Van oogappel tot paria in de Ooij

In Gelderland is er onenigheid tussen vogelonderzoekers en jagers. De inzet: het aantal grauwe ganzen in de provincie. 'Jagers willen meer ganzen afschieten dan er überhaupt zijn.'

OOIJ - 'Dat is ZKK, een mannetje dat we in 2012 hebben geringd in de Bemmelse polder.' Vanaf de Waaldijk leest Berend Voslamber met een telescoop de plastic ring af om de nek van een grauwe gans. Een formaliteit, want Voslamber (57) heeft na vijftien jaar onderzoek in de Ooijpolder bij Nijmegen meestal aan een blik genoeg om individuele ganzen te herkennen.


Met lede ogen ziet hij aan hoe zijn oogappel een paria is geworden. In de jaren zestig was de grauwe gans nagenoeg uit Nederland verdwenen als broedvogel. Daarna trad een wonderbaarlijk herstel in. Nu zijn er zoveel, dat de boeren klagen over de schade aan hun grasland en akkers. Schade die ze meestal krijgen vergoed uit het Faunafonds, maar die toch tot veel ergernis leidt.


Vorig jaar bereikten provincies, boeren, jagers en natuurorganisaties bijna een akkoord over het indammen van de overlast: de miljoenen ganzen die ons land in de winter bezoeken, zouden met rust worden gelaten. Maar dan mochten de ganzen die ook in de zomer hier blijven, het seizoen waarin de boeren de meeste schade lijden, worden bestreden. Dat zijn hoofdzakelijk grauwe ganzen.


Op de valreep sneuvelde het Ganzenakkoord. Maar veel provincies, waaronder Gelderland, besloten hun beleid toch op deze afspraken te baseren. De provincie wil terug naar de stand van 2005. Toen telde Sovon in Gelderland 28.776 grauwe ganzen. Afgelopen zomer bepaalde jagersorganisatie Faunabeheereenheid Gelder- land (FBE) dat het aantal is opgelopen tot 98.149 duizend. Kortom: er moeten bijna 70 duizend verdwijnen. De provincie heeft vijf jaar uitgetrokken voor deze decimering.


'Het is verschrikkelijk wat er gebeurt, en dat voor relatief beperkte schade. Ik heb geprobeerd me er voor af te sluiten', aldus Voslamber, werkzaam bij Sovon Vogelonderzoek en de grauwe ganzenkenner van Nederland. De reden dat hij nu toch aan de bel trekt, was de aanblik van jagers die in de Ooijpolder vanachter hun fourwheeldrive 'zijn' ganzen doodschoten. Terwijl de populatie in de polder van nature al krimpt.


'Na een piek van vierhonderd broedparen in 2008 zitten we nu weer op zo'n tweehonderd paar, het niveau van eind jaren negentig. Vroeger stonden de weilanden in de uiterwaarden vol voedzaam gras, ideaal voor koeien en opgroeiende ganzenkuikens. Nu worden de uiterwaarden vaak als natuurgebied beheerd met ruigtes, kruiden, minder eiwitrijk gras en meer vossen. Daardoor loopt de jongenproductie al jaren fors terug.'


Voslamber noemt de situatie 'bizar'. 'Er moeten 70 duizend dieren worden gedood; veel meer dan er in de provincie leven.' Als Voslamber 'een ruime marge' neemt, telt Gelderland volgens hem maximaal 55 duizend grauwe ganzen. 'Hoe komt de FBE aan die 98 duizend? Waar zitten al die vogels? Ik denk dat er sprake is van dubbeltellingen.' Teun Achterkamp, secretaris van de Faunabeheereenheid Gelderland, bestrijdt dit. 'Ruim 98 duizend grauwe ganzen is een realistisch aantal', zegt hij.


Op verzoek van de FBE is de telling tegen het licht gehouden door vogeldeskundige Rob Lensink van ecologisch adviesbureau Bureau Waardenburg. Dat concludeert dat de jagers er geen potje van hebben gemaakt. Op basis van een Sovon-studie uit 2006 over de groei van de grauwe ganzenpopulatie berekende Lensink dat er in 2013 minimaal honderdduizend grauwe ganzen zouden moeten zijn in Gelderland. 'Dat komt mooi overeen met de telling; het ziet ernaar uit dat de FBE de werkelijkheid aardig benadert.'


Hij heeft verschillende verklaringen voor het grote verschil in telresultaat. Zo telt de FBE op meer plekken in Gelderland dan Sovon. Volgens Vos- lamber is dat niet nodig, omdat de grauwe ganzen zich na de broedperiode toch vooral langs de rivieren verzamelen. Ook is er verschil in het moment van tellen. Elke maand gaat een paar procent van de jongen dood, aldus Lensink. In september, als Sovon telt, zijn er dus minder dan in juli als de FBE uitrukt. Bovendien vindt juist in die tussenliggende maanden een aanzienlijk deel van het zomerafschot plaats.


De provincie Gelderland staat pal achter de cijfers van de Faunabeheereenheid. Die zijn 'betrouwbaarder' dan de gegevens van Sovon, aldus de woordvoerster. Voslamber moet dus leren accepteren dat de jagers in de Ooijpolder op 'zijn' vogels schieten. 'Dat gaat me echt verschrikkelijk aan het hart. Die ganzen zijn voor een groot deel kennissen van me die ik al jaren ken.'


Berend Voslamber grauwe ganzenkenner

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden