Van gouden horloge tot Amerikaanse droomfabriek

Warner Bros begon ooit met het draaien van stomme films voor mijnwerkers. Daarna volgden de westerns en tv. In 2001 sloeg het zijn slag met de verfilming van Harry Potter, de lucratiefste filmreeks aller tijden.

Eyeworks gaat op in de Amerikaanse droomfabriek. Warner Bros, dat het Nederlandse bedrijf overneemt, heeft als film- en televisiestudio een historie van meer dan een eeuw. Met zijn films en series heeft het miljoenen overal ter wereld doen huilen, lachen, zwijmelen, huiveren en griezelen. Samen met Paramount en Universal was het heel bepalend voor het beeld van Amerika en de Amerikanen. Het dankte zijn doorbraak aan een hond en vormde de springplank voor een president.


Warner Bros is daarmee door en door Amerikaans. Niet alleen vormt het een onuitputtelijke bron van entertainment in een fun-loving, swingend land, maar ook is het een film op zich. Het verhaal past naadloos in het idee dat we van Amerika hebben: de ups and downs, de hardheid maar ook de drang om het beste uit jezelf te halen in het geloof dat niets onmogelijk is.


Het verhaal begint met vier broers, Harry, Albert, Samuel en Jack, zonen van een Pools-joodse schoenmaker. Ze trekken met een eenvoudige projector door Ohio en Pennsylvania om in zaaltjes films te draaien voor mijnwerkersgezinnen. In 1903 openen ze hun eerste filmtheater. Daarna gaat het hard. Ze gaan films distribueren en produceren. In 1918 openen ze hun eerste studio aan Sunset Boulvard in Hollywood. Het bedrijf Warner Brothers, door de geboeders Warner begonnen met geld verkregen uit de verkoop van vaders gouden horloge, begint te groeien en te groeien.


Het eerste grote succes is te danken aan een Duitse herder, door een Amerikaanse soldaat na de Eerste Wereldoorlog uit Frankrijk meegenomen. Rin Tin Tin wordt de grote ster van Warner. Het dier verdient duizend dollar per week.


Als het bedrijf in financiële problemen komt, neemt de druk toe op de broers om de overstap te maken van de stomme naar de sprekende film. Harry Warner verzet zich hevig: 'Donder op, wie zou acteurs willen horen praten?' Maar in 1929 pionieren ze met de eerste volledig sprekende film: Lights of New York.


Warner Bros vestigt definitief zijn naam als een van de grote filmstudio's. Eind jaren twintig maken ze honderd films per jaar en beheren ze 360 bioscopen in heel de Verenigde Staten. Jack Warner maakt inmiddels naam als studiobaas die meedogenloos is in het afdanken van acteurs. Hij ontslaat de oude Rin Tin Tin in 1929 zonder enige aarzeling.


De Grote Depressie doet zich een paar jaar later voelen. De Amerikanen hebben geen geld meer voor de bio-scoop. Warner Bros raakt gespecialiseerd in technisch goede films die met een krap budget worden gemaakt. Omdat het publiek de musicals zat is, gaat de studio zich richten op gangsterfilms, met James Cagney en Edward G. Robinson. Ook populair zijn de avonturenfilms met Errol Flynn. In de jaren veertig en vijftig is Humphrey Bogart de ster, onder meer met Casablanca en The Maltese Falcon.


Bij Warner meldt zich vlak voor de oorlog een radiopresentator uit het Midden-Westen. Zijn naam: Ronald Reagan, een B-filmacteur. Maar na de film Kings Row besluit de studio dat Reagan een ster moet worden en wordt zijn gage verdrievoudigd. Maar het zal niet het witte doek zijn maar het Witte Huis dat Reagans plek in de geschiedenis verzekert.


De gebroeders Warner zijn inmiddels rijk geworden door de hoge bezoekersaantallen tijdens de oorlog. Maar dan dient zich een nieuwe bedreiging aan: de televisie. Jack haat het nieuwe medium, maar Harry heeft zijn lesje geleerd met zijn verzet tegen de sprekende film ('who the heck wants to hear actors talk?'). Er komt een televisie-eenheid. Warner Bros Television begint te produceren voor ABC en maakte Cheyenne als haar eerste tv-western. Er komen ook detectiveseries, zoals Hawaiian Eyes. De titelsongs worden onderdeel van Amerika's populaire cultuur, net als de series. Later volgen series als ER en The West Wing.


Door de televisie kampt de film met minder bezoekers, ook al houden sterren als Robert Redford, Paul Newman, Clint Eastwood en Barbra Streisand de terugval binnen de perken. De televisiegelden vormen een broodnodige aanvulling op de verminderde filminkomsten, al slaat Warner na 2001 een enorme slag met de Harry Potter-films, de meeste lucratieve serie films aller tijden.


Warner Bros is nu een van 's werelds grootste film- en televisieproducenten. Met de overname van Eye-works als maker van films, realityshows, series en spelletjesformats, zet het een nieuwe stap in de diversificatie van zijn activiteiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden