Van PVV-speeltuin tot VVD-residentie: volg onze tour langs 'extreme' stembureaus

Volg hier alle updates en bekijk foto's van Renate Beense

Van een PVV-speeltuin in Dordrecht tot een VVD-bolwerk in een luxe Wassenaars seniorencentrum: fotograaf Renate Beense en verslaggever Geart van der Pol crossen voor de Volkskrant vandaag door het land langs de stembussen met de 'extreemste' uitslagen van 2012. Hoe is de sfeer, wat is het verhaal achter de locatie? En wat stemt men nu?

Emile Roemer. Foto Renate Beense

19:30 Hellendoorn (2012: CDA)

We eindigen vandaag in een voetbalkantine, diep in Overijssel vlakbij Hellendoorn. Het is spannend hier: nog slechts 80 stembiljetten, met nog 150 stemgerechtigden in de omgeving. Daarom laat de voorzitter extra stembiljetten bezorgen. Ook hier een hoge opkomst dus. De trainingsopkomst bij de plaatselijke voetbalclub is trouwens ook hoger dan normaal, onderzoek zal moeten uitwijzen of er een verband is.

In Marle geen zondagvoetbal trouwens: procentueel werd hier op het platte land vijf jaar geleden het meest Christen Democratisch Appèl gestemd van heel Nederland: ruim 48 procent van de 477 stemmen. En dan te bedenken dat CDA landelijk erg slecht scoorde toen, met slechts dertien zetels.

Ondernemer Jan Doldersum en zijn vrouw stemmen ook CDA. Het stel heeft een bedrijf in vloeren, deuren en tuinhout. Jan: 'Wat dat betreft zou ik eigenlijk VVD moeten stemmen, maar we zijn christelijk. Met mijn stem wil ik Wilders de voet dwars zetten. Ik vind het goed dat zijn geluid gehoord wordt, zolang hij maar niet gaat regeren. Die kans is gelukkig niet zo groot'.

Overigens, voor wat deze niet-representatieve steekproef waard is: op geen van de zes locaties (Wassenaar, Den Haag, Delft, Dordrecht, Boxmeer en Hellendoorn) zijn calamiteiten voorgekomen.

Helaas halen we het niet om voor de sluiting van de stembus op tijd in Amsterdam te zijn om de populairste GroenLinksstembus op te zoeken. Daarom vanuit Hellendoorn: dank voor het volgen en dank aan alle gastvrije stembureauvrijwilligers! Morgen ook een stuk in de krant hierover trouwens.

Stemmers in Hellendoorn. Foto Renate Beense

17:15 Goes (2012: Landelijke uitslag)

Vandaag crossen we door Nederland langs de extreemste stembussen van Nederland, maar er is natuurlijk ook een stembus dat de einduitslag van 2012 het best weerspiegelt. Afgelopen weekend ging verslaggever Mark Misérus op bezoek in Goes, waar dus toen de meest gemiddelde Nederlander woonde. Het stuk lees je hier.

Foto Raymond Rutting / de Volkskrant
Foto Renate Beense

16:01 Boxmeer, buurthuis de Elsenhof (2012: SP)

Geloof het of niet, maar dit is geen afgesproken werk. Toen we Boxmeer binnen reden, zagen we lijsttrekker Emile Roemer langs de kant van de weg achteloos zijn brievenbusje legen. En dat wilde hij voor de foto prima nog eens overdoen. Roemer over deze dag: "Je kunt nu niet zoveel meer doen en het is veel gespeculeer. Maar de opkomst is hoog, dat is vaak gunstig voor ons." Roemer zelf stemde vanochtend om 09.30 uur al in het bureau waar wij naartoe op weg waren, Buurthuis de Elsenhof. Bijna 40 procent van de stemmen ging in 2012 hier naar de SP, het hoogst dus ook weer van Nederland.

We treffen er nu Ben Gosens (73) aan. Gosens werd geboren middenin de oorlog, zijn vader vocht nog mee aan de kant van de Nederlanders. Tot in het stemhokje twijfelde hij, maar misschien, zo zegt Gosens, is het zijn oorlogsverleden wel waardoor hij nu voor 50PLUS gaat, en niet voor de SP. 'Ik ben bang dat de SP niet genoeg doet voor defensie. Daarom kies ik nu voor 50PLUS: zij gaan én voor ouderen, én voor defensie'.

Trouwens, even hartjes nog voor alle stembureauvrijwilligers die we tot dusver ontmoetten: de ontvangst is overal uiterst gastvrij en behulpzaam.

Ben Gosens (73) in Buurthuis de Elsenhof. Foto Renate Beense
Foto Renate Beense

13:06 - Dordrecht, stembureau Speeltuin Zeehavenkwartier (2012: PVV)

'Laat je stem horen, anders heb je niets te vertellen!', roept een zwaarlijvige man tegen de wijkagent als hij aan komt fietsen bij het stembureau Speeltuin Zeehavenkwartier. Zijn stem is een tegenstem, zegt hij. Op Wilders. In 2012 werd in de kantine van de speeltuin in de Dordrechtse wijk Zeehavenkwartier procentueel het meest PVV gestemd (als enige in Nederland meer dan de helft van de kiezers, 53,44 procent).

Ook Tonnie Schouten (53) gaat voor de PVV; het is de eerste keer in zijn hele leven dat hij zijn stem uitbrengt. Waarom hij nu wel op komt dagen? Vanwege de armoede: dat de Grieken financieel werden gesteund en er tegelijkertijd rijen staan voor de voedselbank, gaat er bij hem niet in. Over de islam is hij trouwens best genuanceerd: van de hardwerkende moslim heeft hij geen last en ook in deze buurt, die hij omschrijft als achterstandswijk, is er weinig overlast van mensen met een migrantenachtergrond.

