Van Lieshout heer en meester in Marseille

Joep van Lieshout maakt twee enorme werken voor Marseille Culturele Hoofdstad. Met zijn installatie The Butcher liet hij zich inspireren door chaotische en criminele stad.

Atelier van Lieshout is de tweede helft van dit jaar heer en meester in Friche la Belle de Mai, het grote kunstencentrum dat een cruciale rol speelt in Marseille als culturele hoofdstad van Europa. Van Lieshout maakt twee enorme werken voor de expositieruimten van de Friche, een voormalige industriële ruimte, en voorziet ook in de randprogrammering.


'Marseille is een explosieve stad', zei Joep van Lieshout dinsdag bij de presentatie van zijn plannen in Parijs. 'Een havenstad, ruw, half-Afrikaans, een echte smeltkroes; er is maffia, criminaliteit en flink wat dwarsigheid. Als er in Frankrijk weer opstand uitbreekt, zou het me niet verbazen als die in Marseille begint.'


Zijn banden met de stad gaan ver terug. 'Ik ging er in 1987 heen met vrienden, om la cité radieuse van Le Corbusier te zien. We zaten in een ruig cafeetje bij het station toen de politie binnenviel. Iedereen werd opgepakt, wij ook. Dat was de eerste kennismaking. Ze lieten ons trouwens al snel weer gaan.'


Het imago van de stad heeft hem geïnspireerd bij het bedenken van The Butcher: twee constructies die beiden een soort parallelle wereld verbeelden. Ville d'esclaves - slavenstad - heet er een; een hyperrationele stad, waar alles draait om geld verdienen. Tegelijk is het er prettig leven: er is veel cultuur, groene energie, het eten is goed. De andere heet Nouveau labyrinthe de tribus - nieuw stammendoolhof. Dat wordt een installatie van 9 meter hoog, waar op elke verdieping andere families leven. Beide installaties bouwen voort op eerder werk zoals The Techocrat of Cradle to Cradle.


'Het draait bij mij altijd om goed en slecht, of rationeel en irrationeel', zegt Van Lieshout. 'Het is ruw werk, provocerend misschien. Ik hoop dat het de Marseillais zal aanspreken.'


Van Lieshout zegt dat zijn kunst ook als waarschuwing bedoeld is. 'We worden steeds rationeler. En we moeten wel, anders kun je niet met zoveel mensen op de aarde leven. Daar horen allerlei keuzen bij. Wat wil je: alles controleren, zodat het fascistoïde wordt? Of in alle vrijheid naar de kloten gaan? Als kunstenaar kun je de mensen een spiegel voorhouden.'


Die vragen komen ook aan bod in de randprogrammering die Atelier van Lieshout verzorgt. Voor Art-O-Rama, de kunstbeurs die in september wordt gehouden, levert Van Lieshout een ronde gesprekstafel, die de titel Excrementorium meekrijgt. De gesprekspartners zitten op toiletten, waarvan de afvoeren verbonden zijn. 'Zo word je al schijtend een', legt de kunstenar uit.


De feestelijke kant komt aan bod op 15 september, als op het immense terras van de Friche een eet- en drinkfestijn voor honderden gasten wordt aangericht. Van Lieshout zal dan drie koeien bereiden. Als artist in residence bemoeit hij zich ook met de webrevue aDdoc; hij wil schrijvers, denkers en kunstenaars uitnodigen daarvoor bijdragen te leveren.


Nederland heeft een behoorlijke inbreng in de programmering van Marseille Culturele Hoofdstad. Linda Molenaar, Nick Steur en de groep Waterlanders doen mee aan het festival Les envies Rhônements (19 - 29/7) dat wordt gecoproduceerd door Oerol. Werk van Marlène Dumas, Lonnie van Brummelen & Siebren de Haan, Ad van Denderen, Fiona Tan en Guido van der Werve werd geselecteerd voor de expositie Le Pont, van 25/5 tot 20/10 te zien. Het Nederlands Kamerkoor (september) en choreograaf Emio Gréco (november) zijn ook te zien. MC Theater uit Amsterdam doet eind november mee aan FOOT et moi la paix. Zie ook ohpaysbas.com


Nederlandse Inbreng in Marseille

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden