Van Hauwe slingert zich door het steigerwerk

Radio Kamerorkest o.l.v. Ed Spanjaard met werk van De Bondt en het Nieuw Ensemble o.l.v. Arie van Beek met werken van Berio, Andriessen en Francesconi, in het Concertgebouw Amsterdam....

Nog geen week geleden, tijdens de Ensembledag in het Utrechtse Vredenburg was een ensemble een ensemble en een orkest een orkest. Leek het er toen even op dat daar een onoverbrugbare kloof tussen gaapte, tijdens de twee concerten die zich afgelopen zaterdag in het Concertgebouw in Amsterdam afspeelden waren de overlappingen tussen deze verschillende vormen van samenspel evidenter dan het onderscheid.

Zo was eerst in de Matinee de première te beluisteren van Dame Blanche van Cornelis de Bondt, een typische 'ensemble-componist' die met radicale werken als Bint voor Hoketus, De tragische handeling voor Loos en De deuren gesloten voor Kaalslag het geluid van diverse Nederlandse ensembles heeft bepaald. De typische orkestklank van het Radio Kamerorkest, dat De Bondt voor deze opdracht van de VARA ter beschikking had gekregen, was drastisch veranderd.

Met een grote koperen plaat en een door De Bondt zelf ontworpen ratelmachine markeerden twee slagwerkers met wisselende tussenpozen het verstrijken van de tijd. In dat opzicht had De Bondt zijn handelsmerk niet gewijzigd, maar de klankkleuren die hij tussen die massieve pilaren had gevlochten waren verrassend mild en soms haast diffuus. Het geheel was het steigerwerk waar doorheen blokfluitist Walter van Hauwe virtuoze slingers en lange noten blies op zes verschillende fluiten die met electronische 'klankkastjes' waren verbonden en zo een eigentijds orgel vormden.

Dame Blanche is daarmee een volkomen eigenzinnig produkt tussen orkest en ensemble in, dat in zoverre van het symfonisch repertoire afwijkt dat de kans op een herhaling van dit werk binnen de reguliere orkestpraktijk buitengewoon gering is. Dus zal de radio-opname die van deze uitvoering is gemaakt voorlopig de enige blijven en hoewel orkest en solist onder leiding van Ed Spanjaard een heel behoorlijk resultaat haalden, zou juist om die reden een produktie als deze bij meer uitvoeringen voorafgaand aan de opname gebaat zijn.

Een paar uur later zat diezelfde Ed Spanjaard in de kleine zaal, als gast bij zijn eigen Nieuw Ensemble dat onder leiding van Arie van Beek - doorgaans dirigent van het symfonie- en harmonieorkest van het Rotterdams Conservatorium - een hommage aan de zeventigjarige Luciano Berio bracht. Aan dit kleine feestje met werken van Berio, diens voormalige leerlingen Louis Andriessen en (met een generatie verschil) Luca Francesconi kwam bijna voortijdig een einde omdat zangeres Claron McFadden 's ochtends te ziek bleek om op te treden. Haar vervangsters-op-het-laatste-moment toonden zich ware heldensopranen. Janice Jackson bracht met een aanstekelijke performance Andriessens Beatle-bewerkingen uit een tijd waarin bewerking nog synoniem was met persiflage. Voor het lyrische El mar, la mar stond, naast mezzo-sopraan Lucia Meeuwsen, Charlotte Riedijk garant en dat mag een prestatie heten. Want ook dit is en blijft een verschil tussen de orkest- en de ensemblepraktijk: een sopraan die de Negende van Beethoven op haar repertoire heeft vind je nog wel, maar eentje die binnen een dag een acceptabele uitvoering van Berio geeft is van een zeldzaam ras.

Pay-Uun Hiu

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden