Van Lith schrijft geschiedenis

Anderhalve week geleden eindigden in Bamako (Mali) de WK-toernooien voor vrouwen en junioren. In de laatste categorie ging de titel naar de Rus Alexander Getmanski, die een score van 18 punten uit 12 partijen behaalde....

)

Bij de rouwen prolongeerde Zoja Goloebjeva-Sadovskaja de wereldtitel. Goloebjeva, die alweer enige tijd voor Letland uitkomt maar die haar opleiding bij de befaamde Wit-Russische trainer Michail Kats heeft genoten, werd onbedreigd winnaar met 23 uit 15.

Als tweede eindigde Karen van Lith met 21 punten. Daarmee leverde de tienvoudige Nederlands kampioene niet alleen de beste prestatie uit haar carrière - tevens verwierf Van Lith het recht Goloebjeva uit te dagen voor een tweekamp om het wereldkampioenschap. Het zal de eerste keer in de geschiedenis van het vrouwen-dammen zijn dat de strijd om de hoogste titel géén exclusief Oost-Europese aangelegenheid is.

Op twee punten afstand van Van Lith volgde het drietal Makarenkova, Baltazji (beiden Oekraïne) en Tsjitaikina (Rus). Voor het overige zag de eindstand er als volgt uit: Lewina (Isr) 17 pt.; Rimsja (Let), Sidlauskiene (Lit) & Milsjina (Rus) allen 16; Gaibova (Tadz), Wanders (Ned) & Veski (Est) allen 15; Minkina (Pol) 14; Ziedelman (Dui) 12; Dembélé (Mali) 2; Traoré (Mali) 1 punt.

Ik begin het technische gedeelte met twee overwinningen van de wereldkampioene. In de openingsronde speelde Goloebjeva een spannende partij, die ook vanuit theoretisch oogpunt van belang is.

Goloebjeva - Rimsja

(WK-vrouwen 1995)

1.32-28 17-22 2.28x17 11x22 3.37-32 12-17 4.31-26 6-11 5.36-31 8-12 6.32-27 16-21 7.27x16 22-28 8.33x22 18x36 9.41-37 13-18 10.37-32 9-13 11.46-41 4-9 12.41-37 19-23 13.32-27 14-19 14.27-21 10-14 15.34-30 20-24 16.30-25 18-22 17.40-34 13-18 18.34-30 2-8 19.44-40 8-13 20.39-34 5-10 21.50-44 22-28 22.34-29

Nu Rimsja - behalve 36 - óók veld 28 heeft bezet, dient de zwartspeelster voor allerlei kleine combinaties op haar hoede te zijn. Zo faalt slaan met 23 op 24.25-20! en 25.37-31 +.

22...24x33 23.38x29 23x34 24.30x39 15-20 25.42-38 10-15 26.40-34 18-23

En hier had 20-24??, evenals op de vorige zet, hardhandig verloren door 27.25-20! en 28.37-31 enz.

27.44-40 20-24 28.34-30 13-18 29.38-32 24-29?

Rimsja overziet een niet al te moeilijke damzet. Na het alerte 29...17-22! (mogelijk doordat 30.21-17? 12x21 31.26x6 faalt op 31...22-27! enz.) 30.43-38 11-17 had zwart vermoedelijk niet minder gestaan.

30.30-24! 29x20 31.37-31! 36x38 32.43x32 28x37 33.48-42 37x48 34.39-34 48x30 35.35x4

Met winst, daar 35...17-22?? niet gaat. Na het overbodige 35...20-24 36.4x31 17-22 37.31x18 12x23 38.40-34 gaf Rimsja zich alsnog gewonnen.

Zie diagram 1

In de lange partij die Goloebjeva halverwege het toernooi van Jelena Milsjina won, moest de wereldkampioene het vooral van haar sterke eindspelbehandeling hebben. Vanuit de stand van het eerste diagram luidde het verloop:

55.23-18! 13-19 56.28-23! 17x28 57.23x32 20-24 58.32-28 11-17 59.31-27 24-30 60.27-22! 17-21 61.18-12 21-26 62.12-7 26-31 63.7-1 19-24 64.22-17 31-36?! 65.28-22! 36-41 66.34-29! 24x33 67.39x28

Zo maakt wit de diagonaal 1/45 vrij voor de dam. Alleen met het problematische 67...35-40!! 68.44x24 14-19! 69.24x13 41-46 70.1-23 25-30 enz. kan zwart nu nog naar remise afwikkelen.

67...41-47(?) 68.17-11 47-15 69.11-6 15-4 70.22-17 14-19 71.1-45! 4-27 72.6-1 27-16 73.45-50 16-2 74.17-12

Nauwkeuriger lijkt 74.28-22 of 74.44-39: de tekstzet kan zwart immers nog met 74...30-34(!) beantwoorden. Maar in tijdnood zal Milsjina harakiri plegen:

74...35-40? 75.44x13 2x46 76.50-28!

Zwart geeft het op.

Karen van Lith, die het toernooi verontrustend zwak begon (een nipte remise met Wanders en een nederlaag - vanuit aanvankelijk gewonnen stelling - tegen Baltazji), toonde karakter door ijzersterk terug te komen en in de eindrangschikking liefst tien speelsters uit de voormalige Sovjet-Unie achter zich te laten. Toch zou er nog méér hebben ingezeten wanneer zij alle kansen had benut die zij, vaak met fraai spel, wist te creëren. Zoals tegen de meervoudige wereldkampioene Olga Lewina, met wie Van Lith een ronduit fantastisch duel uitvocht waaraan slechts één enkel smetje kleefde...

Van Lith-Lewina

(WK-vrouwen 1995)

1.33-28 20-25 2.39-33 14-20 3.44-39 10-14 4.50-44 5-10 5.31-26 20-24 6.36-31 15-20 7.41-36 18-23 8.46-41 13-18 9.31-27 8-13 10.36-31 10-15 11.41-36 2-8 12.47-41 4-10 13.27-21 16x27 14.31x22 18x27 15.32x21 23x32 16.37x28 17-22 17.28x17 11x22 18.34-29(!)

Een openingsnieuwtje, waarmee een schijnbaar 'dode' variant nieuw leven wordt ingeblazen.

18...12-18 19.21-16 8-12

Ook na direct 19...19-23 20.38-32! 23x34 21.39x19 14x23 bedient wit zich van het schijnoffer uit de partij: 22.35-30! en 24.32-28 enz.

20.41-37 3-8 21.37-32 19-23 22.26-21! 23x34 23.39x19 14x23 24.35-30! 25x34 25.40x29 23x34 26.32-28

Alles geheel volgens vooropgezet plan. In het originele spelbeeld dat nu ontstaat, heeft wit ontegenzeggelijk de beste kansen.

26...20-24 27.28x17 15-20 28.42-37 24-30 29.37-32 20-25 30.43-39! 34x43 31.48x39 10-14 32.36-31 14-19 33.31-26 19-24 34.32-27 18-23 35.45-40?!

Waarschijnlijk was 35.38-32! nog sterker geweest. Zo faalt na 35...23-29 36.33-28! de 2x2 ruil 36...7-11? 37.16x18 13x11 op 38.39-34!, 39.28-22 en 40.21x14 +. En op 35...13-19 brengt het tijdelijke offer 36.17-11!! 6x17 37.33-28! 1-6 38.27-22! 6-11 39.22-18! (met als pointe 39...24-29? 40.32-27! 23x32 41.27x38 12x23 42.21x14 19x10 43.39-33 29-34 44.44-40 +) wit groot, zoniet winnend voordeel.

35...13-19 36.38-32 8-13 37.17x8 13x2 38.40-34 9-13 39.27-22 13-18 40.22x13 19x8 41.33-28 6-11 42.28x19 24x13 43.32-28 8-12 44.44-40! 30-35? 45.39-33?

In (lichte) tijdnood overzien beide speelsters dat wit hier met 45.49-43(!!), 46.21-17 en 47.16x9 op slag kon winnen...

45...35x44 46.49x40 13-19 47.33-29 19-24 48.29x20 25x14 49.34-29 12-17 50.21x12 7x18 51.16x7 1x12

De tijdnood is voorbij. Wit staat nog steeds veel beter, maar winst zit er niet meer in.

52.26-21 2-7 53.28-23 7-11 54.21-16 11-17 55.40-34 14-20 56.34-30 18-22 57.30-25 22-27 58.25x14 27-32 59.14-9 32-37 60.9-3 37-41 61.23-19 12-18

Remise.

Zie diagram 2

Tot besluit de voorbeeldige klassieke winst die Van Lith in de voorlaatste ronde op de uit Tadzjikistan afkomstige Gulnora Gaibova boekte en waarmee zij haar tweede plaats praktisch veilig stelde. Vanuit de laatste diagramstand volgde er:

32.45-40! 6-11 33.40-34 11-17 34.34-30 14-20 35.25x14 9x20 36.30-25 4-9 37.25x14 9x20 38.39-34 20-25 39.43-39 17-22 40.28x17 21x12 41.33-28 3-9 42.49-43! 9-14 43.34-30! 25x34 44.39x30 24-29

Op 44...23-29 doet wit eerst 45.27-21! en daarna pas 28-23 +.

45.30-25 12-17 46.48-42 16-21

Zwart heeft geen keus meer: zoals Van Lith aangaf, is het ook na 46...17-21 47.35-30 18-22 48.27x20 21-27 49.32x21 23x41 50.42-37! enz. volkomen uit.

47.27x16 18-22 48.35-30! 22x33 49.30-24! 19x30 50.25x34 29x40 51.38x20 40-44

Anders verliest zwart door overmacht.

52.43-39! 44x33 53.32-28! 33x22 54.37-32

Zwart geeft het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden