Van kansarm kind tot onderwijsbestuurder

ALEID TRUIJENS - Ruim twee ton voor een gebouw dat er nooit kwam, torenhoge salarissen, twee lease-auto's en een ov-kaart voor bestuurders, een voormalig voorzitter die zeven jaar in dienst bleef als adviseur en een half miljoen beurde, terwijl onduidelijk was wat hij uitvoerde - en intussen het onderwijs laten versloffen en de boel failliet laten gaan. Dit alles op kosten van de belastingbetaler. Onwenselijk, vond de commissie-Halsema dit gedrag van de bestuurders van scholenkoepel Amarantis. Zéér ongepast. Maar nee, niet onwettelijk.

Dan rest er maar één vraag: hoe deugdelijk is de wet, als zij dit soort gedrag van 'zonnekoningen' toestaat? De verklaring is deels te zoeken 'in de historie van het onderwijs', stelt Femke Halsema terecht in een interview in Het Parool (15-2-2013) . Het onderwijs is 'verzelfstandigd', de bestuurders zijn 'verder van de klas af komen te staan, sommigen noemen zich zelfs ceo'. Hier klinkt een geërgerde zucht door. Een zucht van machteloosheid. Want het schandelijke gedrag van de publieke ondernemer viel keurig binnen 'de interne regelgeving van Amarantis'. Een andere toetssteen is er kennelijk niet.

Het gedrag van de bestuurders is verachtelijk, maar uiteindelijk ligt de schuld van de ontsporing bij de overheid, die het onderwijs volledig uit handen gaf aan de publieke ondernemer. Die kon met zijn school doen wat hij wilde, steeds 'efficiënter' (minder geld naar leraar en leerling) en zichzelf vorstelijk belonen. Dus zet oud-bestuurder Leo Lenssen nu triomfantelijk op zijn website: 'De commissie concludeert klip en klaar dat er geen sprake is van zelfverrijking, onregelmatigheden of misstanden.' Over ongepastheden geen woord.

Wat deed Lenssen in die zeven goedbetaalde jaren, tussen 2004 en 2011? Daar is, met even zoeken, wel achter te komen. Hij was onvermoeibaar op pad om de zegenrijke rol van de publieke ondernemer te promoten én het voor de onderneming profijtelijke Nieuwe Leren, dat hij er doorheen hielp drukken. Daarnaast was hij lector maatschappelijk ondernemerschap bij InHolland (een goede neus voor verrotte instellingen had hij wel), en toezichthouder.

Bij dit alles zag hij nog tijd om lezingen en cursussen leiderschap te geven. Daarin bepleitte hij scholen zonder klaslokalen, jaarlagen en traditionele vakdocenten, examinering door de school zelf en de vervanging van boekenkennis door het beeld. Dit alles ten faveure van het kansarme kind, dat door de boekencultuur gediscrimineerd zou worden en zou worden weggehouden van zijn spontane leervragen.

Terloops deelde hij sneren uit naar de leraar- zelf begon hij als onderwijzer en klom hij via mo-aktes op -, vooral naar academici: 'Op havo, vwo en hbo geven academici les die niet wetenschappelijk genoeg zijn ingesteld om onderzoeker te worden. Ze zijn qua aanleg niet nieuwsgierig, niet creatief, niet ondernemend. Dan waren ze wel wat anders gaan doen.' Toen het Nieuwe Leren besmet raakte en duidelijk werd dat achterstandsleerlingen er slechter door gingen presteren, bejubelde Lenssen 'Bildung'. De leraar moest breed cultureel gevormd zijn, maar daaronder moesten we nog steeds niet 'academisch gevormd' verstaan. Dat was 'een misverstand'.

Zichzelf gunde hij wel wat universitaire bijspijkering. Hij behaalde zijn doctorsgraad aan de Universiteit Tilburg, (in 2011, dus niet op een lullig promovendusbeursje) met het proefschrift 'Hoe sterk is de eenzame fietser', gebaseerd op zijn eigen levensverhaal: van kansarm kind tot onderwijsbestuurder. Het moet gezegd: Lenssen begreep als geen ander hoe maatschappelijke stijging werkt; hij heeft álle kansen in het onderwijs gegrepen.

Van boeken was Lenssen zelf evenmin vies. Met Pieter Hettema stelde hij de prachtbundel Van wie is het onderwijs? samen (antwoord: van de publiek ondernemer!), waarin hijzelf de vraag 'Waarom is de school niet (meer) van de leraar? beantwoordt. Hij laat Bert Molenkamp aan het woord, zijn opvolger bij Amarantis. Deze schimpt over de leraar: 'Ze zijn materieel gezien nog steeds ambtenaren, terwijl ze in private organisaties werken.' Hij stelt voor leraren als zzp'er in te huren. Gelukkig was hij, gevallen ondernemer Molenkamp, 'materieel gezien' zzp'er noch ambtenaartje. Enzoverder.

Je kunt onderwijsbestuurders ter verantwoording roepen, dure eden laten zweren en smeken hun te hoge salarissen terug te betalen, helpen zal het niet. Het is aan de minister om de eerder gemaakte historische vergissing rigoureus te herstellen.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden