Reportage Demonstraties in Roemenië

Van heinde en verre trekken Roemenen naar Boekarest om de corrupte kliek aan te pakken

Afgelopen weekend gingen vele tienduizenden demonstranten in Boekarest de straat op om hun onvrede kenbaar te maken over de regeringscorruptie. En ondanks het ongekend harde politie-ingrijpen van vrijdag houden de protesten aan. Een groot deel van de demonstranten woont helemaal niet in Roemenië, maar elders. Ze trotseren het traangas in de hoop op verlossing voor hun geboorteland.

Een demonstrant tegen de regering houdt zondag in Boekarest een bord omhoog met de tekst: ‘Beter ons circus, dan jullie circus’. Foto EPA

Soms is het wachten op hulp van buitenaf. Van de Lieve Heer, bijvoorbeeld, of van iemand van het kaliber Eugen Balinisteanu. Je vindt hem in de brandende zon op een plein in Boekarest, een fluitje om de nek om zijn woede op bot te vieren. Balinisteanu (49) woont in Canada. Hij nam het vliegtuig om te demonstreren tegen de woekerende corruptie in zijn vaderland.

Stond hij daar, afgelopen vrijdag, met honderdduizend andere demonstranten tegenover een muur van oproeragenten met manshoge schilden. ‘Ik ben twee keer door het traangas geraakt. Ik kon niet ademen. Ik heb snel een zakdoek voor m’n mond gedaan.’

Bij de golf van demonstraties die momenteel door de Roemeense steden trekt, speelt de diaspora een opvallende rol. Tienduizenden Roemenen kwamen voor een korte vakantie over uit Zweden, Finland, Italië, het Verenigd Koninkrijk. Als moderne bevrijders passeerden ze de landsgrens, toeterend en zwaaiend met vlaggen. Even op de thee bij grootmoeder en daarna in één ruk door naar Boekarest, Cluj of Sibiu, demonstreren tegen de regering.

Liviu Dragnea

Hun boosheid richt zich op Liviu Dragnea, op papier slechts parlementsvoorzitter maar in feite de baas van het land. Op zijn naam: een verdenking van verduistering van EU-subsidies à 20,6 miljoen euro en een celstraf van drieënhalf jaar voor machtsmisbruik. Met politiek trapezewerk (wijzigingen van het strafrecht, ondermijnen van aanklagers) probeert Dragnea uit de gevangenis te blijven. Er komt nog een hoger beroep. Als justitie de coyote is, is Dragnea de road runner: telkens een stapje te snel.

‘Dragnea is als een hond met een bot tussen de kaken’, bromt Eugen Balinisteanua die donderdag een vlucht terug heeft naar Canada. ‘Het bot is onze rijkdom. Hij moet loslaten, maar hij laat niet los.’

Elke dag verzamelen zich één- à tweeduizend boze Roemenen op het Vrijheidsplein, zoals ook vandaag. ‘Ontslag! Ontslag!’, scanderen de megafoons. En: ‘De PSD doodt je’, doelend op de regeringspartij. Op een protestbord prijken twee boosaardige snorrendragers naast elkaar: Liviu Dragnea en Jozef Stalin. Een handvol evangelicals uit de VS en Zwitserland vindt dat de betogers niet te veel moeten vloeken. ‘Jullie moeten de regering juist zegenen, zodat God hun harten verandert.’

Demonstranten in Boekarest in confrontatie met de politie. Foto REUTERS

#MuiePSD

Maar gevloekt wordt er, en veel, zeker nadat een diaspora-Roemeen de grens over geboemeld kwam met de tekst ‘Muie PSD’ (‘Pijp me, PSD’) op het nummerbord. De autoriteiten konden er niet om lachen en namen bord en rijbewijs in beslag, onbedoeld het startsein gevend voor de hashtag #MuiePSD.

Walter Simionov (53) verstaat de kunst om in generaties te denken. Hij doceert: ‘In iedere generatie zijn onze intellectuelen de klos. Na 1945 werden ze gefusilleerd, onder Ceausescu werden ze afgeluisterd. En nu? Nu worden ze weggejaagd!’ Inderdaad drijft het gegraai uit de staatskas door de kliek rond Dragnea steeds meer mensen het land uit: eerst de aardbeienplukkers, nu de hoogopgeleiden. Zeker 3,4 miljoen Roemenen pakten sinds 2007 hun biezen, waarmee alleen uit Syrië meer burgers zijn vertrokken de afgelopen jaren.

Theatraal wijst Simionov naar de jonge meisjes onder de demonstranten. ‘Daar zitten ze! Hoe durft de regering de dromen van die generatie te doden?’ Een hard krakkkk onderbreekt z’n tirade: zijn vishengel waar een te groot spandoek aan vastzat, is afgebroken.

Een gewonde demonstrant. Foto REUTERS

Ongekend hard politie-ingrijpen

De woede over het ongekend harde politie-ingrijpen van vrijdag duurt voort in Boekarest. Meer dan 450 mensen moesten voor behandeling naar het ziekenhuis. Een handvol toeristen uit Israël, toevallig passerend in een taxi, werd de wagen uitgesleept en hardhandig tegen de grond gewerkt, zo is op online filmpjes te zien. Een cameraman van de Oostenrijkse tv kreeg klappen.

President Klaus Iohannis, die al maanden in de clinch ligt met de PSD-regering, sprak van een poging de ‘wil van het volk te doden.’ Op Facebook worden wilde speculaties gedeeld. Waar kwamen de voetbalhooligans vandaan die de oproerpolitie provoceerden? Waren ze ingehuurd om amok te maken? Waarom vuurden ze met traangas op de hoofden, en niet alleen in de lucht? Een militair aanklager doet nu onderzoek.

‘In plaats van met bloemen, werden we begroet met traangas’, aldus Silvia Dumitrache (60) die al vijftien jaar in Milaan woont. ‘Het was zo’n disproportionele reactie; ik voelde me behandeld als een vijand in eigen land. Maar ik ben blij dat ik gegaan ben. We hebben als maatschappelijk middenveld onze volwassenheid laten zien.’

Kolonel Sebastian Cucos, bevelhebber van de oproerpolitie, probeerde met een haastige persconferentie de schade te beperken. Met zijn hand op de nationale vlag: ‘Alles wat ik gedaan heb is mijn land liefhebben, in deze vlag geloven, in God en in mijn kameraden.’

Verlossing uit de diaspora

Het geloof in een oplossing van buitenaf lijkt de Roemenen haast in het dna te zitten. In de jaren tachtig keken ze massaal naar de Amerikaanse soap Dallas. Laat het volk maar zien hoe perfide de vrije markt is, gokte dictator Nicolae Ceausescu. In plaats daarvan viel men in katzwijm voor de Amerikaanse droom. Verlossing kan de gedaante aannemen van het dollarkapitalisme, van God, of – zoals deze zomermaand – van de Roemeen uit de diaspora.

‘Ik zag de oproep om terug te keren circuleren op Facebook’, zegt Catalin Mihai (39), woonachtig in Malmö (Zweden). Op zijn sneakers staat #MuiePSD. ‘Ik dacht: dit is onze laatste kans om van Roemenië een echte democratie te maken.’ Door het traangas van een paar dagen terug staat hij nog steeds wankel op de benen. ‘Zo’n ingrijpen verwacht je toch niet in Europa? Ik denk dat Saddam Hoessein en Assad heel trots zouden zijn.’

Mihai geeft zijn Zweedse vlag bij wijze van estafette aan een andere demonstrant. Een gulle lach. Hij gaat naar huis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.