Column

'Van klantvriendelijk werken hoorde men in de reguliere verslavingszorg veel te laat'

De oprichting van een verslavingskliniek door de Volkskrant was een mooie journalistieke scoop, schrijft Bram Bakker, maar hij plaatst ook enkele kanttekeningen. 'Dat heeft ook alles te maken met de zogenaamde comorbiditeit: heel veel mensen die drank, drugs of medicijnen misbruiken hebben ook nog een ander psychisch probleem.'

Beeld thinkstock

Een zeer geslaagde journalistieke actie was het zeker, de oprichting van een verslavingskliniek door twee journalisten van de Volkskrant. Maar onthullend, en zelfs onthutsend was het ook, om te lezen hoe simpel je een vergunning kunt bemachtigen voor activiteiten die in het algemeen als serieus te nemen vakwerk beschouwd worden.

Veel mensen uit de zorg zelf zullen ook niet hebben geweten dat het zo gemakkelijk is om je eigen behandelinstelling op te starten. Dat het niet enkel om verslavingsklinieken gaat, maar in principe om iedere vorm van GGZ maakt het enkel verontrustender.

De journalisten hadden zich laten inspireren door wantoestanden die er de afgelopen jaren zijn geweest in de verslavingszorg. Behalve ervaringsdeskundigen die zich nog helemaal niet konden beheersen met drank of drugs (de directeuren van Addiction Care uit Veldhoven) en een ex-junk die zich vergreep aan hulpbehoevende meisjes en vrouwen (Keith B.) kwam ook de hoogte van de declaraties in beeld. Vooral van behandelingen in een ver buitenland. Nu het overal bezuinigen is in de zorg, roept het betalen van onevenredige vergoedingen terecht vragen op.

Kanttekeningen
En toch verdient het goede werk van de Volkskrant-medewerkers ook nog een paar kanttekeningen. Allereerst moet je wel weten dat de particuliere verslavingsklinieken mede ontstonden als reactie op een ernstig tekortschietende verslavingszorg. Zo werd de Minnesota-behandeling, ofwel het twaalf stappenmodel van de AA, pas serieus genomen toen particuliere initiatieven met niet te negeren successen kwamen. Ongeacht de prijs. En van klantvriendelijk werken hoorde men in de reguliere verslavingszorg veel te laat.

Dat er te weinig bekend is over de effectiviteit van de behandelingen is een terecht punt, maar daar kampt men overal in de verslavingszorg mee, doordat juist dit type patiënt zich moeilijk laat vervolgen in het kader van een wetenschappelijk onderzoek. Of je dan iedere dropout als een mislukte behandeling moet beschouwen is ook maar zeer de vraag...

Lastig
De behandeling van verslaving is buitengewoon lastig. De succespercentages liggen gemiddeld genomen veel lager dan bij depressie of angststoornissen. Dat heeft ook alles te maken met de zogenaamde comorbiditeit: heel veel mensen die drank, drugs of medicijnen misbruiken hebben ook nog een ander psychisch probleem, zoals een stemmingsstoornis of ADHD. En dat geldt eveneens voor de categorie mensen die mateloos is in gedrag (internet, gokken, porno).

Pas als je ook de andere psychische problemen goed hebt weten op te lossen wordt de kans op een terugval in verslaafd gedrag echt kleiner. Denk aan de vrouw die haar angsten probeert te bestrijden met flessen wijn.

Onvermijdelijk
De vraag of een opname onvermijdelijk is om een verslaving goed te kunnen behandelen is ook niet ondubbelzinnig te beantwoorden. Als je iedereen opneemt, doe je dat ongetwijfeld bij een deel van die mensen ten onrechte. En maak je dus onnodige kosten. Tegelijkertijd zijn herhaalde mislukte behandelingen op ambulante basis eveneens heel kostbaar. Geen enkele professional kan in een individueel geval met absolute zekerheid stellen dat een bepaalde aanpak de beste is.

Wat onderhand wel duidelijk lijkt, is dat het afzonderen van de verslavingszorg van de 'gewone' GGZ misschien maar eens heroverwogen moet worden. En dat het aantal langdurige opnamen om af te kicken moet worden bijgesteld. Op het moment dat iemand die zo ernstig verslaafd is dat opname onvermijdelijk is, kan dat dan nog steeds, maar wel in de algemene GGZ.

Moeten alle particuliere verslavingsinstellingen dan maar verdwijnen? Ik denk het niet. Er zijn mensen die er welbewust, en met goede redenen, voor kiezen. En ze zijn dan ook bereid de prijs te betalen die er voor gevraagd wordt. Dat betekent onvermijdelijk dat alleen de goede zullen overblijven, en dat de zelfstandige bijdrage die er gevraagd wordt flink zal stijgen. Resteert er toch nog een beetje marktwerking in deze tak van de zorg...

Bram Bakker is psychiater en columnist voor Volkskrant.nl. Van medio 2009 tot eind 2011 werkte hij als psychiater en medisch directeur voor SolutionS, de eerste particuliere verslavingskliniek in Nederland.

 
Pas als je ook de andere psychische problemen goed hebt weten op te lossen wordt de kans op een terugval in verslaafd gedrag echt kleiner. Denk aan de vrouw die haar angsten probeert te bestrijden met flessen wijn.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden