fout in de nieuwe 'keten', met de nieuwe aanvraagformulieren, de gemeente of het zorgkantoor. Zo weet de jeugdzorgafdeling bij de gemeente soms niet wat ze met en pgb-aanvraag moeten - die moeten ze beoordelen en of terugsturen naar de aanvrager met opmerkingen over wat fout is of ontbreekt, of doorsturen naar de SVB.

De SVB moet dan nog de belastingdienst en het CAK - centraal administratiekantoor - raadplegen om de eigen bijdrage van de hulpbehoevende te laten vaststellen. Kortom een fijne nieuwe bureaucratie met vel schakels waar dus ook veel mis kan gaan. Dat moest wel op 1 januari na vij jaar Haags debat beginnen, omdat de hele zorg toen op schop ging, betoogt Van Rijn. Toen werden pgb's een wettelijk recht voor de jeugdzorg, voor thuiswonende hulpbehoevenden en in de ziektekostenverzekering - al moet minister Schippers van Volksgezondheid dat laatste nog steeds regelen.

Stoom afblazen
Het vijfde debat was vandaag vooral voorspel voor het zesde debat. De toon werd gezet. Het was stoom afblazen na publicaties in het AD die suggereerden dat Van Rijn was gewaarschuwd voor chaos bij de uitbetaling van de pgb's maar halsstarrig had doorgezet. Daarna had de Kamer inzage in de stukken geëist.

Die stukken kreeg de Kamer. Dinsdag aan het eind van de middag werden 77 rapporten naar de Kamer gestuurd. Dat maakte de stemming er vandaag niet beter op. 'Een clusterbom', vond Mona Keijzer van het CDA die stukkenlawine. Aan het eind van het debat kondigde zij aan de twee weken reces te gaan gebruiken om de stapel door te ploegen om in het volgende debat met een afgewogen oordeel te komen. Nu staat al vast dat de stapel elk wat wils biedt: Leijten leest er in navolging van het AD waarschuwingen in om niet door te zetten, Van Rijn ziet juist waarschuwingen voor problemen die zijn onderkent.

Voor SP, PVV en 50-Plus is het spel al gespeeld. Zij hebben hun oordeel al klaar. Het lijkt hen er ook om te doen om de pgb-problemen zo lang mogelijk over het voetlicht te krijgen om de door hen verfoeide decentralisatie van de zorg voor thuiswonenden indirect te diskwalificeren. Sinds 1 januari zijn gemeenten voor hen verantwoordelijk.

Maar ook GroenLinks en CDA beginnen nu wat te schuiven. Zij lijken in het pgb-debat steeds meer het vertrouwen in Van Rijn te verliezen. Dat brengt hen in een lastig parket omdat ze delen van de zorghervormingen van Van Rijn eerder steunden.

Motie over 15 mei
Van de 'C3' - D66, ChristenUnie en SGP - die de zorghervorming volledig steunde om die ook in de Eerste Kamer aan en meerderheid te helpen, lijkt allen de ChristenUnie echt kritisch. Al komt de motie waarin van Van Rijn wordt geëist dat de uitbetalingen op 15 mei in orde zijn van D66. Die motie staat bij het zesde debat centraal. Lukt het de SVB en vooral de 'keten' - zorgkantoren, gemeenten, belastingdienst, CAK - dan om alles op orde te hebben of niet.

Formeel hoeft Van Rijn niet te vrezen voor zijn politieke 'leven', zolang VVD en PvdA hem dekken. Maar het draagvlak voor zijn beleid kan zomaar versmallen. Dat is op 20 mei de inzet van het debat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden