Van Praag valt in slaap en steelt hart van Mulder

Jan Mulder koos als voetballer voor Ajax en niet voor Feyenoord. In zijn biografie wordt duidelijk waarom. Een voorpublicatie. Door Wessel Penning

Als Jan Mulder het in 1972 echt heeft gehad met Anderlecht, met trainer George Kessler in het bijzonder, besluit hij dat Nederland zijn nieuwe bestemming wordt.


'Het was eigenlijk om de allertuttigste reden. Ik wilde graag naar de Nederlandse competitie, juist omdat niemand mij daar nog kende. Mijn vader was kort daarvoor overleden en ik wilde nog eens voor mijn moeder spelen. Afgezien van de drang naar het geld en de roem, ben ik in mijn gedachten nu eenmaal altijd een amateur gebleven.'


FC Twente geeft blijk van belangstelling, maar al snel blijven twee serieuze gegadigden over: Ajax en Feyenoord. Er volgt een transfersoap van jewelste. De sportpers in Nederland en België bericht wekenlang over de vrijages van Jan met onderhandelaars van Feyenoord en Ajax.


De jonge sportjournalist Harry Vermeegen van De Tijd volgt Jan en echtgenote Johanna door heel Brussel. Eet in dezelfde restaurants en slaapt voor hun deur; soms in zijn auto, soms in het portiek van de flat. 'Dagen aan één stuk', zegt Jan nu. 'Ik liep dan langs hem heen alsof hij een bedelaar was, die ik kende. Hé Harry, zei ik dan.'


Het speurwerk van de jonge Vermeegen getuigt van een grote beroepsernst. Maar tot op de dag van vandaag is nooit precies opgeschreven hoe Jan in de zomer van 1972 uiteindelijk bij Ajax terechtkomt. Dat weet alleen Jan zelf.


Volgens hem ging het zo.


Feyenoord hengelt het eerst naar Mulder, al in 1971. Interesse van Feyenoord, dat doet wat met een jongen uit Winschoten. In het oosten van Groningen is Feyenoord vanouds geliefder dan Ajax. De Rotterdamse mentaliteit om hard te werken en veel te zwijgen valt goed in dit arbeidersbastion.


Mulder zelf is een fan van frivole Feyenoorders als Coen Moulijn en Frans Bouwmeester. Zij die het weten kunnen, voorspellen Jan een mooie tijd in De Kuip. Volgens de journalist Ger Bestebreurtje van het Rotterdams Nieuwsblad zal de immer hardwerkende spits Jan de harten stelen van de Rotterdamse supporters.


'Als jij komt, gaat het Legioen misschien niet zingend door de straten, maar wel neuriënd', zegt hij tegen Jan. Feyenoord zet in 1971 echter niet door en dat stelt Mulder teleur. Een paar maanden later tekent hij toch maar een negenjarig contract bij Anderlecht.


In de late lente van het volgend jaar worden gesprekken over een Nederlandse transfer alsnog serieus. Eerst bereikt Anderlecht in het geheim overeenstemming met Ajax over een vraagprijs van, vermoedelijk, vijf ton.


Maar dan besluit de leiding van Anderlecht dat Mulder niet naar Ajax mag. Ajax wordt door de leiding van Anderlecht als de grote internationale concurrent gezien. Als hij dan toch weg wil, dan maar liever naar Feyenoord, waarmee op bestuurlijk niveau warme banden bestaan. De internationale spelersmakelaar Bekeffy wordt als brenger van de blijde boodschap naar De Kuip gestuurd. Zijn aanbieding: Jan Mulder, topspits uit Brussel.


Feyenoord vindt het wel wat. De club zoekt een opvolger voor de succesvolle spits Ove Kindvall en wil graag toehappen. Feyenoord bezit onroerend goed in de regio Rotterdam en wordt - terecht of niet - gezien als een van de rijkste clubs ter wereld.


Feyenoord is daarom ook al tijden een interessante partij voor de internationale voetbalhandel. Vele spitsen worden ten behoeve van de prijsopdrijving door handige zaakwaarnemers in verband gebracht met de Rotterdamse club. Pele, Gerd Müller, Rob Rensenbrink, Johan Cruijff, de Fransman Keita, de Italiaan Pietro Anastasi van Juventus - allemaal zijn ze al eens genoemd.


De interesse voor Mulder is wel serieus. Feyenoord wil snel zaken doen. 'In De Kuip had ik de eerste bespreking. Zie daar dat kind uit Winschoten eens zitten. In zijn eentje, zonder jurist, zonder bodyguard. Ik ben daar achteraf best trots op', zegt Mulder.


Tijdens de gesprekken stuit hij op de stroeve, niet zo toegankelijke manager Guus Brox. Nee, dan klikt het toch beter met de brutale onderhandelaar Fred Blankemeijer, een rijzige man met een zeer, zeer Rotterdamse tongval. Laatstgenoemde vindt de salariseisen van Jan te gortig en zegt: 'Daar krijgt een paard de hik van!'


Mulder: 'Ik schoot in de lach. Ik vroeg niet te veel. Ik ben het tegenovergestelde van overvragen. Maar ze waren bij Feyenoord waarschijnlijk niet veel gewend. Ze hadden het over bedragen rond de vijftigduizend gulden. Belachelijk laag.'


Later, in Brussel, gaat het vlotter. Blankemeijer, Brox, voorzitter Guus Couwenbergh en bestuurslid Dingeman Kardux beleven een prettige middag aan de eettafel in huize Mulder. Blankemeijer: 'Op de grond heb ik nog gespeeld met die kleine aap, die inmiddels een jaar of veertig is, Youri. Jans vrouw Johanna was er ook. Jaren later kwam ik haar tegen: Daar is die meneer van Feyenoord, riep ze. Een schat van een mens!' Mulder zelf toont zich die dag een joviale man, die best naar Feyenoord wil.


Dezelfde dag bereikt Feyenoord overeenstemming met Anderlecht over de verkoop van Jan Mulder. Bij een biertje op de brouwerij van voorzitter Constant Vanden Stock wordt de deal gesloten. 'We kwamen bij handslag uit op een transfersom van acht ton', zegt Blankemeijer.


Vanden Stock stond op en zei: dan is hiermee de zaak gedaan. Moet deze herendeal niet worden vastgelegd, vragen de Feyenoorders zich hardop af. 'Niet nodig', zegt Vanden Stock. 'Daar zijn we te groot voor.'


In de volgende dagen wil Feyenoord een en ander afhandelen, maar Vanden Stock is opeens onbereikbaar. De biermagnaat komt niet aan de telefoon. Is zelfs onvindbaar. Een bezoek van een Rotterdamse delegatie aan Brussel strandt op de secretaris van Vanden Stock. Die bezweert dat alles in orde is, maar dat de zaak nog even uit de publiciteit moest worden gehouden. De stilte duurt een dag, een week. En dan is er opeens nieuws. Jan Mulder gaat niet naar Feyenoord. Maar naar Ajax. Naar Ajax!


Blankemeijer: 'Toen we dit hoorden, kregen we Vanden Stock opeens wel aan de telefoon. Hij zei dat de beheerraad hem had teruggefloten. Ik geloofde dat niet. Die man deed alles bij Anderlecht. Niemand had daar wat te vertellen. Alleen hij. Ik heb dit dus nooit begrepen.'


Jan wel. Bijna veertig na dato legt Mulder uit waarom hij uiteindelijk naar Ajax ging en niet naar Feyenoord. 'Ik wilde niet naar Feyenoord. Ik wilde naar Ajax.'


Pol van Himst zou het in de jaren daarna nog vaak zeggen. De droom van Jan was Ajax. Jan is een jongen van het nuchtere Groningse land, maar de kapsones, de spatjes van de Ajacieden hebben hem altijd getrokken.


Ajax is de topploeg van Europa, Feyenoord lijkt wat in verval geraakt. Jan wil ook graag spelen met Cruijff. Dat die Cruijff meermalen zegt zo graag met ene Jan Mulder te willen voetballen, dat streelt. En dan die andere spelers: Keizer, Krol, Neeskens, Suurbier, Mühren. 'Stel je eens voor dat je nu in een team met Kaká, Ibrahimovic, Ronaldo en Messi kunt voetballen. Dat doe je. Zulke spelers, zo leuk', zegt Mulder.


Ajax wint in dat jaar - in De Kuip nog wel - voor de tweede achtereenvolgende keer de Europa Cup. Jan, dan nog van Anderlecht, kijkt op de tribune toe.


Ja, Mulder wil per se naar Ajax. Vanden Stock, die zich jarenlang als een vaderfiguur met hem bemoeide, weet dat ook. Maar de steenrijke bierbrouwer durft de slechte boodschap domweg niet aan de top van Feyenoord over te brengen. 'Zo zat die man karakterologisch in elkaar', zegt Mulder. 'Hij deinsde terug voor zulke moeilijke situaties. Kon daar niet mee omgaan. Hij voelde zich toch al geschoffeerd dat ik weg wilde bij Anderlecht.'


Mulder valt bovendien voor Ajax-voorzitter Jaap van Praag. Hij vindt het een gemoedelijke, joviale kerel - stukken minder afstandelijk dan Guus Brox van Feyenoord. Op een dag in Brussel steelt Van Praag het hart van de hele familie Mulder. Jan is trainen, Johanna moet even boodschappen doen.


Van Praag stelt voor even om op de kleine Geret Mulder te passen. Als Johanna weer thuiskomt, ligt zoonlief op de buik van Jaap. Ze slapen allebei. 'Ik dacht: godverdomme, wat een goed mens is die Van Praag', zegt Mulder. 'Wij vonden dat mooi.'


Met Van Praag en penningmeester Henk Timman bereikt Mulder overeenstemming over een overgang naar Ajax. Zijn salaris benadert, inclusief premies, de 200 duizend gulden. Blankemeijer is jaren na dato nog boos over de deal. 'Van Praag was in die jaren vaker de boosdoener. Brutaal dat-ie was! Die man had schijt aan Feyenoord. Wij waren des duivels.'


Feyenoord zet nog een keer alles op alles. Op de dinsdagavond in juni dat Mulder Brox belt om te melden dat hij voor Ajax heeft gekozen, slaat Brox terug met een nieuwe aanbieding. Het bedrag dat Brox noemt, doet Jan duizelen.


'Ik kon zoveel meer geld krijgen van Feyenoord. Brox bood een handgeld van een miljoen of zo. Dat was heel veel in die tijd.


'Tegenwoordig zou je het dan over twintig miljoen hebben. Maar ik hoor mezelf nog zeggen: ik doe het niet. Later heb ik gedacht: ik had het moeten doen. Puur om het geld. Maar zo was ik niet. Ik wilde bij Ajax voetballen. Het voetbal van Ajax, dat spatte er toen van af.'


Mulder vraagt wel bedenktijd. Belt diezelfde nacht Jaap van Praag. Vertelt over het bod van meneer Brox. Van Praag is onder de indruk. Zegt: god Jan, dat moet je doen. Jezus! Jan vindt eigenlijk van niet, maar wil - puur voor het gevoel - ook weer geen dief zijn van zijn eigen portemonnee. 'Ik wilde een gebaar. Iets wat me definitief zou overtuigen.'


Van Praag herstelt zich van de schrik en tovert een konijn uit een hoge hoed: de Bijenkorf. Een dag later bereiken Jan Mulder en de Ajax-gezinde directeur Jack Bons van de Bijenkorf overeenstemming over een contract dat voorziet in levenslang pr-werk ten behoeve van de Bijenkorf.


De fooi die dat jaarlijks oplevert, geeft Jan het zetje om het aanbod van Feyenoord naast zich neer te leggen. 'Ik vatte het bod van Van Praag op als een beter bod dan dat van Feyenoord. Onzin natuurlijk. Haha. Ik stond dus onder contract bij De Bijenkorf, net als Cruijff en Keizer. De Bijenkorf heeft mij gekocht.'


Feyenoord dient een klacht in bij de KNVB. In de kranten regent het boze lezersbrieven over de financiële gekte in voetballand. In Het Vrije Volk klaagt Brox jaren later nog zijn nood over het bedrog van Anderlecht dat Mulder uiteindelijk voor 1,2 miljoen gulden naar Ajax laat gaan.


'Men kan misschien zeggen dat Feyenoord zich heeft laten beetnemen, maar als je op je erewoord je handdruk geeft en je laat dan niets meer van je horen, erger nog: als je veertien dagen lang onderduikt, dan is er met geen vinger meer tussen te komen.'


Mulder zelf schaamt zich in de kranten van 15 juni openlijk voor de chaos. In De Telegraaf: 'Ik kots van mezelf. Doodziek ben ik van al het gemanipuleer. Een onsmakelijke affaire noem ik het. De manier, waarop mijn transfer tot stand is gekomen blijft griezelig.'


In het Algemeen Dagblad: 'Toestanden hoor. Mijn vrouw durfde niet eens meer mee te luisteren. Die is in de slaapkamer gaan zitten. Een heleboel mensen zullen nu wel weer zeggen dat die Mulder toch maar een handige bliksem is. Niets is minder waar. Zakelijk gezien heb ik gisteren de slechtste dag uit mijn leven beleefd. Ik ben er nog katterig van.'


Toch is het goed nieuws. De spits komt terecht bij zijn droomclub, de club heeft zijn droomspits en De Bijenkorf heeft er plots een zeer prominente werknemer bij. Het contract bij het warenhuis heeft een looptijd tot 4 mei 2010, de dag dat Jan 65 hoopt te worden.


Mulder is nooit voor de Bijenkorf aan de slag gegaan, maar het contract ligt bij een bevriende Amsterdamse notaris in een kluis en is nog rechtsgeldig. Stapt hij er nu mee naar de rechter, dan levert het wellicht nog een mooi extra centje op.


Jan Mulder

Voordat Jan Mulder schrijver (onder meer als columnist voor de Volkskrant) en een bekende tv-persoonlijkheid werd, was hij professioneel voetballer. Mulder, geboren in 1945 in het Groningse Bellingwolde, werd in 1965 gecontracteerd door de Belgische topclub Anderlecht. Hij stapte zeven jaar later over naar Ajax. Vanwege een hardnekkige knieblessure beëindigde hij zijn loopbaan in 1975. Mulder is vijfvoudig international.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.