Stembusvrijwilligster Elly Lagendijk (60) merkt dat meer mensen voor het eerst komen stemmen. Sommigen zeggen het er expliciet bij als ze hun documenten laten controleren. 'Dit is een hechte buurt, met een grote sociale cohesie waar kinderen hun straten trouw blijven'. Haar metgezel vult aan: 'Er is qua nieuwbouw veel gedaan aan de buurt, maar de mensen zijn weinig veranderd'.

Tonnie Schouten. Foto Renate Beense
De kantine van de speeltuin in de Dordrechtse wijk Zeehavenkwartier. Foto Renate Beense
De PVV-speeltuin. Foto Renate Beense

10:58 - Delft, Universiteitsgebouw van de Technische Universiteit (2012: D66)

En van de Schilderswijk trekken we door naar het universiteitsgebouw van de TU in Delft. In 2012 was de D66-aanhang hier het sterkst van heel Nederland. Liefst een derde van de kiezers koos hier voor de partij van Alexander Pechtold (geboren Delftenaar).

Student nummerieke wiskunde Merel de Leeuw den Bouter (24) stemt ook D66 - we doen het er niet om, maar de stereotypes van de stembureaus worden tot nu toe steeds bevestigd. Zij stemt anders dan haar ouders overigens. Zij, een huisarts en een ondernemer, 'stemmen rechtser'.

Een vrouw in de masculiene omgeving van de TU, dat ligt niet voor de hand, maar Merels ervaring is anders. Binnen haar wiskundeopleiding is de man-vrouwverhouding ongeveer 50/50. Ze stemt D66, 'vanwege de goede milieustandpunten en de pro-Europa houding. Dat spreekt me aan. Er wordt hier sowieso veel links gestemd.'

Op naar Dordrecht, daar gaan we langs bij een - jawel - speeltuin waar het felst PVV werd gestemd in heel Nederland.

Merel de Leeuw den Bouter. Foto Renate Beense
Foto Renate Beense

09:43 - Den Haag, basisschool het Startpunt in de Schilderswijk (2012: PvdA)

Hoewel de noordelijke provincies vaak het roodst stemmen, rijden we voor de échte PvdA-stemmer toch echt naar hartje Schilderswijk. Naar basisschool 'het Startpunt' om precies te zijn: in 2012 stemde daar 76,75 procent op de PvdA, het hoogste percentage van heel Nederland. Tegelijkertijd wonen hier veel kiezers met een migrantenachtergrond, dus wat betekent de afsplitsing van Kuzu en Özturk hier?

Voor Hicham Falloun (21) - geboren in Nederland en een Marokkaanse achtergrond - in elk geval dat hij op Denk stemt. De kok en student hotelmanagement wilde aanvankelijk Jesse Klaver stemmen, maar viel uiteindelijk toch voor het felle antiracisme- en discriminatiestandpunt van Denk. En ook de neutrale opstelling van Kuzu afgelopen weekend over de diplomatieke rel met Turkije beviel hem. 'Ik vond het echt hypocriet dat ze niet mochten spreken. Maar dat is niet de directe aanleiding voor mijn switch naar Denk: ik zie Denk als een alternatief voor de PVV, maar dan voor allochtonen. Ik denk dat dat hard nodig is. In mijn omgeving stemmen veel mensen op Kuzu.'

Hicham Falloun (21). Foto Renate Beense
Stemlokaal in basisschool 'het Startpunt' in de Schilderswijk. Foto Renate Beense

09:03 - Wassenaar, Woonzorgcentrum Van Ommerenpark (2012 VVD)

Grenzend aan de rustige Wassenaarse bossen ligt de 'exclusieve seniorenresidentie Van Ommerenpark', voor 'ouderen met de zekerheid van zorg'. Een chique verblijf, bewijzen de strak gedekte eettafels in het restaurant naast het stembureau. In 2012 stemde men hier het felst VVD van heel Nederland: 78,43 procent. Het stembureau is tevens het bureau waar de mínste mensen SP stemden: slechts 2 van de 1.131 stemmers daar, tegenover 887 voor de VVD.

De residentie ligt in een van de rijkste gebieden van Nederland: Wassenaar stond in 2014 op plek vier op de ranglijst met meeste miljonairs (8,8 procent van de inwoners). Een dure postcode dus, 'maar', zegt hoofdzorgverlener Gert Ravensberg: 'Ik wil benadrukken dat dit een stembureau van de buurt is, niet alleen van dit centrum. We willen niet weggezet worden als rijkeluisplaats'.

Het klopt, de eerste stemmer van vandaag woont niet in een van de appartementen. Maar gefortuneerd is hij wel: Ben van Beurden (58), CEO van Shell en voor werk onderweg naar Londen is er vroeg bij dit jaar. Hij stemt... VVD. 'Maar vergis je niet', zegt de deftige stembureauvrijwilligster Marina Kogels, zestien jaar lang werkzaam voor de gemeente: 'In Wassenaar heb je net zo goed armoedeproblemen. Maar dat deel van Wassenaar zien veel mensen niet'.

Shell-ceo Ben van Beurden stemt in Wassenaar op de VVD. Foto Renate Beense
Seniorenresidentie Van Ommerenpark in Wassenaar. Foto Renate Beense