PROFIEL

Van oud-generaal tot nieuwe president: Muhammadu Buhari

De zweep erover! In Nigeria maken de mensen vandaag de dag nog mee wat dat kan betekenen. Maar weinigen in het overwegend jonge land zullen zich nog herinneren hoe de zweep in de jaren tachtig op straat zijn intree deed. Met dank aan Muhammadu Buhari (72), de oud-generaal die zich de nieuwe president mag noemen.

Muhammadu Buhari (L) brengt zijn stem uit op 28 maart 2015. Beeld anp

Tegenwoordig hanteren politieagenten, zoals in de zakenhoofdstad Lagos, de zweep wanneer zij een konvooi grote en in eigen ogen belangrijke auto's door het vaak onmogelijke verkeer moeten wringen. Met groteske gebaren knallen zij op de dakens van auto's. Buhari liet de zweep op mensen zelf terechtkomen.

Op mensen die, zoals dat nu eenmaal gaat bij een pittig volk als het Nigeriaanse, niet vanzelf keurig in de rij bij de bushalte wilden gaan staan. Waar het de generaal, als leider naar boven gekomen na de staatsgreep van eind 1983, zelf om ging, was discipline; zijn kernwoord voor de hervorming van een losgeslagen samenleving. Het nobele streven had nauwelijks effect.

Wie niet vóór Buhari's strenge optreden was, kon daarover in de gevangenis zijn mening alsnog herzien. Zoals de razendpopulaire muzikant Fela Kuti, altijd stoned en altijd in de contramine, die voor anderhalf jaar achter de tralies verdween. Of journalisten die het waagden de president op zijn feilen te wijzen. Lang duurde het experiment-Buhari niet. In augustus 1985 moest hij plaatsmaken voor Ibrahim Babangida, een zoveelste Nigeriaanse generaal die het niet de moeite waard vond eerst de gang naar de stembus te maken.

Product van slechte tijden

Dat waren tijden. Bijzonder slechte tijden. Muhammadu Buhari is er een product van. Maar zoals de meeste van zijn vroegere collega's heeft hij in de afgelopen zestien jaar, de periode waarin Nigeria steeds vrije verkiezingen heeft gekend, geprobeerd zich opnieuw te profileren. Als democraat; als iemand die de wil van het volk zegt te dienen. Drie keer eerder poogde hij president te worden. Dit keer lukte het. Doordat mensen voor hem stemden. Maar zeker ook, omdat mensen een tegenstem uitbrachten tegen Goodluck Jonathan, de zittende leider.

Discipline staat in zijn politieke denken nog steeds centraal. In de praktijk van nu betekent dat vooral, dat Buhari zegt een zero-tolerancebeleid tegen corruptie te zullen voeren. Ooit zijn ook tegen hem vermoedens van onoirbare praktijken geuit en onderzocht, maar bewijzen hiervoor zijn nooit geleverd. Zijn reputatie is op dat gebied een behoorlijk zuivere.

Het is echter de vraag of de nieuwe leider van Afrika's grootste economie zelf nog veel energie aan de dag zal leggen om zijn land te hervormen. Bij wie Buhari hoort spreken, komen woorden als 'nieuw élan' en 'frisse wind' niet echt als eerste naar boven. In feite heeft hij, zo kan hij redeneren, de winst al binnen. Door zijn verkiezing immers is voor het eerst in Nigeria de leider van de partij die aan de macht was op democratische manier verdreven.

Een plaats in de geschiedenis

Buhari kan zich een plaats in de geschiedenis veroveren als hij erin slaagt het denken in Nigeria een ietsje weg te krijgen van de landelijke bezetenheid met regionale afkomst of politieke achtergrond van een president, en dat kan verschuiven van eindeloos herhaalde, tomeloos leeg geworden politieke woorden naar de zo veel belangrijkere economische daden.

Het kan Buhari als tussenpaus een heiligverklaring opleveren. Dat die 'paus' een moslim is, kan uiteindelijk vrijwel niemand in Nigeria veel schelen. Ondanks Boko Haram speelt religie voor de gewone bevolking in het land een veel minder belangrijke rol dan etnische afkomst. Een president die zich daarvan bewust is en die elke Nigeriaan een kans biedt, is een held.

Aan herverkiezing over vier jaar moest Buhari beter maar niet denken. De APC, zijn partijcoalitie, heeft iemand die het al van hem kan overnemen. Het is Babatunde Fashola, de terecht zeer populaire gouverneur van Lagos. Buhari zal hem zeer waarschijnlijk tot invloedrijk minister benoemen. Waarmee het gewenste nieuwe beleid in Nigeria minstens op één departement ook tot uitvoering zal komen. Want ja, het kán allemaal wel, in Nigeria.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden