'Van over de grenzen kijken, worden onze kinderen beter in bed'

Het idee van seksles is niet verkeerd. Het kan een hoop frustratie voorkomen, zegt Pieter Hilhorst.

© THINKSTOCK

Seks moet je leren. En dan kun je maar beter iemand hebben die je het onderwijst. Dat is het simpele uitgangspunt van de omgang met seksualiteit in Oeganda. Kinderen krijgen daar seksles van hun tante, ofwel senga. In de eerste aflevering van de documentairereeks The Sunny Side of Sex van Sunny Bergman vertellen vrouwen daar open over. En als iemand geen tante in de buurt heeft, dan kunnen ze naar een betaalde tante, een commerciële senga.

Oprekken
Nog opmerkelijker dan seksles door tantes is de praktijk om bij meisjes van jongs af aan de schaamlippen op te rekken. Grotere schaamlippen zouden het plezier in seks vergroten. Het oprekken is wel een pijnlijke onderneming. Meisjes helpen elkaar door elkaars schaamlippen op te rekken.

In de documentaire vertelt een vrouw dat op haar katholieke school zelfs de nonnen kwamen helpen bij het oprekken. Nonnen die zelf de seksualiteit hebben afgezworen die druk in de weer zijn bij het bevorderen van het seksuele plezier van hun leerlingen! Het zou hier een recept zijn voor een grof schandaal, maar de Oegandese vrouw vertelt erover zonder verontwaardiging.

In de documentaire die volgende week (27 oktober) bij de VPRO op de televisie komt, trekt Bergman zich op een gegeven moment terug op de wc met een Oegandese vrouw om elkaars geslacht aan een nader onderzoek te onderwerpen. Het is een prachtige scène omdat we als kijker letterlijk niets zien. Het enige dat in beeld komt, is de gesloten deur. We horen ze alleen vol verbazing praten over hoe het er bij de ander beneden uitziet.

Schoonheidsideaal
De scène is een prachtige verwijzing naar een andere scène uit een eerdere documentaire van Bergman. In Beperkt Houdbaar onderzocht ze het westerse schoonheidsideaal. In die documentaire laat ze een plastisch chirurg haar geslacht onderzoeken. Die vindt dat zij rijp is voor een operatie. Met een beetje snijden en plakken kan hij haar een prachtige designervagina geven.

The Sunny Side of Sex is in feite een vervolg op Beperkt Houdbaar. Na de aanklacht van toen laat ze nu zien hoe het ook kan. Daarvoor reist ze niet alleen naar Oeganda, maar ook naar Cuba. In Cuba is reclame verboden en dus is er ook geen onhaalbaar schoonheidsideaal dat via reclames aan vrouwen en meisjes wordt verkocht. Wat betekent dat voor de omgang van vrouwen met hun eigen lijf? In haar poging om westerse vrouwen een spiegel voor te houden, heeft Bergman wel de neiging om de exotische praktijken extra mooi voor te stellen.

Dat Oeganda ook heftige homohaat kent, past niet in dat schema. En dus voert ze iemand op die beweert dat die homohaat is aangewakkerd door missie bedrijvende evangelisten uit Amerika. Toch blijft de kern van haar kritiek overeind staan. In het Westen leren we meisjes er sexy uit te zien, in Oeganda leren ze meisjes van seks te genieten. Wie te druk bezig is een seksobject te zijn, verwaarloost de wording tot sekssubject.

Betere seks
De documentaire van Bergman is geen politiek pamflet. Daarvoor is de vrolijke antropologische verwondering te groot. Toch ondermijnt ze met ironisch genoegen de agressief beleden superioriteit van de westerse cultuur. De westerse cultuur heeft grote verworvenheden maar zij hebben betere seks. Opeens verschijnt de botsing van beschavingen in een heel ander licht. Tegen benepen nationalisten zegt ze: van over de grenzen kijken, worden onze kinderen beter in bed.

Mijn kinderen waren mee naar de première van de documentaire. Na afloop vroeg ik mijn dochter van 17 of ik haar nu naar mijn zus moest sturen voor seksles. Daar zat ze niet op te wachten. En mijn 11-jarige zoon al helemaal niet. Van de praktijk van het oprekken van de schaamlippen werd mijn dochter ook niet dolenthousiast.

Seksles
Ik zou er zelf ook niet aan hebben moeten denken dat een van mijn tantes mij vroeger had ingewijd in de geheimen van de seksualiteit. Toch is het idee van seksles niet verkeerd. Het kan een hoop frustratie voorkomen. Ik zou het geweldig vinden als door de documentaire van Bergman overal in Nederland professionele senga's komen.

Ik zou ook wel het gezicht willen zien van de medewerker van de Kamer van Koophandel waar zo'n senga zich inschrijft. Er is vast een markt voor.

Als mijn dochter of zoon naar zo'n commerciële senga zou willen, zou ik dat ook alleen maar toejuichen. In stilte natuurlijk, want het is te genant voor woorden om je als vader direct of indirect te bemoeien met het seksleven van je kinderen. Daar ben ik veel te westers voor.

Pieter Hilhorst is politicoloog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden