Van Pims lievelingetje tot de Boer Koekoek van Tilburg

Hij is de chauffeur van Pim Fortuyn die zelf de politiek inging. Eerst bij de LPF, en toen dat niks werd, probeerde Hans Smolders zijn geluk in Tilburg met een eigen lijst....

‘Het is heel apart volk’, zegt gemeenteraadslid Hans Smolders over zijn collega’s in de gemeenteraad van Tilburg. ‘Ik noem het de watjesmafia. Ze zitten in die bunker, het stadhuis, en zijn blind van de macht. Ze weten absoluut niet wat er op straat speelt en wat gedacht wordt.’

Smolders schuwt de grote woorden niet. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen zette hij de zittende raadsleden neer als een stelletje klunzen: ‘Het zit in die banken als afgewerkte theezakjes.’ Ook voor het college onder leiding van burgemeester Vreeman heeft hij geen goed woord over. Het zijn in zijn ogen zakkenvullers die zitten vastgekleefd aan het pluche.

De lijst van Smolders, voormalig ijshockey-international, chauffeur van Pim Fortuyn en kortstondig LPF-Kamerlid, was naast zijn aartsvijand PvdA de grote winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen. LST (Lijst Smolders Tilburg) kwam uit het niets op vijf zetels. Dat was tegen de landelijke trend, waarin de Leefbaren en Fortuynisten juist flink verloren. De ‘gewone volksjongen’, die buiten het college werd gehouden, tettert er sindsdien vrolijk op los in en vooral buiten de raadszaal.

Hij bestookt de media met ronkende persberichten over fraude en andere wantoestanden. ‘Hij is de zaak aan het opschudden’, zegt CDA-fractievoorzitter Maarten van den Tillaart nog mild. ‘Hij is wel een fenomeen.’ PvdA-voorman Driek van Griensven is kritischer: ‘Hij wil graag de luis in de pels zijn. Maar het is vooral ketelmuziek, weinig inhoud.’

Toch heeft Smolders een punt gescoord met zijn aanklacht tegen de verstrekking van uitkeringen aan scheidende raadsleden van 65 jaar en ouder. Want dat mag volgens de wet niet. In de raadszaal tergde de LST-leider vorige maand burgemeester Vreeman met de opmerking dat het college dus willens en wetens meewerkte aan: ‘Fraude!’

De PvdA-burgemeester eiste dat hij die beladen term introk of anders aangifte moest doen. Smolders weigerde, waarna hij een motie van afkeuring aan de broek kreeg, massaal gesteund door de coalitiepartijen PvdA, CDA en GroenLinks, en oppositiepartijen Algemeen Belang, Tilburgse Ouderen Partij en D66. ‘Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is, maar er zijn grenzen’, aldus Van Griensven. Van den Tillaart: ‘Je moet de fatsoensnormen in acht nemen.’ Smolders zelf: “Dat bedoel ik nou. Het is de omgekeerde wereld. Zij proberen te frauderen en ik krijg een gele kaart”.’

Henricus Adrianus Josephus Smolders werd in 1960 geboren in de Tilburgse volkswijk Theresia, op een steenworp afstand van de overdekte ijsbaan in de Pelikaanhal. ‘Een heel gewoon, echt Brabants gezin’, zegt jeugdvriend René de Hondt. ‘Als we met vijf man bij hen naar binnen liepen, was het meteen koffie, thee en eten voor iedereen.’ Vader Smolders was postbode.

Hans ging op 11-jarige leeftijd op ijshockey. Vrij laat, maar toch vroeg genoeg voor een glanzende ijshockeycarrière. Hij speelde 341 wedstrijden in het eerste team van Tilburg Trappers, de laatste jaren van zijn carrière als aanvoeder. Ook kwam hij uit voor Jong Oranje en het Nederlands ijshockeyteam.

‘Een redelijke speler, maar geen top’, zegt Theo van Gerwen, destijds spelend voor concurrent de Kemphanen uit Eindhoven en tegenwoordig directeur van Tilburg Trappers. ‘Een harde werker, aardige techniek, fair spel, niet-agressief.’ Volgens De Hondt, die jarenlang met Smolders in het team speelde, was hij een speler met bijzondere talenten die aan de lopende band doelpunten maakten. Beide oud-ijshockeyspelers zijn verbaasd dat Smolders in de politiek is gegaan. De Hondt: ‘Dat heb ik nooit achter hem gezocht. Daarmee was hij vroeger helemaal niet bezig. Hij was ook geen echte leider, hoewel hij wel enkele jaren captain was.’

Gebekt was Smolders wel. ‘We kregen zwarte helmen van onze sponsor. Toen schreef Hans in de krant: ‘Ik ga niet met een aangebrande frikandel op mijn hoofd rijden. Dat kun je als teamcaptain niet maken tegenover je sponsor.’

Ze waren semi-prof en moesten werken naast de sport. ‘We hebben van niets iets moeten maken’, aldus De Hondt. ‘Anderen konden zomaar op de trein stappen, wij moesten die trein maken.’ De Hondt was tegelzetter, Smolders zocht een baan. ‘Hij is drie dagen meegeweest. Maar het was niks voor hem. Hij vond het te koud. Wel raar, want daarna is hij in de koeling gegaan.’

Na de LTS behaalde Smolders een diploma koeltechniek. Hij begon in 1977 als leerling-koelmonteur bij een bedrijf in Hilvarenbeek. Hij deed onderhoud en reparaties van koelinstallaties in cafés en restaurants. In 1984 begon hij voor zichzelf met zijn eigen eenmansbedrijfje in de koeltechniek: Smol-Koeling. ‘Een goed bedrijf’, aldus De Hondt, dat Smolders in 2001 verkocht.

Dat was in de tijd van Pim Fortuyn. Smolders: ‘Ik was even aan het bijkomen, even leeglopen. Met een paar maten waren we naar onroerend goed aan het kijken. En toen hoorde ik in de media dat Fortuyn ondersteuning nodig had. Ik dacht, verrek, ik ga hem even helpen met de campagne.’

Smolders ontpopte zich als een van de trouwste volgers van Fortuyn. Hij werd diens persoonlijke chauffeur. ‘Lieverd’, noemde Pim hem. Smolders was erbij toen Fortuyn in het Mediapark in Hilversum werd vermoord. Hij zette meteen de achtervolging in en mede dankzij zijn aanwijzingen kon Volkert van der G. snel na de aanslag worden gearresteerd. ‘Voor veel mensen is Hans een icoon’, weet Tweede-Kamerlid Joost Eerdmans (LPF). ‘Hij staat op een voetstuk, omdat hij de alertheid en de moed had achter Volkert van der G. aan te gaan. Daardoor is voorkomen dat die rustig in zijn Seatje kon stappen en wegrijden.’

Voor en vooral na de dood van Fortuyn buitelden de LPF’ers over elkaar heen. Kandidaat-Kamerlid Smolders ging op de vuist met het andere kandidaat-Kamerlid en seksuitbater Cor Eberhard. Aanleiding was de klacht die Miss Nederland Irena Pantelic en een vriendin hadden ingediend tegen Smolders wegens het maken van ‘seksuele avances’. Volgens Eberhard had Smolders een blauwtje gelopen, waarna hij beide dames had laten zakken naar een onverkiesbare plaats op de kandidatenlijst. ‘Allemaal onzin’, zegt Smolders nu. ‘Er werd in die tijd zo veel geruzied. Ik weet niet meer wat waar en niet waar is’, aldus Eerdmans.

In de Kamer viel Pims voormalige chauffeur niet of nauwelijks op. Maar dat gold voor meer LPF’ers. De leden waren vooral buiten de Kamer aan het stoeien. Smolders hield het nog voor de val van het kabinet voor gezien. Hij had tabak van Den Haag en keerde terug naar Tilburg.

‘Hij heeft drie maanden in de Kamer gezeten en niks gezegd. Maar hij strijkt wel anderhalf jaar wachtgeld op’, schampert Van Griensven (PvdA). ‘Daarom is het een beetje hypocriet van hem om bejaarde raadsleden die vertrekken en een uitkering ontvangen, aan de schandpaal te nagelen.’ Smolders zelf reageert laconiek: ‘Ik heb de regels niet gemaakt. Ik heb recht op wachtgeld, dus laat maar komen.’

Eind 2003 richtte Smolders zijn eigen partij op: LST. Maar nog geen halfjaar later zegt hij definitief met de politiek te stoppen, na een doodsbedreiging. ‘Een blanke man met een groezelig baardje’ had thuis aangebeld en een pistool op hem gericht met de woorden: ‘Jij stopt met politiek.’ Volgens Smolders betrof het ‘een gesubsidieerde anarchist’. Ander statement: ‘De cultuur van pappen, nathouden en gedogen van de paarse kabinetten heeft dit soort monsters gecreëerd.’ Maar de politie heeft de dader nooit kunnen achterhalen en op het gemeentehuis wordt zelfs openlijk getwijfeld over het waarheidsgehalte van de aangifte. Van Griensven: ‘Een verwarde man met een pistool? Dat soort mensen is er echt niet zo goed in om zich te verbergen.’

Weer een halfjaar later stapte Smolders toch weer in de gemeentepolitiek. Hij sloot zich aan bij de Tilburgse Ouderen Partij (TOP). Want ouderen hebben geen eens geld om een chocoladeletter te kopen voor hun kleinkinderen, zei hij in Sinterklaastijd, en dat was allemaal de schuld van elitaire socialisten als Wim Kok, Marcel van Dam en Lodewijk de Waal. Maar ook zijn verbintenis met TOP was geen lang leven beschoren. Na de ‘voetbalkaartjesaffaire’ (de partij werd ernstig in verlegenheid gebracht door het uitdelen van gratis kaartjes van een gokexploitant onder senioren) werd hij buiten de deur gezet.

Smolders keerde terug naar zijn eigen LST, waarop in maart ruim 9300 Tilburgers hun stem uitbrachten. ‘Hij spreekt de taal van de straat’, zegt jeugdvriend De Hondt. ‘Hij schopt overal tegenaan. Toen hij bij Fortuyn en de LPF zat, vroeg ik hem: wat moet jij daar doen? Ach, het stelt niet zo veel voor, antwoordde hij. Hij heeft mij ook wel eens gevraagd in de politiek te gaan. De wereld zit heel anders in elkaar, zei hij dan, het is allemaal heel simpel.’

Hij is gebeten op de gevestigde politieke partijen en op de PvdA in het bijzonder. Volgens Eerdmans heeft de bejegening van Fortuyn hem diep geraakt: ‘De manier waarop Pim is afgemaakt door de pers en hooggeplaatste personen als Kok en Melkert, heeft hem gekrenkt.’ Smolders zelf: ‘Ik vind politiek helemaal niet leuk. Maar dit is een erekwestie, een principezaak. Fortuyn is zo oneerlijk behandeld.’

Begin juni heeft hij een gesprek met Marco Pastors van Leefbaar Rotterdam, die volgend jaar wil meedoen aan de landelijke verkiezingen. ‘Ik sta achter Marco. Hij is uit het goede hout gesneden. Als ik hem kan helpen, doe ik dat.’

Maar waar Smolders precies voor staat, is onduidelijk. ‘Hij pikt de problemen van de straat goed op’, zegt SP-leider in Tilburg Johan van den Hout. ‘Maar als hij een oplossing moet bedenken, vliegt hij alle kanten op.’ Van Griensven: ‘Als hij begint te praten, raakt hij snel de controle over zijn woorden kwijt.’

Smolders dweept met Pim, maar erkent dat hij de visie en bestuurlijke kwaliteiten van zijn leermeester mist. Ook zijn politieke tegenstanders in Tilburg willen hem geenszins vergelijken met Fortuyn. Van Griensven: ‘Hij heeft meer weg van Boer Koekoek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden