Van gouden koepel tot gouden schild

Najaf en Karbala zijn de heilige steden van de shi'itische moslims. Hun befaamde moskeeën dienen nu als 'cultureel schild' voor Irakese troepen....

Vanuit de gouden koepel van de Ali-moskee in Najaf schieten Iraakse strijders op de Amerikaanse troepen. Terugschieten doen ze niet, zeggen de Amerikanen. Najaf is samen met het noordelijker gelegen Karbala de bakermat van de shi'itische stroming in de islam, en de gebouwen in de stad zijn belangrijke heilige plaatsen.

Najaf en Karbala zijn met respectievelijk 275 duizend en 135 duizend inwoners geen grote steden. De bedevaartstochten van shi'itische moslims uit de hele wereld vormen een belangrijke bron van inkomen voor de bewoners, die vooral in de laatste tien jaar ernstig te lijden hebben gehad onder het regime van Saddam.

In Irak is de meerderheid shi'itisch, maar het regime van Saddam is soennitisch. Najaf en Karbala waren belangrijke centra van de shi'itische opstand die uitbraak na de oorlog van 1991. De opstand werd neergeslagen en vele heiligdommen werden vernield.

Sindsdien is de bevolking hardhandig onder de duim gehouden. Belangrijke leiders werden vermoord, en kleine opstanden neergeslagen. De islamitische heiligdommen werden na 1991 met nog meer pracht en praal weer opgebouwd door Saddam, die zich in die jaren steeds meer als nazaat van Ali is gaan profileren. Een van de belangrijkste gebouwen die zijn gerestaureerd is de Ali-moskee in Najaf, waar vandaan nu geschoten wordt.

In deze moskee ligt het graf van Ali, neef en schoonzoon van de profeet Mohammed en de stichter van het shi'itische geloof. Ali en zijn nazaten worden door de shi'ieten erkend als de door de profeet zelf aangewezen opvolgers van Mohammed. Omdat hij in Mekka niet werd erkend, week hij uit naar de omgeving van Najaf, waar hij zijn visie op de islam ontwikkelde.

Ali werd in 660 vermoord, en zijn lichaam zou begraven zijn in de moskee waar nu de fedajien, de volksmilitie van Saddam, zich hebben verschanst.

Ook gewone shi'ieten willen graag begraven worden in de heilige grond van Najaf. De hooggelegen stad is omringd door een van de grootste kerkhoven ter wereld. Miljoenen gelovigen liggen in grafvelden die zich ten noorden en oosten van de stad soms kilometers ver uitstrekken. Vaak zijn de graven in slechte staat.

Najaf ligt op 160 kilometer van Bagdad langs een van de twee wegen die vanuit Zuid-Irak naar de hoofdstad leiden. De weg volgt de loop van de rivier de Eufraat, die hij enkele malen kruist. Tachtig kilometer noordelijker langs dezelfde weg ligt Karbala.

Zoals Najaf door graven omringd is, is Karbala omringd door dadelpalmen. Ook in Karbala zijn veel historische gebouwen, en de stad heeft evenals Najaf een heilige moskee, waar Hussein, de zoon van Ali, begraven ligt.

De imam Hussein bin Ali wilde in 680 kalief worden, leider van de islamitische gemeenschap. Dat leidde tot een strijd waarin Hussein met een legertje van enkele tientallen getrouwen en familieleden, onder wie vrouwen en kinderen, bij Karbala werd afgeslacht.

De martelaarsdood van Hussein is een de belangrijkste verhalen in de shi'itische overlevering, en twee keer per jaar komen grote groepen bedevaartgangers eer bewijzen aan de martelaar. De moskee rondom het graf van Hussein heeft net als die in Najaf een indrukwekkende gouden koepel en vele minaretten.

Het zal de inwoners van de steden pijn doen om te zien hoe de vechters van het regime dat ze zo haten, dekking vinden in de heiligdommen die zij zo aanbidden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden