Van kunstenaars tot Klokhuis en terug naar de kunst

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: een stille afterparty in Haarlem en een 'Klokhuis' voor kunst.

Opnames van ARTclips in Museum Boijmans Van Beuningen Beeld Lotte Stekelenburg

Zondag 9 november, Haarlem

De ontluistering van een ruimte waar de avond tevoren een fuif was. Het is al erg wanneer je er zelf deel van uitmaakte en de nog nasmeulende puinhoop aanschouwt in hardvochtig tl-licht. Al wat 's nachts zo betekenisvol leek, verschrompelt in één klap tot nietszeggendheid. Het is helemaal belabberd wanneer je er niet was en nu beteuterd staat te staren naar de naakte feiten op de kleverige vloer: één, je was niet uitgenodigd, en twee, the morning after is a bitch.

Dat laatste gevoel overviel me toen ik zondag de expositieruimte van 37PK in Haarlem betrad. Ik kwam voor de tentoonstelling Strange Rituals, sluitstuk van een expositiereeks van alumni van het Frank Mohr Instituut in Groningen. Dit zag ik: een verlaten podium met drumstel en versterkers, alles van hout; drie grote, volle houtskooltekeningen van liederlijk kronkelende onderwereldgezelschappen en een hoek als de houtbewerkingplaats van een kunstacademie, vol planken, een schragentafel, lijm, gereedschap en zaagsel, veel zaagsel.

Uitvoering gemist
Hier was iets gebeurd, en merde: ik moest op een A4-tje lezen wat ik had gemist: een dolle avond, georganiseerd door kunstenaar Steven Jouwersma. Die had een avond lang twaalf muzikanten uitgenodigd, die vier uur lang snoeiharde rockmuziek mochten spelen, en tien kunstenaars, die hij de opdracht had gegeven om die takkeherrie te vangen in hout. Zij timmerden dus ter plekke dat drumstel en die versterkers in elkaar.

Mijn teleurstelling werd aanmerkelijk verzacht toen ik dat las. En ik ging de ruimte eens wat beter in me opnemen. Was het eigenlijk niet geniaal om in deze roerloze zaal te zijn in de wetenschap dat al dat geluid zich als het ware had opgehoopt in de stille getuigen om me heen? Het drumstel, het hout, de intrigerend duistere tekeningen van kunstenaar Ron Amir - allemaal droegen ze het lawaai in hun wezen mee, maar horen deed je het niet. Ze hielden zich stil, als voorwerpen van sjamanisme die alleen tijdens het juiste ritueel tot leven komen. Misschien moest ik een dansje wagen op de houten vloer, maar ik dorstte niet goed. Het licht was te fel.

Eén opmerking, alumni van het Frank Mohr Instituut: had het nou allemaal even nét wat vetter aangezet. Volgens het persbericht had een derde kunstenaar, Maria Noel Dourron, de dramaturgie van de ruimte verzorgd. Misschien kwam ze niet boven het lawaai uit, maar voor de volgende keer: iets harder schreeuwen, Maria. Dan voel je je de volgende ochtend echt beter.

Recording in Wood, Steven Jouwersma. Beeld -

Dinsdag 11 november, thuis

Vorige week berichtte ik hier over de Blikopeners, de jonge rondleiders van het Stedelijk Museum, en al terwijl ik dat stukje naar de krant mailde, kon ik de lezer horen denken: alles goed en wel, Prisser, maar dat actieve beleid van musea/tv-zenders/scholen om jongeren naar het museum te krijgen - wat vind je daar nu eigenlijk van?

Tja, wat vind ik daar eigenlijk van?

Lang vond ik daar iets liberaals van. Leven en laten leven, meende ik, ieder zijn liefhebberij. Vond onze denkbeeldige jongere die liefhebberij in de papierknipsels van Matisse - prachtig. Vond hij het in de billen van Nicki Minaj - ook prima. Een knap staaltje als vrijzinnigheid vermomde onverschilligheid, wat u zegt, tot ik bedacht dat die billen van Nicki Minaj alomtegenwoordig zijn en die knipsels van Matisse niet, dat veel jongeren zonder handreiking van elders überhaupt nooit van Matisse zullen horen en het geenszins kwaad kan ze dat te vertellen - wie weet lopen ze er warm voor. Faciliteren dus, niet opdringen. Wat nauw luistert: de vorm.

ARTclips, waarvan de afgelopen weken herhalingen werden uitgezonden en dat integraal te bekijken is op ARTtube, vormt een aardige poging. Het programma, geproduceerd door de NTR en ARTtube, bestaat uit twaalf afleveringen, vijf minuten per stuk, waarin kunst en het kunstenaarschap steeds vanuit een andere invalshoek bevraagd worden. Hoe worden kunstenaars beroemd, luidt zo'n vraag, waarna presentator Maurice Lede al musea bezoekend - De Pont, Het Stedelijk, Boijmans, veel Boijmans - en pratend met galeriehouders, conservatoren, kunststudenten, en - daar zijn ze weer - de Blikopeners, tot een antwoord komt of niet. Zijn omzwervingen hebben een hoog Willem Wever-gehalte. Het Klokhuis, maar dan met kunst.

Balans
Dat werkt redelijk goed. Er zijn - excusez le mot - kinderziekten. Het budget is krap en dus zien we de hele tijd datzelfde Boijmans-binnenplein; soms troffen de reacties van de jongeren me als een tikje te sociaal wenselijk. Daar staat tegenover dat Maurice Lede een geweldige presentator is, enthousiasmerend, charismatisch, nooit bang de advocaat van de duivel te spelen. Wat er ook tegenover staat: een goede balans van kennis en ongedwongenheid. En: goede, interessante kunstenaars. En: mensen uit het veld die makkelijk formuleren.

Een kanttekening: waarom zo veel afleveringen opgehangen aan de bekende waarom is dit kunst-vraag? Script-technisch handig, maar het impliceert ongewild een kloof tussen beeldende kunst en andere cultuurvormen. Die is er niet. Een videoclip kan geen kunst zijn. Het ís kunst. Altijd. Ook uitgezonden op tv. Waar het om gaat is of het goede kunst is; of die clip (foto, performance, beeld, schilderij) mooi, interessant, het bekijken waard is en hoe dat kan; dát zou de centrale vraag moeten zijn. Los daarvan: vooral doorgaan met dit ARTclips. Graag mét Lede en mét ietsje meer budget. En Youssef van de Blikopeners - die moet dan weer meedoen.

Informatie:
Strange Rituals, t/m 7/12 in 37PK, Haarlem, 37pk.nl
ARTclips, ARTtube.nl

De presentator van ARTclips, Maurice Lede,in Museum Boijmans Van Beuningen Beeld Lotte Stekelenburg
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden