Van Kemenade: code tegen vriendjespolitiek

Topfuncties in het openbaar bestuur – nu vrijwel alle in handen van leden van PvdA, CDA, VVD of D66 – moeten worden ingevuld volgens heldere criteria en open procedures, waarbij de deskundigheid van kandidaten altijd voorop dient te staan....

Van onze verslaggevers Wilco Dekker en Ben van Raaij

Dit zegt voorzitter Jos van Kemenade van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB), vooruitlopend op een rapport van dit adviesorgaan van de regering dat volgende maand verschijnt.

Volgens de oud-PvdA-bewindsman is bij sommige hoge colleges van staat en met name bij de ruim vijfhonderd zelfstandige bestuursorganen onduidelijk wat de criteria zijn om te worden benoemd. Datzelfde geldt voor adviesorganen van ministeries, die onafhankelijk dienen te rapporteren.

‘Soms kan het van belang zijn dat er een zekere mate van politieke en maatschappelijke verscheidenheid is bij de samenstelling van colleges en organen. Maar de deskundigheid moet altijd doorslaggevend zijn’, aldus Van Kemenade. ‘Verder dient de sollicitatieprocedure openbaar te zijn. Ook moeten er duidelijke, openbare criteria zijn. En ten derde moet de selectieprocedure transparant zijn. Dat is nu niet altijd het geval.’

De discussie is actueel doordat de Maastrichtse politicoloog Nico Baakman onlangs meldde dat de bemoeienis van regerende partijen met bestuurlijke benoemingen is toegenomen. Volgens Baakman moeten behalve burgemeesters en commissarissen der koningin ook de meeste leden van de SER, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en allerlei andere advies- en bestuursorganen lid zijn van een politieke partij. Baakman stelt dat die politieke benoemingen in strijd zijn met artikel 3 van de Grondwet. Daarin staat dat alle Nederlanders op gelijke voet in de openbare dienst benoembaar zijn.

Eind vorig jaar tikte de Nationale Ombudsman minister Hoogervorst (VVD) van Volksgezondheid op de vingers over de benoeming van zijn partijgenoot Frank de Grave tot voorzitter van de Zorgautoriteit in oprichting. Een partijloze sollicitante had daarover een klacht ingediend. Volgens de Ombudsman had de minister de schijn van partijdigheid gewekt door De Grave in een gesprek vooraf op de functie te wijzen. De Ombudsman heeft premier Balkenende intussen om een gedragscode gevraagd.

Het probleem van de politieke benoemingen wordt steeds nijpender doordat het ledental van partijen al sinds halverwege de jaren tachtig daalt. Nog maar 2,5 procent van de kiesgerechtigde Nederlanders is lid van een politieke partij. Partijloze mensen – hoe deskundig ook – staan vrijwel buitenspel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden