Van Joodse onderduiker tot getalswetenschapper

De eerste drie jaar van zijn leven heette hij Frits Teerink. Het Joodse jongetje Alfred van der Poorten was toen een van de jongste onderduikers van Nederland. In 1951 emigreerde hij met zijn ouders naar Australië, waar hij een bekend computerpionier en een van de gezaghebbendste wiskundigen van het land werd. Alfred van der Poorten overleed op 9 oktober aan de gevolgen van longkanker.

Van der Poorten was in de meest letterlijke zin een wereldburger. Elke vier jaar nam hij zes maanden een sabbatical om in een ander werelddeel te gaan wonen, meestal in een universiteitsstad. Als professor had hij een groot, wereldwijd netwerk. Een van zijn beste vrienden was Michel Mendes France, zoon van een vermaarde Franse premier.


Alfreds - of Alfs - vader was David van der Poorten, die voor de oorlog een bloeiende huisartsenpraktijk had in de Amsterdamse Sarphatistraat. Tijdens de oorlog probeerden de nazi's hem voor hun karretje te spannen voor het keuren van Joden voor de werkverruiming, maar Van der Poorten gebruikte zijn positie om mensen die voor werkkampen waren opgeroepen te adviseren ziektebeelden te simuleren en hen daarop af te keuren.


Uiteindelijk werd Van der Poorten verraden en kwam hij via Westerbork in het concentratiekamp Theresienstadt. Het echtpaar had hun beide kinderen - dochter Marieke en zoon Alf - naar een onderduikadres kunnen brengen. In Theresienstadt was zijn vrouw Marian Stokvis betrokken bij de verzorging van de 'onbekende kinderen', wat later werd verteld in het gelijknamige boek van Daphne Meijer. Elke twee jaar komt Marian van der Poorten-Stokvis - inmiddels 96 jaar oud - nog naar Nederland om de reünie van de onbekende kinderen bij te wonen.


David van der Poorten en Marian Van der Poorten-Stokvis overleefden het concentratiekamp en na de oorlog kon het gezin worden herenigd in een nieuwe huisartsenpraktijk aan de Gerrit van der Veenstraat in Amsterdam. Hier kregen ze een derde kind. Uiteindelijk besloten ze een nieuw leven te beginnen aan de andere kant van de wereld. Omdat zijn huisartsendiploma in Australië niet werd erkend, moest hij opnieuw medicijnen studeren.


De jonge Alf werd een fanatiek supporter van de rugbyclub St. George die tussen 1956 en 1966 elf keer kampioen van Australië werd. Later ging hij wiskunde studeren aan de Universiteit van New South Wales. Omdat de studie hem gemakkelijk afging en hij niet wist wat er in toekomst mee te doen, studeerde hij daarnaast ook filosofie en haalde een MBA-diploma.


In de jaren zestig werd hij een actief voorvechter van de Zionistische beweging, maar later verflauwde zijn aandacht daarvoor. Hij werd professor in de wiskunde en publiceerde 180 wetenschappelijke studies. Ook had hij verscheidene boeken op zijn naam staan. Internationaal werd hij vooral vermaard als getalswetenschapper met publicaties als Continued Fractions en Effective Diphantine Approximation.


In Nederland werkte Alfred bij zijn onderzoeken samen met de wiskundigen Hendrik Lenstra en Robert Tijdeman. In 2008 werd longkanker bij hem ontdekt. In de tweeënhalf jaar die daarop volgden, werd hij drie keer geopereerd en volgde hij twee radiotherapie- en chemotherapiebehandelingen.


Peter de Waard


Alfred van der Poorten


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden