Van Klaveren pleit donderdag voor meer vrijheid politici

De Tweede Kamer kan PVV-leider Geert Wilders donderdag helpen bij zijn hoger beroep door twee artikelen in het wetboek van strafrecht te wijzigen. Ondanks het door veel politici geuite ongemak na Wilders' veroordeling - ze bestrijden hem liever met politieke middelen, zeggen ze - is een meerderheid van de partijen tegen het verruimen van de vrijheid van meningsuiting.

Joram van Klaveren als lid van de PVV in 2013. Hij stapte uit de fractie na de 'minder Marokkanen'-uitspraak van Geert Wilders. Beeld anp

Ex-PVV'er Joram van Klaveren neemt vandaag plaats in vak K, het ministersvak, om zijn initiatiefwet te verdedigen in de Kamer. Wat hem betreft ligt de grens van wat je mag zeggen bij aanzetten tot geweld. Groepsbelediging, aanzetten tot discriminatie en haat (artikelen 137c en d) kunnen uit het wetboek. Van Klaveren spreekt namens zijn nieuwe partij VNL. Hij stapte uit de PVV na de 'minder Marokkanen'-uitspraak waarvoor Wilders vorige week werd veroordeeld.

Naast Van Klaveren in vak K zit vandaag partijgenoot Johan Driessen, eveneens ex-PVV. Hij besprak het onderwerp tijdens de formatie in 2010 met potentiële coalitiepartners VVD en CDA. De VVD en de PVV waren het roerend eens, zegt Driessen. Maar het CDA, de partij met fatsoen hoog in het vaandel, moest er niets van hebben. Het werd een 'vrije kwestie' in de gedoogcoalitie.

Driessen ging ermee aan de slag, maar de animo van zijn toenmalig leider verslapte. 'Toen Geert in 2011 in zijn eerste proces werd vrijgesproken, interesseerde het hem niet meer.' Hij droeg het dossier over aan fractiegenoot Martin Bosma. 'Maar die heeft er niks mee gedaan.' Driessen vertrok na de verkiezingen van 2012 uit de PVV en sloot zich later aan bij dissident Van Klaveren.

Bijna zeven jaar later ligt het voorstel alsnog in de Kamer, vlak na de climax van het tweede Wildersproces. Maar voor de PVV-leider doen ze het niet, zegt VNL-lijsttrekker Jan Roos, ook als gast van Van Klaveren vandaag aanwezig in vak K. 'Wilders is heel erg voor zijn eigen vrijheid van meningsuiting, maar mensen met wie hij het niet eens is, moeten voornamelijk hun kop houden.'

VNL claimt 'de enige echt liberale partij' te zijn en strijdt uit overtuiging voor de vrijheid om (vrijwel) alles te kunnen zeggen. De meeste andere partijen omarmen juist de artikelen die VNL wil wijzigen. De VVD, in 2010 nog op de lijn-Driessen, kan zich nu alleen nog vinden in het schrappen van groepsbelediging uit het wetboek. Aanzetten tot discriminatie blijft wat Kamerlid Joost Taverne betreft gewoon strafbaar (dus ook voor Wilders). Het verbaast Driessen niet. 'De VVD heeft nog schrik in zich vanwege alle ophef rond Ruttes voorstel in 2009 om het ontkennen van de holocaust toe te staan. Dat heeft er toen flink ingehakt.'

Handschoen

Ook GroenLinks heeft na fractieberaad de bestaande 'spelregels' omarmd, zegt een woordvoerder. GroenLinks heeft Wilders niet aangeklaagd, maar dat anderen dat wel deden, stond ze vrij, legt hij uit. Voorman Jesse Klaver geeft de PVV'er liever in het debat van repliek. Klavers voorganger Femke Halsema hield bij haar afscheid in 2011 nog een pleidooi voor het uitbreiden van de onschendbaarheid van politici. Die kunnen momenteel niet worden vervolgd voor uitspraken die zij in het parlement doen, maar die vrijheid geldt niet op straat.

De handschoen is niet opgepakt door haar partij. Lijsttrekker Klaver benadrukt in zijn speeches juist het belang van nuance in politieke retoriek. 'Woorden doen ertoe', zegt hij vaak tegen zijn achterban.

'Niet voor het recht van beledigen'

D66 wil het verbod op majesteitsschennis uit de wet, maar de vrijheid van meningsuiting kent wel grenzen, zegt een woordvoerder. 'We zijn niet voor een recht op beledigen.' Het verbod op groepsbelediging is bijvoorbeeld waardevol voor homo's, gehandicapten, joden; groepen die nog steeds bescherming van de rechtsstaat behoeven, stelt hij.

Een zelfde geluid klinkt bij SP'er Michiel van Nispen. 'In wat voor samenleving wil je leven? Wil je dat het veroorloofd wordt om groepen weg te zetten, aan te zetten tot haat, tot discriminatie? Wat de SP betreft niet.' Hij pleit ervoor de discussie los te zien van het Wilders-proces. 'Deze wet geldt voor iedereen.' Ook uitbreiding van de onschendbaarheid van Kamerleden is volgens hem niet nodig. Buiten de Kamer zijn de rechten van een politicus niet anders dan die van elke andere burger, vindt de SP. Van Nispen benadrukt dat zijn partij voor vrijheid van meningsuiting is. 'Je zult ons niet snel betrappen op voorstellen, zoals Wilders soms doet, om anderen de mond te snoeren.'

De christelijke partijen CDA, ChristenUnie en SGP koesteren 'fatsoenlijke omgangsvormen' en zijn de laatsten om aan de wet te morrelen. 'Je moet helder kunnen zeggen waar het op staat, maar anderen niet onnodig kwetsen', was de reactie van SGP-leider Van der Staaij op Wilders' veroordeling.

Ook coalitiepartij PvdA is tegen verruiming. 'In tegenstelling tot Geert Wilders hebben wij vertrouwen in ons rechtssysteem', zei Kamerlid Jeroen Recourt na de uitspraak van de rechter.

Van Klaveren lijkt zo goed als alleen te staan. Al krijgt hij waarschijnlijk de steun van de PVV. Vooraf aan het debat blijft een reactie van Wilders uit. Volgens de sprekerslijst zal niet hij, de veroordeelde, maar secondant Bosma in de beschermde omgeving van de Kamer voor meer vrijheid buiten het parlement pleiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.