Van Kemenade: door cijferrace neemt druk op docentenkorps toe

Bij enkele studies krijgen aspirant-studenten met een zeer goed eindexamenresultaat een studieplaats zonder te hoeven loten. Oud-minister van Onderwijs J.A....

DOOR de plannen van minister Hermans van Onderwijs en Wetenschappen zal vanaf volgend jaar 20 procent van het aantal plaatsen bij geneeskunde, diergeneeskunde en medische biologie worden bezet door bollebozen, dat wil zeggen: door leerlingen die gemiddeld minstens een acht voor hun eindexamen hebben gehaald.

Dat blijkt uit cijfers van de Informatiebeheergroep in Groningen. De universiteiten mogen 30 procent van de plaatsen geven aan studenten die zij zelf selecteren. De overige plaatsen (50 procent) worden verloot. Als zich meer scholieren met een acht melden, gaat dat af van de plaatsen voor de loting.

Commissaris van de koningin in Noord-Holland, J.A. van Kemenade (PvdA), die in 1975 als minister van Onderwijs het huidige systeem van gewogen loting invoerde, heeft bedenkingen tegen de plannen van Hermans. Hij voorspelt vele verliezers.

- Zal die magische acht van invloed zijn op de motivatie van scholieren?

'Het wordt een cijferrace op de middelbare scholen. Tot nu toe loont een hoog eindexamengemiddelde niet direct. Je hebt een grotere kans aan de studie te mogen beginnen, maar je moet toch meeloten. Als het criterium een acht of hoger wordt om direct te worden toegelaten, dan gaat iedereen voor die acht werken.'

Van Kemenade vreest dat als gevolg van die cijferrace de druk op het docentenkorps zal toenemen en niet-eindexamenvakken worden verwaarloosd. Bovendien verwacht hij dat leerlingen langer op het vwo zullen blijven om op die manier hun eindexamencijfer te verhogen.

- Wordt iemand met een hoog eindexamencijfer per definitie een goede arts?

'Als reactie op de affaire-Meike Vernooy (het Schiedamse meisje dat ondanks een eindexamenresultaat van gemiddeld 9,6 drie keer werd uitgeloot, red.) heb ik gezegd dat het studierendement enigszins, maar zeker niet volledig wordt bepaald door eindexamencijfers. De voorspelbaarheid of iemand een goede arts wordt, is niet meetbaar en in ieder geval van veel meer factoren afhankelijk dan van eindexamencijfers.'

- Vreest u voor de kansen van de grootste groep, die een eindexamencijfer tussen de zes en de zeven scoort?

'Die groep valt in het nieuwe systeem twee keer buiten de boot. Die scholieren hebben te lage cijfers om direct te worden toegelaten. Maar zij vallen waarschijnlijk ook niet in de prijzen bij de selectie door de universiteiten zelf.

'Het zijn heel gewone scholieren. Zij hebben waarschijnlijk toneel gespeeld of gesport, maar geen activiteiten ontplooid waardoor ze speciaal gekwalificeerd zijn. Terwijl dat niets zegt over hun motivatie.'

Ook de studenten met nog lagere cijfers mogen volgens Van Kemenade niet kansloos worden. 'Sommigen hebben binnen gegeven omstandigheden, zoals ziekte, uitstekend gepresteerd op het vwo. Maar dat is niet aan hun cijfers te zien.'

- Heeft u vertrouwen in de selectie aan de poort van de universiteit?

'Mijn bezwaar tegen die sollicitatieprocedures bij de universiteiten is dat de criteria onduidelijk zijn. En wie gaat die criteria toetsen? Hoogleraren zijn daarvoor niet toegerust. Het gevaar dreigt dat het een subjectieve selectie wordt, met grote kans op willekeur. Het is zelfs mogelijk dat je kans op toelating in Groningen straks groter is dan in Utrecht.'

- De gewogen loting moet blijven?

'Ja. Natuurlijk loop je nu het risico dat talenten worden uitgeloot. Al is het statistisch vrijwel onmogelijk dat iemand met een gemiddelde van 9,6 drie keer uitloot. Maar wat mij betreft weegt dat nadeel niet op tegen de nadelen van de voorstellen van Hermans.'

Elaine de Boer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden