Van meisje dat niet durfde te springen tot politieke waaghals: Merkel-anekdotes

Angela Merkel is er de vrouw niet naar om met persoonlijke anekdotes te strooien. Daarvoor is ze te zakelijk, te terughoudend. Nu de verkiezingen voor de deur staan, is er desondanks volop aandacht voor (soms futiele) wetenswaardigheden over dat saaie, degelijke DDR-meisje dat zich ontpopte tot machtigste vrouw van Europa. Volkskrant.nl zette de sprankelendse anekdotes op een rij.

Angela Merkel op verkiezingscampagne in Rust, Duitsland.Beeld EPA

Hoewel Merkel bewust zo weinig mogelijk loslaat over haar privéleven, loopt ze net iets te lang mee in het politieke speelveld (sinds 1989) en is ze in de tussentijd net iets te machtig geworden om haar persoonlijke leven buiten de schijnwerpers te houden. Er zijn een aantal biografieën over haar verschenen en journalisten hebben in de loop der jaren de nodige details rondom de persoon-Merkel los weten te peuteren.

Zo weten we inmiddels dat de bondskanselier een liefhebber is van het bakken van pruimentaarten. Haar rollade geniet faam in haar vriendenkring. En ook haar aardappelsoep schijnt uiterst smaakvol te zijn. Met haar man, Joachim Sauer, gaat ze tijdens vakanties het liefst hiken in de bergen - op een hoogte waar haar telefoon geen bereik heeft - en in haar vrije tijd bezoekt ze graag concerten van Wagner.

Yellow Submarine
Over Merkel als puber - toen nog Angela Kasner, bijnaam 'Kasi' - is bekend dat ze haar eerste sigaret genoot toen ze veertien was (ze is overigens al jaren gestopt met roken) en dat haar eerste serieuze kus twee jaar later volgde. De jeugd van Merkel, een domineesdochter die opgroeide in Templin, nabij Berlijn, kenmerkt zich verder allesbehalve als 'rock 'n roll'. Haar puberale uitspattingen bestonden uit het luisteren naar radio-toespraken van West-Duitse politici. Op de schooltoiletten, zodat ze niet betrapt zou worden.

In Moskou, waar Merkel als middelbare scholiere naartoe reisde als beloning voor haar uitmuntende prestaties tijdens de lessen Russisch, kocht ze haar allereerste plaat: Yellow Submarine van de Beatles.

Politiek geëngageerd werd Merkel pas na de val van de Muur. Op die bewuste avond, op 9 november 1989, bevond de bondskanselier zich met een vriendin in een Oost-Berlijnse sauna - zoals elke week. Pas laat op de avond liep ze met de mensenmassa's mee richting de grensovergang naar West-Berlijn, waar ze een tante in Hamburg probeerde te bellen. De val van de Muur opende haar ogen. Nog datzelfde jaar trad ze toe tot de DDR-burgerbeweging Demokratischer Aufbruch (DA) die in augustus 1990 opging in de Oost-Duitse CDU.

En zo zijn er nog tal van wetenswaardigheden die een glimp werpen op dat degelijke DDR-meisje dat zich ontpopte tot machtigste vrouw van Europa. Een overzicht.

1. Angstig op een duikplank
Een van de meest aangehaalde anekdotes over Merkel gaat terug naar haar tijd als schoolmeisje in Templin, in de voormalige DDR. Tijdens een zwemles stond Angela zo'n drie kwartier vertwijfeld op een duikplank omdat ze niet durfde te springen. Pas op het moment dat de bel klonk die het einde van de zwemles inluidde, sprong ze.

De bondskanselier liet tegenover haar biograaf Evelyn Roll weten dat ze 'van nature niet moedig is'. Terugblikkend op het duikplankincident, zei ze: 'Ik ben overigens wel moedig op het juiste moment.'

Beeld ANP

2. Cocktailserveerster en vroeg getrouwd
Tijdens haar studententijd in Leipzig - waar ze natuurkunde studeerde - had Angela Merkel een bijbaan in een discotheek. Ze serveerde er cocktails. Zelf was ze, voor zover bekend, geen groot drinker (tegenwoordig wordt ze overigens regelmatig vastgelegd met een grote pul bier in haar handen).

Gevraagd naar haar grootste jeugdzonde antwoordde Merkel in een interview met het jeugdblad Neon: 'Te veel kersenwijn. Die stijgt veel sneller naar het hoofd dan rode wijn. Dat heb ik onderschat.'

In haar studententijd - Merkel was toen 23 jaar oud - trouwde ze met haar eerste man, wiens achternaam ze nog altijd draagt: Ulrich Merkel, die net als zij natuurkunde studeerde. Het koppel verhuisde naar Berlijn, maar hun relatie liep na viereneenhalf jaar al op de klippen. In interviews keek Merkel laconiek terug op dit mislukte huwelijk. Een bekend citaat is dat ze 'het huwelijk niet met de noodzakelijke ernst is ingestapt', een uitspraak die Ulrich Merkel kwetste, zo zei hij tegenover journalisten.

De scheiding verliep verder zonder al te veel drama: Angela nam de wasmachine mee en Ulrich mocht de rest van hun gezamenlijke huisraad houden. Tijdens de scheiding had ze haar tweede man al ontmoet: Joachim Sauer, een befaamd scheikundige, die in het proefschrift van Merkel wordt bedankt voor het 'kritisch doorlezen van het manuscript'.

Sauer neemt uit een eerder huwelijk twee kinderen mee. Merkel en Sauer hebben samen nooit kinderen gekregen.

Merkel drinkt een liter bier tijdens het traditionele tapfeest in Nockherberg, München (foto stamt uit 2000).Beeld EPA

3. Te hoge bloeddruk
Er is één anekdote die Merkel zelf regelmatig aanhaalt in interviews. In 1990 solliciteerde ze naar een baan als persvoorlichter bij de Duitse regering. Ze liep de baan mis omdat ze - volgens de arts die haar medisch onderzocht - een te hoge bloeddruk had. De baan als persvoorlichter zou om die reden te stressvol voor haar zijn.

Dit 'falen' was voor Merkel, toen al lid van de Demokratischer Aufbruch (die later opging in de CDU), aanleiding om een poging te doen om hogerop te komen in de politiek. Dit bracht meer succes. Een jaar na haar afwijzing als persvoorlichter werd ze gekozen in het parlement - het eerste parlement waarin zowel Oost- als West-Duitsland vertegenwoordigd waren.

4. De 'coup' van Merkel
Een jaar nadat de Muur viel ontmoette Angela Merkel voor het eerst Helmut Kohl, op dat moment regeringsleider. Op een partijbijeenkomst vroeg Merkel een collega om haar te introduceren. Er volgde een prettig gesprek dat bovendien zijn vruchten afwierp: Kohl benoemde haar tot minister van Vrouwen - en Jeugdzaken. Hij zag in haar de perfecte kandidate: een jonge protestantse vrouw uit de voormalige DDR, die aantrekkingskracht kon uitoefenen op kiezers uit het oosten.

Kohl wierp zich op als haar mentor en noemde haar liefkozend 'das Mädchen' - vrij vertaald: 'mijn meisje'. Onder de beschermende hand van Kohl beklom Merkel in rap tempo de politieke ladder, eerst als milieuminister en later als secretaris-generaal van de CDU.

Maar de vriendschappelijke band tussen 'meester en leerling' veranderde radicaal toen Kohl in een politiek schandaal belandde rondom illegale giften aan de CDU. Voor Merkel was dit het moment om onder de vleugels van Kohl vandaan te kruipen - ze moest wel, wilde ze haar imago hoog houden.

De manier waarop ze met hem brak is memorabel: ze verklaarde Kohl in december 1999 op de voorpagina van de Frankfurter Allgemeine Zeitung de oorlog door zich van hem te distantiëren. Hij had de partij schade toegebracht, liet ze weten in een open brief. Het was tijd voor een nieuwe generatie. De boodschap was voor iedereen duidelijk: die nieuwe generatie, dat was zij.

Angela Merkel en Helmut Kohl tijdens een partijbijeenkomst van CDU/CSU in Berlijn, september 2012.Beeld reuters

5. Imposant decolleté
In 2008 kregen Duitsers een hele andere kant te zien van Merkel. De immer degelijk geklede bondskanselier, die voor haar ambtsaanvaarding regelmatig in vormloze rokken en immer zonder make-up rondliep, verscheen bij de opening van een opera in Oslo in een diep uitgesneden avondrobe. De blauwe zijden sjaal die ze over haar schouders droeg, verhulde haar enorme boezem niet. De foto's van Merkels imposante decolleté gingen de hele wereld rond.

In de zomer van 2009 verschenen er in het kiesdistrict Kreuzberg-Friedrichshain verkiezingsposters waarop Merkel en haar partijgenoot Vera Lengsfeld beiden in avondjurk met diep decolleté stonden afgebeeld (zie hieronder). Het dubbelzinnige onderschrift luidde: 'Wij hebben meer te bieden'. De posters werden vrij rap weer verwijderd. Merkel had naar verluidt geen toestemming gegeven voor de ludieke actie van Lengsfeld.

Merkel met de Noorweegse premier Jens Stoltenberg tijdens de opening van het operagebouw in Oslo.Beeld reuters
Beeld AFP

6. Die Schlandkette
De meest recente anekdote over Angela Merkel stamt uit de verkiezingscampagne van dit jaar. Tijdens het eerste en enige tv-debat met haar politieke rivaal, Peer Steinbrück, droeg Merkel een ketting in de kleuren rood, geel, zwart - ogenschijnlijk bedoeld als patriottistische accessoire, maar de oplettende kijker viel het op dat de drie kleuren in de volgorde van de Belgische vlag gedragen werden.

Het duurde niet lang voordat de ketting van Merkel, die ze in 2009 tijdens haar herverkiezing als bondskanselier voor het eerst droeg, een eigen twitteraccount (@schlandkette) had met - op het moment van schrijven - 8.753 volgers.

De Schlandkette inspireerde Bild tot een bezoek aan de juwelier van de ketting, die overigens beweerde dat de 'kleuren puur toevallig waren'. De Duitse krant verlootte ook tien 'verkiezingskettingen' aan lezers die de beste 'kettingspreuk' of 'kettinggrap' bedachten.

Merkel en Steinbrück tijdens het tv-debat op zondag 1 september,Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden