Nieuws Migratiedebat

Van hun ouders gescheiden aan de grens: honderden kinderen worden in Texas vastgehouden in kooien

Wat voor Bush en Obama te ver ging, is voor Trump dé manier om illegale immigranten af te schrikken. Kinderen worden van hun ouders gescheiden en opgesloten. Zelfs Melania Trump heeft kritiek geuit. Ondertussen blijft de president de Democraten de schuld geven.

Kinderen liggen onder foliedekentjes in een verwerkingscentrum van de Customs & Border Protection (CPB) in McAllen, Texas. Foto EPA

Het was toch echt vanaf het begin af aan de bedoeling om immigrantengezinnen te splitsen, aan de zuidelijke grens van de Verenigde Staten. Ouders naar een gewone gevangenis, kinderen naar een vluchtelingengevangenis. Minister van Binnenlandse Veiligheid John Kelly zei het vorig jaar al (‘Dat overweeg ik inderdaad, om migratiebewegingen af te schrikken’), minister van Justitie Jeff Sessions zei het dit voorjaar (‘Als je illegaal de grens overgaat gaan we je vervolgen, en als je een kind bij je hebt wordt dat van je gescheiden’) en Trumps hardrechtse huisadviseur Stephen Miller bevestigde het dit weekend in The New York Times: ‘Het was een simpele beslissing van deze regering.’

Maar de president ‘haat het dat die kinderen worden afgepakt’, zo zei hij vrijdag. Echt, als het aan Donald Trump ligt, dan stopt die ‘afschuwelijke’ praktijk onmiddellijk. Maar ja, de Democraten. ‘Het is heel erg de schuld van de Democraten’, zei hij maandag, omdat die volgens hem schuldig zijn aan de ‘gruwelijke en wrede’ wetten. ‘Het is zo jammer, wat er gebeurt. Zo jammer.’

Typisch Trump – natuurlijk hebben anderen het gedaan. Hoewel er geen enkele wet is die het scheiden van ouders en kinderen voorschrijft, en hoewel Trump iets heeft aangedurfd dat geen enkele president voor hem heeft aangedurfd, en hoewel dit in zijn ogen nodig was om asielzoekers, gelukszoekers en andere vluchtelingen af te schrikken, durft hij de verantwoordelijkheid voor zijn eigen beleid dus niet te nemen.

Kabinet komt met reactie

Het Nederlandse kabinet zal de Amerikaanse regering aanspreken op de situatie in Texas. Dat zal nog gebeuren voordat premier Rutte op 2 juli op bezoek is in het Witte Huis, liet de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) maandag weten. Rutte komt daarmee tegemoet aan oproepen vanuit de Tweede Kamer om duidelijke afkeuring over te brengen aan Washington. D66 vindt de situatie ‘mensonterend’, evenals GroenLinks. SP-Kamerlid Jasper van Dijk roept Rutte op de kwestie op 2 juli ook direct met Trump te bespreken. Of dat de bedoeling is, liet de RVD maandag nog in het midden.

Minister van Binnenlandse Veiligheid Kirstjen Nielsen beweerde maandagochtend zelfs dat het scheiden van ouders en kinderen ‘helemaal geen beleid’ is.

Zijn ze toch bang geworden voor de ophef? Nu zelfs Melania Trump zegt dat het erg is? Nu verschillende Republikeinen zich ervoor zeggen te schamen? Is Trump een morele grens overgegaan?

Natuurlijk bouwt Trump voort op een basis die er al lag. De beelden die nu tot oproer leiden, van kinderen in grote hallen, opgesloten in kooien hekwerk en slapend onder van die foliedekentjes die marathonlopers ook altijd even omgeslagen krijgen, kunnen al jaren worden gemaakt in de detentiecentra in Texas en Californië. Niets nieuws.

Obama's beleid

Zo stopte Barack Obama, toen in 2014 een grote stroom migranten uit Centraal-Amerika over de grens kwam, de moeders met kinderen tijdens de asielprocedure soms wel maandenlang in zulke detentiecentra. Een rechter limiteerde dat verblijf tot maximaal twintig dagen. Het resultaat was dat de gezinnen moesten worden vrijgelaten in afwachting van hun asielprocedure. Omdat volwassenen zonder kinderen nog wel voor langere tijd mochten worden opgesloten, werd een kind een soort garantie om het land binnen te komen. Niet alle asielzoekers kwamen daarna opdagen voor hun zitting.

Voor Trump en consorten was deze ‘pak-op-en-laat-vrij-procedure’ een steen des aanstoots. Volgens minister Nielsen is het aantal asielzoekers met kinderen het afgelopen jaar verzesvoudigd. Hun oplossing was om de volwassenen niet simpelweg in vluchtelingendetentie te stoppen maar om ze strafrechtelijk te gaan vervolgen als ze de grens ‘illegaal’ oversteken. Dat betekent dat ze naar échte (federale) gevangenissen moeten, en daar mogen geen kinderen heen.

Dát is de nieuwe truc van Trump, een truc waarvoor zijn voorgangers Obama en Bush nog zijn teruggeschrokken. De strafrechtelijke vervolging zelf is niet nieuw (Bush bedacht Operation Streamline al in 2005), maar wel om die op grote groepen asielzoekers toe te passen, en op asielzoekers met kinderen.

De kinderen worden na het weghalen van de begeleidende ouders vanzelf ‘onbegeleide minderjarige’. Eerst zitten ze dan maximaal 72 uur in een van de kooien van de immigratiedienst ICE, daarna worden ze overgedragen aan het Bureau voor Plaatsing van Vluchtelingen (ORR). De kinderen wonen dan tijdelijk in een opvanghuis, tot het bureau een familielid of andere kennis heeft gevonden waar het kind terecht kan.

Dat is de theorie. In de praktijk zijn de organisaties niet op de nieuwe kinderstromen berekend. In de zes weken tussen half april en eind mei zijn 1.995 kinderen van hun ouders afgenomen. In totaal heeft de ORR bijna twaalfduizend kinderen in zijn opvangcentra, en zit daarmee aan de maximum capaciteit. Daardoor blijven de kinderen soms veel langer in de kooien dan eigenlijk mag.

Omdat de eisen aan pleegouders zijn aangescherpt (er worden sinds kort vingerafdrukken van ze genomen), is de animo van familieleden om de kinderen op te vangen ook afgenomen.

Intussen zitten de ouders (meestal de moeders) dus elders gevangen. In de gevangenissen en detentiecentra worden de laatste dagen flyers uitgedeeld met een telefoonnummer dat ze kunnen bellen als ze een kind kwijt zijn. Eerst moet je dan toestemming krijgen om te bellen. Wie belt komt in een wachtlijn terecht. Als je geluk hebt krijg je na een kwartier of een half uur iemand aan de lijn, aan wie je de naam en een beschrijving van je kind doorgeven. Als het kind wordt gevonden (geen garantie) kunnen de autoriteiten een telefoongesprek regelen, aldus de flyer. Hereniging is expliciet niet de bedoeling.

Wat kwestieus is aan de aanpak is dat het volgens het internationale recht niet strafbaar is om asiel aan te vragen buiten de officiële grensovergangen. Bovendien worden asielzoekers, die meestal opgeven dat ze voor hun leven vrezen in de Midden-Amerikaanse landen van herkomst, bij de Amerikaanse grensovergangen soms weggestuurd omdat die aan hun capaciteit zouden zitten.

Ach, zei Sessions maandag, hadden we de muur maar. ‘Als we de muur hadden en nieuwe wetten, dan hoefden we niet zulke verschrikkelijke keuzes te maken.’ Later deze week behandelt het Amerikaanse Congres twee Republikeinse wetsvoorstellen die aan die verzuchting gehoor geven. Een Democratisch wetsvoorstel om simpelweg het scheiden van gezinnen te verbieden, heeft nog geen enkele Republikeinse steun.

Aanvullingen & verbeteringen

In een eerdere versie van dit artikel stond dat de kooien van Heras-hekwerk waren gemaakt. Dit is onjuist.

Trump tweet onwaarheid over Duitsland

Donald Trump verwees maandag in een tweet naar Duitsland als immigratie-schrikbeeld. Hij schreef dat ‘het Duitse volk tegen zijn leiders opstaat’, en noemde daarbij migratie en de stijgende criminaliteit, hoewel de criminaliteit in Duitsland het afgelopen jaar juist is gedaald. Ook zei hij dat Europa ‘miljoenen mensen heeft binnengelaten die sterk en gewelddadig de cultuur hebben veranderd’. Wie de Amerikaanse president daarmee bedoelde, werd niet direct duidelijk. De Romeinen en Napoleon hebben sterk en gewelddadig culturele veranderingen teweeggebracht, maar zij waren ook Europeanen. Een merkbare niet-Europese culturele invloed op Europa was die van de Amerikanen zelf, maar dat ging relatief geweldloos.

De website ProPublica heeft geluidsopnames uit het detentiecentrum gepubliceerd. De opnames kunt u hier luisteren. Waarschuwing: ze kunnen als schokkend worden ervaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.