Commentaar

Van paradepaardje tot kreupel paard: 'Belastingdienst snel oplappen'

Voordat staatssecretaris Wiebes verder reorganiseert bij de fiscus, moet hij eerst de basis op orde brengen.

'Voor Wiebes verder gaat met de reorganisatie van de Belastingdienst, doet hij er goed aan eerst de basis op orde te krijgen.' Beeld anp

Nog niet eens zo heel lang geleden was de Belastingdienst het paradepaardje van de rijksoverheid. Een geoliede machine die jaarlijks een berg belastinginkomsten genereerde, of, zoals de dienst het zelf formuleert, 1 miljard euro per dag.

Inmiddels lijkt de fiscus meer op een kreupel paard, dat gebukt gaat onder een razend ingewikkeld belastingstelsel, een verouderd personeelsbestand en een waaier aan wankele ict-systemen die insommige gevallen veertig jaar oud zijn. Vorig jaar kwam daar nog eens een mislukte reorganisatie bovenop, die niet alleen kostbaar was, maar ook te vroeg kwam en de verkeerde mensen trof.

Tjibbe Joustra, die gevraagd was de mislukte reorganisatie te onderzoeken, luidde daarom vorige week de noodklok. De Belastingdienst dreigt een onbestuurbare kolos te worden. De afstand tussen de staatssecretaris, de top van de dienst en de belastingkantoren is veel te groot.

Staatssecretaris Wiebes had een ambitieuze agenda toen hij in 2014 aantrad. De belastinginning zou fundamenteel anders georganiseerd worden. In plaats van inspecteurs die hoogstpersoonlijk controleerden of de 15 miljoen belastingplichtigen (13 miljoen personen, 2 miljoen bedrijven) wel keurig betaald hadden, zou de dienst met data-analyse gaan werken. Met algoritmen zou onderzocht worden wie de meest waarschijnlijke fraudeurs waren, zodat controle en opsporing veel gerichter en efficiënter zouden worden. De belastinginning zou zo met duizenden medewerkers minder kunnen. Het pijnlijke is dat deze medewerkers inmiddels vertrokken zijn, maar dat de nieuwe manier van werken nog niet is ingevoerd. De computersystemen bleken ingewikkelder dan gedacht.

Het gevaar bestaat dat een mislukt automatiseringsproject de organisatie nog verder gaat belasten. De recente onthullingen van Zembla over een datalek en een discutabele rol voor consultant Accenture doen het ergste vrezen.

Voor Wiebes verder gaat met de reorganisatie, doet hij er goed aan eerst de basis op orde te krijgen. De politiek kan een handje helpen door het belastingstelsel drastisch te versimpelen. Goede belastinginning is van levensbelang voor een gezonde democratie. Dat mag best wat kosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.